ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଠ୍ୟ ଡାଏରୀ (Lesson Diary)
ଶ୍ରେଣୀ: ଅଷ୍ଟମ (Class 8)
ବିଷୟ: ବିଜ୍ଞାନ
("ଜିଜ୍ଞାସା" - ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ: ତାପ, ବାୟୁ ପ୍ରବାହ ଓ ଝଡ଼ ବାତ୍ୟା)
ଅବଧି (Period): ୧୦ ଦିନ (ପ୍ରତି ଦିନର ସମୟ: ୪୦
ମିନିଟ୍)
ପଦ୍ଧତି: ପଞ୍ଚପଦୀ ପଦ୍ଧତି (୧. ଅଧୀତି, ୨. ବୋଧ, ୩. ଅଭ୍ୟାସ, ୪. ପ୍ରୟୋଗ, ୫. ପ୍ରସାର)
ପ୍ରଥମ ଦିନ (Period
1): ତାପ (Pressure)
- ସଂଜ୍ଞା, ଏକକ ଓ ପ୍ରୟୋଗ
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଶ୍ରେଣୀ ଆରମ୍ଭରେ ମୁଁ
ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବି,
"ସରୁ ଫିଟା ଥିବା ବ୍ୟାଗ୍ କାନ୍ଧରେ ବୋହିବାବେଳେ କାହିଁକି ବେଶୀ କଷ୍ଟ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଚଉଡ଼ା ଫିଟା
ଥିବା ବ୍ୟାଗ୍ ଆରାମଦାୟକ ହୁଏ?" ଏହାପରେ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ
ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): ପ୍ରତି ଏକକ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ
ଉପରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତ ଲମ୍ବ ବଳକୁ 'ତାପ' (Pressure)
କୁହାଯାଏ—ଏହା ବୁଝାଇବି। ସୂତ୍ର ଦେଖାଇବି: ତାପ = ବଳ / କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ($\text{Pressure} = \text{Force}
/ \text{Area}$)। ଏହାର SI ଏକକ 'ନିଉଟନ/ବର୍ଗ ମିଟର' ($\text{N/m}^2$) ବା 'ପାସ୍କାଲ' ($\text{Pa}$) ବୋଲି ବୁଝାଇବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ତାପର ସୂତ୍ର ଏବଂ ଏହାର
ଏକକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଗଣନା ଅଭ୍ୟାସ କରାଇବି।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ମୁଣ୍ଡରେ ଓଜନିଆ ଜିନିଷ
ବୋହିବା ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଗୋଲାକାର କପଡ଼ା (ଗୁରୁଆ) ବ୍ୟବହାର କରି କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବଢ଼ାଇ ତାପ
କିପରି କମାନ୍ତି, ତାହା ଦୈନନ୍ଦିନ ଉଦାହରଣ
ଦେଇ ବୁଝିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ପରିବାର ଓ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ
ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ ଯେ କାହିଁକି କଣ୍ଟାର ମୁନିଆ ଅଗ୍ର କାଠରେ ସହଜରେ ପଶିଯାଏ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ (Period
2): ତରଳ ପଦ୍ଧତିରେ ତାପ (Liquid Pressure)
- ଅଧୀତି (Adhiti): ସାଧାରଣତଃ ପାଣି
ଟାଙ୍କିଗୁଡ଼ିକୁ ଘରର ଛାତ ବା ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ କାହିଁକି ରଖାଯାଏ? ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ
କରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): କାର୍ଯ୍ୟ ୧.୧ (ବିଭିନ୍ନ
ବ୍ୟାସର ନଳୀ ଓ ବେଲୁନ୍ ପରୀକ୍ଷା) ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ୧.୨ (ବୋତଲରେ ସମାନ ଉଚ୍ଚତାରେ ଛିଦ୍ର
କରି ପାଣି ବାହାର କରିବା ପରୀକ୍ଷା) ବୁଝାଇବି। ତରଳ ପଦ୍ଧତି କେବଳ ତଳେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପାତ୍ରର ପାର୍ଶ୍ୱରେ
ଏବଂ ସବୁ ଦିଗରେ ତାପ ପ୍ରୟୋଗ କରେ ତଥା ଏହା ଜଳସ୍ତମ୍ଭର ଉଚ୍ଚତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ—ଏହା
ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ତରଳ ପଦାର୍ଥର ତାପର
ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ନଦୀବନ୍ଧ (Dam) ଗୁଡ଼ିକର ତଳଦେଶ କାହିଁକି
ଅଧିକ ପ୍ରଶସ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ (ଅଧିକ ଜଳଚାପ ସହ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ), ତାହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ
ବୁଝିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ଘରର ତଳ ମହଲା ଏବଂ ଉପର
