ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଠ୍ୟ ଡାଏରୀ (Lesson Diary)
ଶ୍ରେଣୀ: ଅଷ୍ଟମ (Class 8)
ବିଷୟ: ବିଜ୍ଞାନ
("ଜିଜ୍ଞାସା" - ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ: ଦ୍ରବ, ଦ୍ରାବକ ଏବଂ ଦ୍ରବଣ)
ଅବଧି (Period): ୧୦ ଦିନ (ପ୍ରତି ଦିନର ସମୟ: ୪୦
ମିନିଟ୍)
ପଦ୍ଧତି: ପଞ୍ଚପଦୀ ପଦ୍ଧତି (୧. ଅଧୀତି, ୨. ବୋଧ, ୩. ଅଭ୍ୟାସ, ୪. ପ୍ରୟୋଗ, ୫. ପ୍ରସାର)
ପ୍ରଥମ ଦିନ (Period
1): ଦ୍ରବ, ଦ୍ରାବକ ଓ ଦ୍ରବଣ (Solute, Solvent, and Solution)
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଶ୍ରେଣୀ ଆରମ୍ଭରେ ମୁଁ
ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବି,
"ଯେତେବେଳେ ଆମେ ପାଣିରେ ଚିନି ବା ଲୁଣ ପକାଇ ଘାଣ୍ଟି ଦେଉ, ସେତେବେଳେ ସେଗୁଡ଼ିକ
କୁଆଡ଼େ ମିଳେଇ ଯାଆନ୍ତି?"
ଏହାପରେ ଅଧ୍ୟାୟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଆଲୋଚନା କରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): ଦ୍ରବଣର ସଂଜ୍ଞା
ବୁଝାଇବି—ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ବା ତତୋଧିକ ପଦାର୍ଥ ମିଶି ଏକ ସମତୁଳ ମିଶ୍ରଣ (Uniform mixture) ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ତାହାକୁ 'ଦ୍ରବଣ' (Solution) କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥ
ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୁଏ ତାହାକୁ 'ଦ୍ରବ' (Solute) ଏବଂ ଯେଉଁଥିରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ
ହୁଏ ତାହାକୁ 'ଦ୍ରାବକ' (Solvent) କୁହାଯାଏ। ସୂତ୍ର ଦେଖାଇବି: $\text{ଦ୍ରବ} + \text{ଦ୍ରାବକ} \rightarrow \text{ଦ୍ରବଣ}$।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ଦ୍ରବ, ଦ୍ରାବକ ଓ ଦ୍ରବଣର
ସଂଜ୍ଞା ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଉଦାହରଣ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ଘରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ORS ବା ଚିନି-ଲୁଣ ପାଣିରେ
କେଉଁଟି ଦ୍ରବ ଏବଂ କେଉଁଟି ଦ୍ରାବକ ତାହା ଚିହ୍ନିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଗ୍ୟାସୀୟ
ଦ୍ରବଣ (ଯେଉଁଥିରେ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ଦ୍ରାବକ ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ୟାସ୍ଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ରବ) ବୋଲି
ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ (Period
2): ସନ୍ତୃପ୍ତ ଓ ଅସନ୍ତୃପ୍ତ ଦ୍ରବଣ (Saturated and Unsaturated Solutions)
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସ୍ ପାଣିରେ
ଚାମଚ ପରେ ଚାମଚ ଲୁଣ ପକାଇ ଚାଲିଲେ କ’ଣ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଲୁଣ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହେବ କି? ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): କାର୍ଯ୍ୟ ୯.୧ (ଜଳରେ
ଲୁଣର ଦ୍ରବଣୀୟତା ପରୀକ୍ଷା) ବୁଝାଇବି। ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାପମାତ୍ରାରେ ଯେତିକି ପରିମାଣର
ଦ୍ରବ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇପାରିବ, ତା’ଠାରୁ କମ୍ ଥିଲେ 'ଅସନ୍ତୃପ୍ତ ଦ୍ରବଣ'
(Unsaturated solution) ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଆଉ ଅଧିକ ଦ୍ରବ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇ ନ
ପାରି ତଳେ ଜମା ହୁଏ, ତାହାକୁ 'ସନ୍ତୃପ୍ତ ଦ୍ରବଣ' (Saturated solution) କୁହାଯାଏ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ
କରିବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ସନ୍ତୃପ୍ତ ଓ ଅସନ୍ତୃପ୍ତ
