ଶିକ୍ଷାଦାନ ଡାଏରୀ (Lesson Diary)
- ଶ୍ରେଣୀ: ଷଷ୍ଠ
- ବିଷୟ: ବିଜ୍ଞାନ (ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ
- ବିଜ୍ଞାନର ଚମତ୍କାର ଦୁନିଆ)
- ମୋଟ ଅବଧି: ୧୦ ଦିନ
- ପ୍ରତି କାଳାଂଶର ସମୟ: ୪୦ ମିନିଟ୍
ଦିନ ୧: ବିଜ୍ଞାନ କ'ଣ ଏବଂ ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱ (Period 1)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ):
ମୁଁ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ ଜଣାଇବି ଏବଂ ପଚାରିବି, "ପିଲାମାନେ, ରାତିର ଆକାଶରେ ତାରାଗୁଡ଼ିକ
କାହିଁକି ଚମକି ଥାଆନ୍ତି କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ଫୁଲ କେତେବେଳେ ଫୁଟିବ ବୋଲି କେମିତି ଜାଣିଥାଏ?" ଏହିଭଳି କୌତୁହଳପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ
ପଚାରି ପାଠର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା):
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଇବି ଯେ, ଆମେ ରହୁଥିବା ଦୁନିଆକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ବିଶ୍ଵର ରହସ୍ୟକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରିବା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା
କରିବା, ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବା ଏବଂ
ପରୀକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷା କରିବାର ମାଧ୍ୟମ ହେଉଛି 'ବିଜ୍ଞାନ'। ଛୋଟ ବାଲି ଦାନାରୁ ପର୍ବତ, ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀରତାଠାରୁ ମହାକାଶ
ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠାରେ ବିଜ୍ଞାନ ରହିଛି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି):
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବି ଯେ ସେମାନେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଦେଖୁଥିବା କେଉଁ କେଉଁ କଥା
ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥାଆନ୍ତି।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ):
ପିଲାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଆଖପାଖର ପରିବେଶ (ଯଥା: ଗଛଲତା, ପୋଖରୀ, ଆକାଶ)କୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଦେଖିପାରିବେ ତାହା ଶିଖିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା):
ଘରକୁ ଯାଇ ପରିବାରର ବଡ଼ମାନଙ୍କୁ ପଚାରି ତିନୋଟି ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ଲେଖିଆସିବେ ଯାହା
ସେମାନଙ୍କ ମନରେ କୌତୁହଳ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଦିନ ୨: ଆମ ପୃଥିବୀ ଏବଂ ଜୀବଜଗତର ରହସ୍ୟ (Period 2)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti):
ପୂର୍ବ ଦିନର କାମ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରି ମୁଁ ପୃଥିବୀର ବିଭିନ୍ନତା (ପାହାଡ଼, ମରୁଭୂମି, ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳ)ର ଉଦାହରଣ ଦେଇ
ଆଜିର ପାଠ ଆରମ୍ଭ କରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh):
ବୁଝାଇବି ଯେ ଆମ ଗ୍ରହ ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର ଗ୍ରହ ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବସତ୍ତା ସମ୍ଭବ।
ମଞ୍ଜିରୁ ଗଛ ହେବା ଏବଂ ଶ୍ୟାମଳିଆ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଜାପତିରେ ପରିଣତ ହେବା ପରି ପ୍ରକୃତିର ଚମତ୍କାର
ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ବିଜ୍ଞାନ ସହିତ କିପରି ଜଡ଼ିତ, ତାହା ଉଦାହରଣ ଦେଇ ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas):
ଶ୍ରେଣୀରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଦଳରେ ବିଭକ୍ତ କରି ପ୍ରଜାପତିର ଜୀବନ ଚକ୍ର କିମ୍ବା
ମଞ୍ଜିରୁ ଗଛ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଇବି।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog):
ପିଲାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବାଡ଼ିପଟର କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଗଛ ବା ପତ୍ରକୁ ଭଲଭାବେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରି
ତାର ଗଠନ ସମ୍ପର୍କରେ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar):
ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ମଞ୍ଜି (ଯଥା: ମୁଗ ବା ବୁଟ)କୁ ମାଟିରେ ପୋତି ତାହାର ଅଙ୍କୁରୋଦଗ୍ଧ
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବାକୁ କହିବି।
ଦିନ ୩: ଖାଦ୍ୟ,