ମହଲାରେ ଟ୍ୟାପ୍ ପାଣିର ପ୍ରବାହ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଇବେ।
ତୃତୀୟ ଦିନ (Period
3): ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ତାପ (Atmospheric Pressure)
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା
ବାୟୁ ଆମ ଉପରେ କୌଣସି ତାପ ବା ଚାପ ପକାଉଛି କି? ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ତାପ (Atmospheric Pressure) କ’ଣ ବୁଝାଇବି। କାର୍ଯ୍ୟ
୧.୩ (କାଗଜ ସ୍ଲେଟ୍ ଉପରେ ଚାର୍ଟ କାଗଜ ଘୋଡ଼ାଇ ଉଠାଇବା ପରୀକ୍ଷା) ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ୧.୪
(ରବର ଶୋଷକ ବା Rubber
Suction Cup ପରୀକ୍ଷା) ଦ୍ୱାରା ବାୟୁର ତାପ ପ୍ରୟୋଗ କ୍ଷମତାକୁ ବୁଝାଇବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ତାପର
ସଂଜ୍ଞା ଏବଂ ଏହାର ବ୍ୟବହାରିକ ଏକକ (ମିଲିବାର - mb, ହେକ୍ଟୋପାସ୍କାଲ - hPa) ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ଆମ ଶରୀର ଭିତରର ରକ୍ତ ଓ
ତରଳ ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା ବାହାରର ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ତାପ କିପରି ସନ୍ତୁଳିତ ହୁଏ, ତାହା ଜାଣିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ରବର ଶୋଷକ କାଚ କାନ୍ଥରେ
କିପରି ଲାଗି ରହେ, ତାହା ପରିବାରରେ
ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଦେଖାଇବେ।
ଚତୁର୍ଥ ଦିନ (Period
4): ପବନର ସୃଷ୍ଟି ଓ ବାୟୁଚାପର ପ୍ରଭାବ
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଅନ୍ୟ ଦିନ ଅପେକ୍ଷା
କେବେକେବେ ପବନ କାହିଁକି ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥାଏ? ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): କାର୍ଯ୍ୟ ୧.୫ (ଦୁଇଟି
ବେଲୁନ୍ ଓ ସରୁ ନଳୀ ପରୀକ୍ଷା) ବୁଝାଇବି। ବାୟୁ ସର୍ବଦା ଅଧିକ ବାୟୁଚାପ (ଉଚ୍ଚ ତାପ)
ଅଞ୍ଚଳରୁ କମ୍ ବାୟୁଚାପ (ନିମ୍ନ ତାପ) ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗତି କରେ—ଏହି ମୂଳନୀତି ବୁଝାଇବି।
ସମୁଦ୍ର ପବନ (Sea
Breeze) ଓ ସ୍ଥଳ ପବନ (Land
Breeze) ର ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ପବନ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର
ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ଘର ଉପରେ ପ୍ରବଳ ପବନ
ବହିଲେ ଛାତ କାହିଁକି ଉଡ଼ିଯାଏ (ଉପରେ ନିମ୍ନ ତାପ ସୃଷ୍ଟି ହେବାରୁ), ତାହାର କାରଣ ବୁଝିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ସମୁଦ୍ର କୂଳ ଅଞ୍ଚଳରେ
ଦିନ ଓ ରାତିରେ ପବନର ଗତି କିପରି ବଦଳେ, ତାହା ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ପଞ୍ଚମ ଦିନ (Period
5): ଝଡ଼, ବଜ୍ରପାତ ଏବଂ ବିଜୁଳି ସୃଷ୍ଟି
ପ୍ରକ୍ରିୟା
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଝଡ଼-ବର୍ଷା ସମୟରେ
ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି କିପରି ମାରେ ଏବଂ ଗଡ଼ଗଡ଼ି ଶବ୍ଦ କାହିଁକି ହୁଏ? ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): ଉଷ୍ଣ ଓ ଆର୍ଦ୍ର ବାୟୁ
ଉପରକୁ ଉଠି ମେଘ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ଉପର ଓ ତଳକୁ ପ୍ରବାହିତ ପ୍ରବଳ ପବନ ଯୋଗୁଁ
ଜଳବିନ୍ଦୁ ଓ ବରଫ କଣିକାର ଘର୍ଷଣ ଘଟି ସ୍ଥିର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଚାର୍ଜ (ସୁଧାତ୍ମକ ଓ
ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ) ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୁଝାଇବି। ବିଜୁଳି ଏବଂ ବଜ୍ରପାତ (Thunderstorm) ର ଗଠନ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ମେଘରେ ଚାର୍ଜ ପୃଥକୀକରଣ
ଓ ବିଜୁଳି ସୃଷ୍ଟିର ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): କାଳବୈଶାଖୀ, ବୋର୍ଡୋଇସିଲା ଏବଂ ଆମ
ବର୍ଷା (Mango
Shower) ସମ୍ପର୍କରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବେ।
ଷଷ୍ଠ ଦିନ (Period