ଦ୍ରବଣର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ଦ୍ରବଣର ସାନ୍ଦ୍ରତା (Concentration) ଏବଂ ଲଘୁ (Dilute) ବା ସାନ୍ଦ୍ର (Concentrated) ଦ୍ରବଣର ଧାରଣା ବୁଝିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ଚା' କିମ୍ବା ସିରା (Sugar syrup) ତିଆରି ସମୟରେ ଚିନିର
ସନ୍ତୁଳନକୁ ନିଜେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବେ।
ତୃତୀୟ ଦିନ (Period
3): ଦ୍ରବଣୀୟତା ଉପରେ ତାପମାତ୍ରାର ପ୍ରଭାବ
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଥଣ୍ଡା ପାଣି ଅପେକ୍ଷା
ଗରମ ପାଣିରେ ଚିନି ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୁଏ କାହିଁକି? ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): କାର୍ଯ୍ୟ ୯.୨ (ବେକିଂ
ସୋଡ଼ା ଓ ଜଳକୁ ୨୦°C, ୫୦°C ଏବଂ ୭୦°C ରେ ଗରମ କରି ଦ୍ରବଣୀୟତା
ପରୀକ୍ଷା) ବୁଝାଇବି। ସାଧାରଣତଃ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ କଠିନ ପଦାର୍ଥର ଦ୍ରବଣୀୟତା (Solubility) ବୃଦ୍ଧି ପାଏ—ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ
କରିବି। ଡକ୍ଟର ଅସିମା ଚାଟାର୍ଜୀଙ୍କ ଔଷଧୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ ନିଷ୍କାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ
କହିବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ଦ୍ରବଣୀୟତା ଉପରେ
ତାପମାତ୍ରାର ପ୍ରଭାବ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଟିପ୍ପଣୀ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ଗରମ ଦ୍ରବଣକୁ ଥଣ୍ଡା କଲେ
କିପରି ଅତିରିକ୍ତ ଦ୍ରବ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ବାହାରିଆସେ, ତାହା ଜାଣିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ଆୟୁର୍ବେଦୀୟ 'ଅର୍କ' ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ଦ୍ରାବକର
ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ପରିବାରରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଚତୁର୍ଥ ଦିନ (Period
4): ଗ୍ୟାସର ଦ୍ରବଣୀୟତା ଓ ଜଳଜ ଜୀବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା
- ଅଧୀତି (Adhiti): ପାଣିରେ ମାଛ କିପରି
ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା କରନ୍ତି,
ଯେତେବେଳେ କି ସେମାନେ ବାୟୁର ଅମ୍ଳଜାନ ସିଧାସଳଖ ନେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ? ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): ଜଳରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଭଳି
ଗ୍ୟାସ୍ ଅଳ୍ପ ପରିମାଣରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇରହିଥାଏ, ଯାହା ଜଳଜ ଜୀବଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖେ। ତାପମାତ୍ରା
ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ତରଳ ପଦାର୍ଥରେ ଗ୍ୟାସର ଦ୍ରବଣୀୟତା ହ୍ରାସ ପାଏ (ତେଣୁ ଗରମ ପାଣିରେ
ଅମ୍ଳଜାନ କମିଯାଏ)—ଏହା ବୁଝାଇବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ତରଳରେ ଗ୍ୟାସର
ଦ୍ରବଣୀୟତା ଏବଂ ତାପମାତ୍ରା ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଅଭ୍ୟାସ କରିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ଗ୍ରୀଷ୍ମଦିନେ ଜଳାଶୟର
ମାଛମାନେ କାହିଁକି ପାଣିର ଉପର ଭାଗକୁ ଭାସିଆସନ୍ତି, ତାହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ ବୁଝିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ଜଳଜ ପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନରେ
ଦ୍ରବୀଭୂତ ଅମ୍ଳଜାନର ଗୁରୁତ୍ୱ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ପଞ୍ଚମ ଦିନ (Period
5): ସାନ୍ଦ୍ରତା (Density)
- ସଂଜ୍ଞା, ସୂତ୍ର ଓ ଏକକ
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଗୋଟିଏ ସମାନ ଆକାରର ଲୁହା
ଖଣ୍ଡ ଓ କାଠ ଖଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଅଧିକ ଭାରୀ ଏବଂ କାହିଁକି? ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): ସାନ୍ଦ୍ରତା (Density) ର ସଂଜ୍ଞା