ଜଳ ଏବଂ ଆମ ଶରୀର (Period 3)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti):
"ଆମକୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ କ'ଣ ଆବଶ୍ୟକ?"—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରି
ପିଲାମାନଙ୍କଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଜଳର ଉତ୍ତର ସଂଗ୍ରହ କରି ପାଠ ଆରମ୍ଭ କରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh):
ଭାରତ ଭଳି ବିବିଧତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ କେଉଁଠୁ ଆସେ ତାହା ବୁଝାଇବି।
ବର୍ଷା କାହିଁକି ଏବଂ କିପରି ହୁଏ, ପାଣି ଥଣ୍ଡା ହେଲେ ବରଫ ଏବଂ ଗରମ ହେଲେ ବାଷ୍ପ କିପରି ହୁଏ (ଜଳଚକ୍ରର ପ୍ରାଥମିକ ଧାରଣା)
ତାହା ସରଳ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas):
ଶୀତଦିନେ ଉଷୁମ ପାଣି ଓ ଖରାଦିନେ ଥଣ୍ଡା ପାଣି ପିଇବାର ଅନୁଭୂତିକୁ ନେଇ ପିଲାମାନଙ୍କ
ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଇବି।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog):
ଘରେ ପାଣିକୁ ଗରମ କରି ବାଷ୍ପ ହୋଇ ଉଡିଯିବା ଏବଂ ତାହା ଉପରେ ଥାଳି ରଖି ପାଣିବିନ୍ଦୁ
ହେବାର ପରୀକ୍ଷାକୁ ଘରେ ବାପା-ମା'ଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar):
ଆମେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଉଦ୍ଭିଦ କି ପ୍ରାଣୀ କାହାଠାରୁ ମିଳେ ତାହାର ଏକ
ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ।
ଦିନ ୪: ଆମ ଚାରିପାଖର ସାମଗ୍ରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନତା (Period 4)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti):
ମୁଁ ମୋ ପେନସିଲ୍ ବାକ୍ସରୁ ପେନସିଲ୍, ରବର, ସ୍କେଲ୍ ଏବଂ ପୋଷାକ ଆଦି ବାହାର
କରି ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଇବି ଏବଂ ପଚାରିବି, "ଏଗୁଡ଼ିକ କ'ଣରେ ତିଆରି?"
- ୨. ବୋଧ (Bodh):
ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା କାଗଜ, ଧାତୁନିର୍ମିତ ଚାବି, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ସ୍କେଲ୍, ରୁମାଲ୍ ଇତ୍ୟାଦି କେଉଁଠାରୁ
ଆସେ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ତାହା ବୁଝାଇବି। ବିଭିନ୍ନ ଜିନିଷକୁ
ପରସ୍ପରଠାରୁ କିପରି ଅଲଗା କରାଯାଇପାରେ ସେହି ବିଷୟରେ ଧାରଣା ଦେବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas):
ଶ୍ରେଣୀଗୃହ ଭିତରେ ଥିବା ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ କାଠ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ, କାଗଜ ଏବଂ ଧାତୁ ଭାବରେ
ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରିବାର ଅଭ୍ୟାସ କରାଇବି।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog):
ପିଲାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟାଗରେ ଥିବା ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ, କାଗଜ ଏବଂ ଲୁହା ଭଳି ବିଭିନ୍ନ
ବିଭାଗରେ ଅଲଗା କରି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar):
ରୋଷେଇ ଘରୁ ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଆଣି ସେଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି ତାହା
ଲେଖିବେ।
ଦିନ ୫: ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତି – ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ (କଲମ କାଳି ସମସ୍ୟା) (Period 5)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti):
ଶ୍ରେଣୀ ଆରମ୍ଭରେ ମୁଁ ମୋ କଲମରେ ଲେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି ଏବଂ ଲେଖା ନ ହେଲେ ଅଭିନୟ କରି
ପଚାରିବି, "ପିଲାମାନେ, ମୋ କଲମଟି ହଠାତ୍ ଲେଖିବା ବନ୍ଦ
କରିଦେଲା, ଏବେ ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?"
- ୨. ବୋଧ (Bodh):
ଏହି ଉଦାହରଣ ମାଧ୍ୟମରେ "ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତି"ର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବୁଝାଇବି।
ଯେପରି- କଲମ କାହିଁକି ଚାଲୁନାହିଁ? (ପ୍ରଶ୍ନ), କାଳି ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥାଇପାରେ
(ଅନୁମାନ), ଅନ୍ୟ ଏକ କଲମ ବା ରିଫିଲ୍
ଯାଞ୍ଚ କରିବା (ପରୀକ୍ଷା)। ଏହା ହେଉଛି ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas):
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର
କାର୍ଯ୍ୟ-୧ (ଆସ
ଚିନ୍ତା କରି ଲେଖିବା) କୁ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କରି ଲେଖାଇବି। (ଯଥା: ଘରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍ବ ନ ଜଳିଲେ ଆମେ କ'ଣ କରୁ?)