6): ବଜ୍ରପାତରୁ ସୁରକ୍ଷା ଓ ବିଜୁଳି ପରିବାହୀ (Lightning Conductor)
- ଅଧୀତି (Adhiti): ବଜ୍ରପାତ ସମୟରେ ଆମେ
ଖାଲା ଜାଗାରେ କିମ୍ବା ଗଛତଳେ ଆଶ୍ରୟ ନେବା କାହିଁକି ବିପଦଜନକ? ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): ବଜ୍ରପାତର ଭୟାବହତା ଏବଂ
ଏଥିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବାର ସତର୍କତାଗୁଡ଼ିକ (ଖାଲା ସ୍ଥାନରେ ନ ଶୋଇ ବସିବା, ପାଣିରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା, ଗାଡ଼ି ଭିତରେ ସୁରକ୍ଷିତ
ରହିବା) ବୁଝାଇବି। କୋଠାଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ 'ବିଜୁଳି ପରିବାହୀ' (Lightning Conductor) କିପରି କାମ କରେ ତାହା
ଚିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୁଝାଇବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ବିଜୁଳି ପରିବାହୀର
କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ବଜ୍ରପାତ ସମୟର ସୁରକ୍ଷା ନିୟମାବଳୀ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ବଡ଼ ବଡ଼ କୋଠା ନିର୍ମାଣ
ସମୟରେ ବିଜୁଳି ପରିବାହୀର ବ୍ୟବହାରକୁ ଚିହ୍ନିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ବଜ୍ରପାତ ସମୟରେ ନିଜ
ପରିବାର ଓ ଆଖପାଖ ଲୋକଙ୍କୁ ସଚେତନ କରାଇବେ।
ସପ୍ତମ ଦିନ (Period
7): ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା (Cyclones) - ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶକାରୀ ରୂପ
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଟିଟିଲି କିମ୍ବା ଫନି ଭଳି
ବାତ୍ୟା କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଏବଂ ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରଭାଗକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ? ପଚାରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): ଉଷ୍ଣ ସମୁଦ୍ର ଜଳ ଉପରେ
ଅତି ନିମ୍ନ ତାପ କ୍ଷେତ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ପୃଥିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ ଯོଗୁଁ ବାୟୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରିବା ଫଳରେ
ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୁଝାଇବି। 'ବାତ୍ୟାର ଆଖି' (Eye of the cyclone) ର ଶାନ୍ତ ପାଗ ଏବଂ
ଚାରିପାଖର ପ୍ରବଳ ପବନ ଓ ବର୍ଷା ସମ୍ପର୍କରେ ବୁଝାଇବି। ୧୯୯୯ ମହାବାତ୍ୟା ଓ ଓଡ଼ିଶାରେ
ଏହାର କ୍ଷୟକ୍ଷତି କଥା କହିବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟାର
ସଂଜ୍ଞା ଏବଂ ଏହାର ଆଖିର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ବାତ୍ୟା ସମୟରେ ସମୁଦ୍ର
ଜଳ କୂଳକୁ ମାଡ଼ିଆସି ବନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିବାର କାରଣ ବୁଝିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ଭାରତ ପାଣିପାଗ ବିଭିନ୍ନ
(IMD) ର ଭୂମିକା ଏବଂ
ସାଟେଲାଇଟ୍ ପୂର୍ବାନୁମାନର ଗୁରୁତ୍ୱ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଅଷ୍ଟମ ଦିନ (Period
8): ଅଧ୍ୟାୟଗତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଓ ସମାଧାନ
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ଥିବା
ଜିଜ୍ଞାସା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଇବି।
- ବୋଧ (Bodh): ଅଭ୍ୟାସର ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୧
(ସଠିକ୍ ବକ୍ତବ୍ୟ ଓ ପାତ୍ରର ଜଳସ୍ତର), ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୨ (ସତ୍ୟ/ମିଥ୍ୟା), ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୪ (ତାପ
ଗଣନା—ସୂତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ) ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୫ (ଟଙ୍କା ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ତାପ ଗଣନା) କୁ
ବୋର୍ଡ଼ରେ ବୁଝାଇ ସମାଧାନ କରିବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ପିଲାମାନେ ନିଜ ଖାତାରେ