ଦେବି—ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁର ପ୍ରତି ଏକକ ଆୟତନରେ ଥିବା ବସ୍ତୁତ୍ୱକୁ ସାନ୍ଦ୍ରତା କୁହାଯାଏ।
ସୂତ୍ର ଦେଖାଇବି: $\text{ସାନ୍ଦ୍ରତା} = \text{ବସ୍ତୁତ୍ୱ} / \text{ଆୟତନ}$ ($\text{Density} =
\text{Mass} / \text{Volume}$)। ଏହାର SI ଏକକ $\text{kg/m}^3$ ଏବଂ ସାଧାରଣ ବ୍ୟବହାରରେ $\text{g/cm}^3$ ବା $\text{g/mL}$ ବୋଲି ବୁଝାଇବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ସାନ୍ଦ୍ରତାର ସୂତ୍ର ଏବଂ
ଏକକ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ତେଲ ପାଣିରେ କାହିଁକି
ଭାସେ (ତେଲର ସାନ୍ଦ୍ରତା ପାଣିଠାରୁ କମ୍), ତାହା ବୁଝିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ଘିଅ ବା ତେଲର ପ୍ୟାକେଟ୍ରେ
ଲିଟର ଓ ଗ୍ରାମର ପାର୍ଥକ୍ୟ (ସାନ୍ଦ୍ରତା ଜନିତ) ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣିବେ।
ଷଷ୍ଠ ଦିନ (Period
6): ବସ୍ତୁତ୍ୱ (Mass)
ଓ ଆୟତନ (Volume)
ମାପିବା ପ୍ରଣାଳୀ
- ଅଧୀତି (Adhiti): ପାଣି ବୋତଲର ଆୟତନ ଆମେ
କେଉଁ ଏକକରେ ମାପୁ ଏବଂ ପଥରର ବସ୍ତୁତ୍ୱ କିପରି ମାପିବା? ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): ଡିଜିଟାଲ୍ ଓଜନ ନିକିତି (Digital weighting balance) ଦ୍ୱାରା ବସ୍ତୁତ୍ୱ
ମାପିବା (କାର୍ଯ୍ୟ ୯.୩) ଏବଂ ମାପକ ସିଲିଣ୍ଡର (Measuring cylinder) ଦ୍ୱାରା ତରଳର ଆୟତନ
ମାପିବା ପ୍ରଣାଳୀ ବୁଝାଇବି। ମେନିସ୍କସ (Meniscus - ତରଳର ବକ୍ରପୃଷ୍ଠ) ର ତଳ ଭାଗରୁ ପାଠାଙ୍କ
ପଢ଼ିବାର ନିୟମ ଶିଖାଇବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ମାପକ ସିଲିଣ୍ଡରର
ସର୍ବନିମ୍ନ ମୂଲ୍ୟ (Least
count) ଗଣନା କରିବା ଶିଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ଜଳର ମେନିସ୍କସ ଦେଖି
ସଠିକ୍ ଆୟତନ ମାପିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ବିଭିନ୍ନ
ତରଳ ପଦାର୍ଥ ମାପିବାର କୌଶଳ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବେ।
ସପ୍ତମ ଦିନ (Period
7): ଅନିୟମିତ ଆକାରର କଠିନ ବସ୍ତୁର ଆୟତନ ଓ ସାନ୍ଦ୍ରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଯଦି ଗୋଟିଏ ଅନିୟମିତ ପଥର
ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ତା’ର ଆୟତନ ଆମେ
ସ୍କେଲ୍ରେ ମାପିପାରିବା କି? ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): କାର୍ଯ୍ୟ ୯.୭ (ଜଳ
ବିସ୍ଥାପନ ପଦ୍ଧତି - Water
displacement method) ବୁଝାଇବି। ମାପକ ସିଲିଣ୍ଡରରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜଳ
ନେଇ, ସେଥିରେ ସୂତାରେ ବନ୍ଧା
ପଥର ବୁଡ଼ାଇବା ପରେ ଜଳସ୍ତର ଯେତିକି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ତାହାହିଁ ପଥରର ଆୟତନ ($\text{cm}^3$) ଅଟେ—ଏହା ବୋର୍ଡ଼ରେ
ପ୍ରମାଣ କରିବି। ପରେ ସାନ୍ଦ୍ରତା ଗଣନା କରିବା ଶିଖାଇବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ଜଳ ବିସ୍ଥାପନ ପଦ୍ଧତିର
ସୋପାନଗୁଡ଼ିକ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ସାନ୍ଦ୍ରତା ସୂତ୍ର ($\text{Density} =
\text{Mass}/\text{Volume}$) ପ୍ରୟୋଗ କରି ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁର ସାନ୍ଦ୍ରତା ଗଣନା
କରିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ଆର୍ଚିମିଡ଼ିସ୍ ନୀତିର
ପ୍ରାଥମିକ ଧାରଣା ସମ୍ପର୍କରେ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଅଷ୍ଟମ ଦିନ (Period
8): ସାନ୍ଦ୍ରତା ଉପରେ ତାପମାତ୍ରା ଓ ଚାପର ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ବରଫର ବ୍ୟତିକ୍ରମ
- ଅଧୀତି (Adhiti): ପାଣିକୁ ଗରମ କଲେ ତା’ର ସାନ୍ଦ୍ରତା
ବଢ଼େ କି କମେ ଏବଂ ବରଫ ପାଣି ଉପରେ କାହିଁକି ଭାସେ? ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି