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog):
ପିଲାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ସମସ୍ୟା (ଯଥା: ସାଇକେଲ ଟାୟାରରୁ ପବନ
ବାହାରିଯିବା)ର ସମାଧାନ କିପରି କରନ୍ତି ତାହା ନିଜେ ଲେଖିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar):
ଘରେ ମାଆ ରୋଷେଇ କଲାବେଳେ ପ୍ରେସର କୁକରରୁ ସିକ୍ଟି ବାହାରିଲେ କାହିଁକି ଏଭଳି ହୁଏ ତାହା
ଘରର ବଡ଼ମାନଙ୍କୁ ପଚାରି ଜାଣିବେ।
ଦିନ ୬: ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Period 6)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti):
ଗତଦିନର କଲମ ଉଦାହରଣକୁ ଆଉଥରେ ମନେ ପକାଇ ଆଜି ଆମେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିର କ୍ରମିକ
ସୋପାନଗୁଡ଼ିକ ଜାଣିବା ବୋଲି କହିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh):
ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିର ୪ଟି ମୁଖ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବୁଝାଇବି:
1.
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ (Observation) - କୌତୁହଳ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଜିନିଷ ଦେଖିବା।
2.
ଅନୁମାନ (Hypothesis) - ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର ଭାବିବା।
3.
ପରୀକ୍ଷଣ (Experiment) - ତାହାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବା।
4.
ଫଳାଫଳ ବିଶ୍ଳେଷଣ (Analysis) - ଉତ୍ତର ଠିକ୍ କାହିଁକି ବୁଝିବା।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas):
ବିଜ୍ଞାନ କେବଳ ବହି ପଢ଼ିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଜଣେ ରୋଷେୟା, ସାଇକେଲ ମରାମତିଆ କିମ୍ବା
ଇଲେକ୍ଟ୍ରିସିଆନ୍ କିପରି ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି ତାହା ଉପରେ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା
କରିବି।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog):
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର
କାର୍ଯ୍ୟ-୨ କୁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ନିଜ
ଖାତାରେ ଲେଖିବେ (ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ କେହି ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରିବାର
ପରିସ୍ଥିତି)।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar):
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଆଖପାଖରେ ଘଟୁଥିବା ଏକ ଛୋଟ ଘଟଣାକୁ ନେଇ ନିଜେ ଏକ 'ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଓ ଅନୁମାନ' ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ।
ଦିନ ୭: ଅନୁସନ୍ଧିତ୍ସୁ ମନ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ଶୈଳୀ (Period 7)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti):
ଶ୍ରେଣୀରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବି, "ତୁମ ମନରେ କେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିଛି କି ଆକାଶର ରଙ୍ଗ କାହିଁକି ନୀଳ? କିମ୍ବା ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ
କାହିଁକି ଭିନ୍ନ?"