ସମସ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନର ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ଓ ଗଣନା ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ତାପ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ
ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଗାଣିତିକ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜେ ସମାଧାନ କରିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ଏହି
ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଆଲୋଚନା କରି ଜ୍ଞାନ ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରିବେ।
ନବମ ଦିନ (Period
9): ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଅନୁସନ୍ଧାନ (କାଗଜ ପଟି ପରୀକ୍ଷା)
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଯଦି ଆମେ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠି
ମଧ୍ୟରେ ଏକ କାଗଜ ପଟି ଧରି ତା’ ଉପରେ ଫୁଙ୍କିବା, ତେବେ କାଗଜଟି କେଉଁଆଡ଼କୁ ଲଫ୍ଟ ନେବ? ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଅନୁମାନ
କରିବାକୁ କହିବି।
- ବୋଧ (Bodh): 'ଆବିଷ୍କାର, ପରିକଳ୍ପନା ଏବଂ ତର୍କ' ଅନ୍ତର୍ଗତ କାଗଜ ପଟି
ପରୀକ୍ଷା (ଉଚ୍ଚ ଗତିର ପବନ ଦ୍ୱାରା ନିମ୍ନ ତାପ ସୃଷ୍ଟି ହେବା) ବୁଝାଇବି। ଗତ ୧୦ ବର୍ଷ
ମଧ୍ୟରେ ଭାରତରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା ଓ ତା’ର ପ୍ରତିକାର ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ
ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): କାଗଜ ପଟି ପରୀକ୍ଷାର
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ବାୟୁଚାପ ଓ ବେଗର ସମ୍ପର୍କକୁ
ପରୀକ୍ଷା କରି ନିଜେ ପ୍ରମାଣ ଦେଖିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): ବାତ୍ୟା ପ୍ରବଣ ଅଞ୍ଚଳରେ
ଜନଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରକାରୀ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀ ଓ ଜରୁରୀକାଳୀନ କିଟ୍ ର ପ୍ରସ୍ତୁତି
ସମ୍ପର୍କରେ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ।
ଦଶମ ଦିନ (Period
10): ସଚେତନତା, ମୂଲ୍ୟାୟନ ଓ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତି
- ଅଧୀତି (Adhiti): ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଆମେ ତାପ, ପବନ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ
ଦୁର୍ବିପାକ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କ’ଣ ସବୁ ଶିଖିଲେ ତାହାର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବି।
- ବୋଧ (Bodh): ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ
ବଜ୍ରପାତର ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଏହାର କାରଣ ସମ୍ପର୍କରେ ସମୂହ ଆଲୋଚନା କରିବି। ପାଣିପାଗର
ପୂର୍ବାନୁମାନ କିପରି ମଣିଷର ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରେ ତାହା ବୁଝାଇବି।
- ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas): ଅଧ୍ୟାୟର
ମୁଖ୍ୟବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକୁ ମନେରଖି ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ମୌଖିକ ମୂଲ୍ୟାୟନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବେ।
- ପ୍ରୟୋଗ (Prayog): ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ
(ବଜ୍ରପାତ ଓ ବାତ୍ୟା) ସମୟରେ କିପରି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରାଯିବ ତାହା
ଜାଣିବେ।
- ପ୍ରସାର (Prasar): "ପ୍ରକୃତିର ଏହି
ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିଲେ ଆମେ ନିଜକୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବା"—ଏହି
ମୂଲ୍ୟବୋଧ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି କରିବି।