ପାଇଲେ ପଦାର୍ଥର ଆୟତନ ବଢ଼େ ତେଣୁ ସାନ୍ଦ୍ରତା ହ୍ରାସ ପାଏ ବୋଲି ବୁଝାଇବି। ଗ୍ୟାସ୍ ଉପରେ
ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ସାନ୍ଦ୍ରତା ବଢ଼େ (ସଙ୍କୋଚନଶୀଳତା)। ଜଳର ଏକ ବିଶେଷ ଗୁଣ—୪° C ରେ ସାନ୍ଦ୍ରତା ସର୍ବାଧିକ
ଏବଂ ଜଳ ବରଫରେ ପରିଣତ ହେଲେ ଆୟତନ ବଢ଼ିଯାଏ (Expansion), ଯେଉଁଥିପାଇଁ ବରଫ ପାଣି ଉପରେ ଭାସେ—ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ
କରିବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ବରଫ ପାଣି ଉପରେ ଭାସିବାର
ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ଗରମ ବାୟୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ
ବେଲୁନ୍ ଉପରକୁ ଉଠିବାର କାରଣ ବୁଝିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ଅତି ଅଧିକ ଥଣ୍ଡା ପାଗରେ
ଜଳାଶୟର ତଳ ଭାଗରେ ଜଳଜୀବ କିପରି ଜୀବନ୍ତ ରୁହନ୍ତି, ତାହା ପରିବାରକୁ ବୁଝାଇବେ।
ନବମ ଦିନ (Period
9): ଅଧ୍ୟାୟଗତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଓ ସମାଧାନ
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ଥିବା
ଜିଜ୍ଞାସା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଇବି।
- ବୋଧ (Bodh): ଅଭ୍ୟାସର ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୧
(ସତ୍ୟ/ମିଥ୍ୟା), ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୨
(ଖାଲିସ୍ଥାନ ପୂରଣ), ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୪ (ପଥର
ମୂର୍ତ୍ତିର ସାନ୍ଦ୍ରତା ଗଣନା ଓ ଭାସିବା/ବୁଡ଼ିବା ଆକଳନ) ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୭ (ବସ୍ତୁତ୍ୱ
ଓ ଆୟତନରୁ ସାନ୍ଦ୍ରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ) କୁ ବୋର୍ଡ଼ରେ ବୁଝାଇ ସମାଧାନ କରିବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ପିଲାମାନେ ନିଜ ଖାତାରେ
ସମସ୍ତ ଗାଣିତିକ ସମସ୍ୟା ଓ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ସାନ୍ଦ୍ରତା ଗଣନା
ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଗାଣିତିକ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜେ ସମାଧାନ କରିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ଏହି
ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଆଲୋଚନା କରି ଜ୍ଞାନ ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରିବେ।
ଦଶମ ଦିନ (Period
10): ପ୍ରକଳ୍ପ (ମୃତ ସାଗର), ମୂଲ୍ୟାୟନ ଓ ସମାପ୍ତି
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଆମେ
ଦ୍ରବଣ, ସାନ୍ଦ୍ରତା ଏବଂ ମାପ
ପ୍ରଣାଳୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଯାହାସବୁ ଶିଖିଲେ ତାହାର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): 'ଆବିଷ୍କାର, ପରିକଳ୍ପନା ଏବଂ ତର୍କ' ଅନ୍ତର୍ଗତ ମୃତ ସାଗର (Dead Sea) ର ଅଧିକ ଲୁଣଯୁକ୍ତ ପାଣି
ଯୋଗୁଁ ସାନ୍ଦ୍ରତା ବଢ଼ିଯାଏ ଏବଂ ମଣିଷ ସେଥିରେ କାହିଁକି ବୁଢ଼େ ନାହିଁ ବରଂ ଭାସେ, ତାହା ବୁଝାଇବି। ମଣିପୁରର
ନିଙ୍ଗେଲ ଗ୍ରାମର ପାରମ୍ପରିକ ଲୁଣ ଉତ୍ପାଦନ (ଜୀବନ୍ତ ଐତିହ୍ୟ) ସମ୍ପର୍କରେ କହିବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ଅଧ୍ୟାୟର
ମୁଖ୍ୟବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକୁ ମନେରଖି ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ମୌଖିକ ମୂଲ୍ୟାୟନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ସାନ୍ଦ୍ରତା ଏବଂ ଦ୍ରବଣର
ଧାରଣାକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): "ଦ୍ରବଣ ଓ ସାନ୍ଦ୍ରତା
ହେଉଛି ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନର ଏପରି ଦୁଇଟି ମୂଳଦୁଆ, ଯାହା ଆମ ପ୍ରକୃତି ଓ ଜୀବନଯାତ୍ରାକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ
ପ୍ରଭାବିତ କରେ"—ଏହି ମୂଲ୍ୟବୋଧ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି କରିବି।