- ୨. ବୋଧ (Bodh):
ବିଜ୍ଞାନକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଶିଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ସର୍ତ୍ତ ହେଉଛି 'ଅନୁସନ୍ଧିତ୍ସୁ ହେବା' ଏବଂ 'କାହିଁକି' ଓ 'କିପରି' ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା। ଦୁନିଆରେ
ଏମିତି ବହୁତ ଜିନିଷ ଅଛି ଯାହା ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆବିଷ୍କାର ହେବା ଅପେକ୍ଷାରେ
ଅଛି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas):
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର
କାର୍ଯ୍ୟ-୩ (ଆସ
ଚିନ୍ତା କରି ଲେଖିବା) କୁ ଶ୍ରେଣୀରେ କରାଇବି। (ଯଥା: କୌଣସି ଜିନିଷର କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ପିଲାମାନେ କେଉଁ ପ୍ରକାର
ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବେ ଏବଂ କିପରି ଉତ୍ତର ଖୋଜିବେ)।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog):
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲା କାଗଜରେ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଆସୁଥିବା ୩ଟି ନୂଆ 'କାହିଁକି' ପ୍ରଶ୍ନ ଲେଖି ଶ୍ରେଣୀରେ
ପଢ଼ିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar):
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସେମାନେ କେଉଁ ବହି, ବଡ଼ମାନେ ବା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ
ସାହାଯ୍ୟ ନେଇପାରିବେ ତାହା ଚିନ୍ତା କରିବେ।
ଦିନ ୮: ଦଳଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ମିଳିତ ଅନ୍ୱେଷଣ (Period 8)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti):
ମୁଁ ଗୋଟିଏ କାହାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଝାଇବି ଯେ, "ଏକା ଏକା କାମ କରିବା ଅପେକ୍ଷା ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି କାମ କଲେ
କାମ କେତେ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ମଜାଦାର ହୋଇଥାଏ।"
- ୨. ବୋଧ (Bodh):
ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵର
ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଦଳଗତ ଭାବରେ ଏକାଠି କାମ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ନିଜେ କୌଣସି ଉତ୍ତର ନ ପାଇଲେ
ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ନେବା ଉଚିତ୍।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas):
ଶ୍ରେଣୀର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ୪-୫ ଜଣିଆ ଦଳରେ ଭାଗ କରି "ପତ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର
ଗଠନ" କିମ୍ବା "ଚିନାବାଦାମ ମଞ୍ଜିରୁ ଚୋପା ଅଲଗା କରିବାର ପ୍ରଣାଳୀ" ଉପରେ
ଛୋଟ ଆଲୋଚନା କରାଇବି।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog):
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳ ମିଳି୍ତ ଭାବେ ଚିନାବାଦାମରୁ ଚୋପା ଅଲଗା କରିବାର ସବୁଠାରୁ ସହଜ ଏବଂ
ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପାୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar):
ଦଳଗତ ଭାବେ ସେମାନେ ଆସନ୍ତାକାଲି ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରକଳ୍ପ (ଯଥା: ବିଭିନ୍ନ
ପତ୍ରର ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ।
ଦିନ ୯: ସମୀକ୍ଷା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ-୧, ୨, ୩ ର ଆଲୋଚନା (Period
9)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti):
ଆଜିର କାଳାଂଶଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂର୍ବ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ
ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରର ସମୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh):
ଷଷ୍ଠ ଶ୍ରେଣୀରେ ପିଲାମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଏକାଥରକେ ପାଇଯିବେ ନାହିଁ, ବରଂ ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ଏବଂ ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ବିଜ୍ଞାନ
ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ନୂତନ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିବେ ବୋଲି ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas):
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ-୧, ୨ ଓ ୩ ର ଉତ୍ତରକୁ ପୂରା ଶ୍ରେଣୀରେ ମିଳିତ
ଭାବେ ଆଲୋଚନା କରିବି। ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବି।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog):
ପିଲାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଖାତାରେ ଲେଖିଥିବା ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ରୂପ ସଂଶୋଧନ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar):
ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟରୁ ସେମାନେ କ'ଣ ଶିଖିଲେ ତାହା ଉପରେ ଏକ ଛୋଟ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଲେଖିବେ।
ଦିନ ୧୦: ଉପସଂହାର, ମୂଲ୍ୟାୟନ ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଯାତ୍ରାର ଶୁଭାରମ୍ଭ (Period 10)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti):
ପିଲାମାନେ ଯେପରି ବର୍ଷାକୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ବିଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ମଜାଦାର ଅନୁସନ୍ଧାନର ଗନ୍ତାଘର—ଏହା କହି ଶେଷ କାଳାଂଶର ଆରମ୍ଭ
କରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh):
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ମୁଖ୍ୟ ସାରାଂଶକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବି ଯେ ବିଜ୍ଞାନ କେବଳ ପାଠ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଜିଜ୍ଞାସା, ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସତ୍ୟ
ଅନ୍ୱେଷଣର ଏକ ଯାତ୍ରା।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas):
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟରୁ ମୌଖିକ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରି ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିବି (ଯଥା:
ବିଜ୍ଞାନ କ'ଣ? ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିର ପ୍ରଥମ
ପଦକ୍ଷେପ କ'ଣ?)।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog):
ପିଲାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ସର୍ବଦା ଜିଜ୍ଞାସୁ ହୋଇ ନୂତନ ଜିନିଷ ଅନୁସନ୍ଧାନ
କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବଦ୍ଧ ହେବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar):
ବିଜ୍ଞାନର ଏହି ରୋମାଞ୍ଚକର ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖିବା ପାଇଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟ (ଦ୍ୱିତୀୟ
ଅଧ୍ୟାୟ) ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଆସିବେ ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେବି।