ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଠ୍ୟ ଡାଏରୀ (Lesson Diary)
ଶ୍ରେଣୀ: ସପ୍ତମ (Class 7)
ବିଷୟ: ବିଜ୍ଞାନ
("ଜିଜ୍ଞାସା" - ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ବିଦ୍ୟୁତ୍ - ଏହାର ପରିପଥ ଓ ଉପାଦାନ)
ଅବଧି (Period): ୧୦ ଦିନ (ପ୍ରତି ଦିନର ସମୟ: ୪୦
ମିନିଟ୍)
ପଦ୍ଧତି: ପଞ୍ଚପଦୀ ପଦ୍ଧତି (୧. ଅଧୀତି, ୨. ବୋଧ, ୩. ଅଭ୍ୟାସ, ୪. ପ୍ରୟୋଗ, ୫. ପ୍ରସାର)
ପ୍ରଥମ ଦିନ (Period
1): ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ଓ ଏହାର ଉତ୍ସ
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): ଶ୍ରେଣୀ ଆରମ୍ଭରେ ମୁଁ
ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବି,
"ପିଲାମାନେ, ଆମେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ
ବିନା ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ କୌଣସି କାମ କରିପାରିବା କି? ଆମ ଘରକୁ ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେଉଁଠାରୁ ଆସେ?" ଏହାପରେ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କାହାଣୀ (ନିହାର ଓ ତାର ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ହୀରାକୁଦ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର
ପରିଦର୍ଶନ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବ୍ୟବହାରର ତାଲିକା) ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ବିଦ୍ୟୁତ୍ କିପରି
ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ (ଯଥା- ପବନ କଳ, ସୌର ପ୍ୟାନେଲ୍, ଜଳ ଶକ୍ତି ଓ କୋଇଲା
ମାଧ୍ୟମରେ) ଏବଂ ପରିବାହୀ ତାର ଦ୍ୱାରା ଆମ ବାସଗୃହକୁ ଆସେ, ତାହା ବୁଝାଇବି।
ଆଲୋକୀକରଣ, ଗମନାଗମନ, ଗରମ ଓ ଥଣ୍ଡା, ମନୋରଞ୍ଜନ ଇତ୍ୟାଦି
କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ବ୍ୟବହାର ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ତାଲିକାରେ ଆଉ କିଛି ନୂତନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପକରଣର ନାମ ଯୋଡ଼ି ଖାତାରେ
ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଘର ଓ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ
ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସାରେ
ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସାଙ୍ଗରେ
ଜଡ଼ିତ ସତର୍କତା (ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଂକେତ ଓ ଘରୋଇ ସଂଯୋଗ ସହ ପରୀକ୍ଷା ନ କରିବା)
ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଇବେ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ (Period
2): ଟର୍ଚ୍ଚଲାଇଟ୍ (Torch
Light) ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷ (Electric Cell)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ରାତିରେ ଅନ୍ଧାର ହେଲେ
ଆମେ ଟର୍ଚ୍ଚ ବ୍ୟବହାର କରୁ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଛୋଟ ଟର୍ଚ୍ଚ ଭିତରେ କ’ଣ ଥାଏ ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଏହା ଆଲୋକ ଦିଏ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): କାର୍ଯ୍ୟ 3.1 (ଟର୍ଚ୍ଚଲାଇଟ୍ ଅନୁସନ୍ଧାନ
ଓ ଏହାର ଭିତର ଅଂଶ ଦେଖିବା) ବୁଝାଇବି। ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷ (Electric Cell) ର ଦୁଇଟି ଅଗ୍ର
ଥାଏ—ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଧାତବ ଟୋପି (ସୂକ୍ଷ୍ମ / ଧନାତ୍ମକ + ଅଗ୍ର) ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ଚେକା ଧାତବ
ପଦାର୍ଥ (ବିମ୍ବୁକ୍ତ / ଋଣାତ୍ମକ - ଅଗ୍ର)—ଏହା ବୋର୍ଡ଼ରେ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ଏହାର ଦୁଇଟି ଅଗ୍ର (+ ଏବଂ -) ନାମକରଣ କରିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ପୋର୍ଟେବଲ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍
ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ଭାବରେ ସେଲ୍ର ବ୍ୟବହାର ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷକୁ
ବ୍ୟବହାର କଲାବେଳେ କେବଳ ସେଲ୍ (ଚର୍ଚ୍ଚ, ଘଣ୍ଟା, ରିମୋଟ୍ ବ୍ୟାଟେରୀ) ବ୍ୟବହାର କରିବା କଥା
ଜାଣିବେ।
ତୃତୀୟ ଦିନ (Period
3): ବ୍ୟାଟେରୀ (Battery)
ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବତୀ (Incandescent Lamp & LED)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଗୋଟିଏ କୋଷ ବଦଳରେ
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏକାଧିକ କୋଷକୁ ଟର୍ଚ୍ଚରେ ଲଗାଉ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ସଜାଯାଇଥାଏ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ଗୋଟିଏ କୋଷର ଧନାତ୍ମକ
(+) ଅଗ୍ର ଅନ୍ୟ କୋଷର ଋଣାତ୍ମକ (-) ଅଗ୍ର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ ତାକୁ 'ବ୍ୟାଟେରୀ' କୁହାଯାଏ (କାର୍ଯ୍ୟ 3.3)। ତାପଦାୟ ବତୀର 'ଫିଲାମେଣ୍ଟ' (Filament - ପତଳା ଟୁଙ୍ଗଷ୍ଟେନ୍ ତାର)
ଏବଂ ଆଜିକାଲି ବ୍ୟବହୃତ LED
(Light Emitting Diode - ଯାହାର ଦୁଇଟି ତାରରେ ଗୋଟିଏ ଲମ୍ବା ଓ ଗୋଟିଏ ସାନ
ଥାଏ) ର ଗଠନ ପ୍ରଣାଳୀ ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ବୁଝିଥିବା ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ବ୍ୟାଟେରୀ ଓ ବଲ୍ବର ଗଠନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
ଅଭ୍ୟାସ କରିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଟର୍ଚ୍ଚରେ ବ୍ୟାଟେରୀ
ଲଗାଇବା ସମୟରେ ସଠିକ୍ କ୍ରମ (+ ସହ - ର ସଂଯୋଗ) ମାନିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଫ୍ୟୁଜ୍ ହୋଇଯାଇଥିବା ବଲ୍ବର
ଫିଲାମେଣ୍ଟ ଛିଡ଼ିଯାଇଥାଏ ବୋଲି ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଇବେ।
ଚତୁର୍ଥ ଦିନ (Period
4): ସରଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ (Simple Electric Circuit)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ବ୍ୟାଟେରୀ ଏବଂ ତାର
ସାହାଯ୍ୟରେ ବଲ୍ବଟିକୁ କିପରି ଜଳାଯାଇପାରିବ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): କାର୍ଯ୍ୟ 3.5 (ବ୍ୟାଟେରୀ, ତାର ଓ ବଲ୍ବ ନେଇ ସରଳ
ପରିପଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଏବଂ ସାରଣୀ 3.1 ପୂରଣ କରିବା)। ବତୀର ଦୁଇ ଅଗ୍ର ଯଥାକ୍ରମେ ସେଲ୍ର
ଦୁଇ ଅଗ୍ର ସହ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ 'ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ' (Electric Circuit) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ବିଦ୍ୟୁତ୍
ସ୍ରୋତ ସେଲ୍ର ଯୁକ୍ତ (+) ଅଗ୍ରରୁ ବିମ୍ବୁକ୍ତ (-) ଅଗ୍ରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ—ଏହା
ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ସଠିକ୍ ପରିପଥ ସଂଯୋଗ (ବଲ୍ବ ଜଳୁଥିବା ଅବସ୍ଥା) ଓ ଭୁଲ୍ ସଂଯୋଗର ତାଲିକା ଖାତାରେ
ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ନିଜେ ତାର ଓ ସେଲ୍
ସାହାଯ୍ୟରେ ବଲ୍ବ ଜଳାଇବାର ପ୍ରୟୋଗ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ପରିପଥ ଯଦି କୌଣସି
ସ୍ଥାନରେ ଛିଡ଼ିଯାଏ ବା ଖାଲି ରହେ, ତେବେ ବତୀ ଜଳେ ନାହିଁ—ଏହା ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ
ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ପଞ୍ଚମ ଦିନ (Period
5): LED ଜଳାଇବା ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍ (Electric Switch)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଆମେ ଘରେ ପଙ୍ଖା ବା
ଲାଇଟ୍ ବନ୍ଦ କରିବା କିମ୍ବା ଚାଲୁ କରିବା ପାଇଁ କ’ଣ ବ୍ୟବହାର କରୁ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): LED କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିଗରେ
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ କରେ (ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ସହ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଋଣାତ୍ମକ ସହ ଋଣାତ୍ମକ ସଂଯୁକ୍ତ
ହେଲେ ଜଳେ - କାର୍ଯ୍ୟ 3.7)। ଏହାଛଡ଼ା, କାର୍ଯ୍ୟ 3.8 ଓ 3.9 (ଡ୍ରିଲ୍ ପିନ୍, ସେଫ୍ଟି ପିନ୍ ଓ
କାର୍ଡବୋର୍ଡ଼ ନେଇ ସରଳ ସୁଇଚ୍ ତିଆରି କରିବା) ବୁଝାଇବି। ସୁଇଚ୍ 'ଅନ୍' (ON - ମୁଦିତ ବା Closed circuit) ଥିଲେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ
ହୁଏ ଏବଂ 'ଅଫ୍' (OFF - ଖୋଲା ବା Open circuit) ଥିଲେ ପ୍ରବାହ ବନ୍ଦ
ହୁଏ—ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ସୁଇଚ୍ର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ LED ସଂଯୋଗର ନିୟମ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ନିଜେ ସେଫ୍ଟି ପିନ୍
ସୁଇଚ୍ ତିଆରି କରି ପରିପଥକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଘରର ବିଭିନ୍ନ
ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକାଲ୍ ସୁଇଚ୍ କିପରି କାମ କରେ, ତାହା ପରିବାରରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଷଷ୍ଠ ଦିନ (Period
6): ବିଦ୍ୟୁତିକ ପରିପଥ ଚିତ୍ର (Circuit Diagram) ଓ ସଂକେତ
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଯଦି ଆମକୁ ଗୋଟିଏ ବଡ଼
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥର ଚିତ୍ର ତିଆରି କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ, ତେବେ ପ୍ରତିଥର ବଲ୍ବ ଓ ସେଲ୍ର ପ୍ରକୃତ ଚିତ୍ର
ଆଙ୍କିବା କଷ୍ଟକର ନୁହେଁ କି?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ସାରଣୀ 3.1 (ବିଦ୍ୟୁତିକ ଉପାଦାନ ଓ
ସେମାନଙ୍କର ମାନକ ସଂକେତ - ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍, ବ୍ୟାଟେରୀ, ବଲ୍ବ, LED, ସୁଇଚ୍, ତାର) ବୋର୍ଡ଼ରେ ପରିଚିତ କରାଇବି। ସେଲ୍ର
ସଂକେତରେ ଲମ୍ବା ରେଖା ଯୁକ୍ତ (+) ଏବଂ ଛୋଟ ଘନ ରେଖା ବିମ୍ବୁକ୍ତ (-) ଅଗ୍ରକୁ ସୂଚାଏ।
ଏହି ସଂକେତ ବ୍ୟବହାର କରି ଅଙ୍କାଯାଉଥିବା ଚିତ୍ରକୁ 'ପରିପଥ ଚିତ୍ର' (Circuit Diagram) କୁହାଯାଏ—ଏହା ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ବିଦ୍ୟୁତିକ ଉପାଦାନର ସଂକେତଗୁଡ଼ିକ ଖାତାରେ ଅଙ୍କନ କରିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ସଂକେତ ବ୍ୟବହାର କରି ବଲ୍ବ
ଓ LED ର ସରଳ ପରିପଥ ଚିତ୍ର
(ଚିତ୍ର 3.14) ଅଙ୍କନ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନକ (IEC, IEEE) ସଂକେତଗୁଡ଼ିକ ସମଗ୍ର
ବିଶ୍ୱରେ କିପରି ସମାନ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ତାହା ଜାଣିବେ।
ସପ୍ତମ ଦିନ (Period
7): ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରୋଧୀ ପଦାର୍ଥ (Conductors and Insulators)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ମନେକର ଆମେ ତାର ତିଆରି
କରିବା ପାଇଁ ଧାତୁ ବଦଳରେ କାଠ ବା ରବର ବ୍ୟାବହାର କଲେ, ତେବେ କ’ଣ ବଲ୍ବ ଜଳିବ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): କାର୍ଯ୍ୟ 3.11 (ଟେଷ୍ଟର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି
ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଯଥା- ଚାବି, ଲୁହା କଣ୍ଟା, କାଠ, ରବର, କାଗଜ ପରୀକ୍ଷା କରିବା
ଏବଂ ସାରଣୀ 3.2 ପୂରଣ କରିବା)। ଯେଉଁ
ପଦାର୍ଥ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ତାକୁ 'ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁପରିବାହୀ ବା
ପରିବାହୀ'
(Conductor) ଏବଂ ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ନାହିଁ ତାକୁ 'ବିଦ୍ୟୁତ୍ରୋଧୀ ବା
କୁପରିବାହୀ'
(Insulator) କୁହାଯାଏ—ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ପରିବାହୀ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରୋଧୀ ପଦାର୍ଥର ତାଲିକା ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ତମ୍ବା, ଲୁହା ଆଦି ଧାତୁ
ସୁପରିବାହୀ ଏବଂ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, ରବର ବିଦ୍ୟୁତ୍ରୋଧୀ ବୋଲି ପ୍ରମାଣ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାରଗୁଡ଼ିକ
କାହିଁକି ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆବରଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଥାଏ, ତାହା ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଅଷ୍ଟମ ଦିନ (Period
8): ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁରକ୍ଷା ଓ AC / DC (Direct & Alternating Current)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଆମ ଶରୀର ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍
ପରିବାହୀ କି? ଓଦା ହାତରେ ସୁଇଚ୍
ଛୁଇଁଲେ କାହିଁକି ବିପଦ ହୁଏ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ଆମ ଶରୀର ବିଦ୍ୟୁତ୍ର
ପରିବାହୀ ହୋଇଥିବାରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସକ୍ (Shock) ଲାଗିଲେ ବଡ଼ କ୍ଷତି ହୋଇପାରେ। ସର୍ବଦା ଓଦା ହାତରେ
ସୁଇଚ୍ ନ ଛୁଇଁବା ଏବଂ ଭଙ୍ଗା ସ୍ୱିଚ୍ ବ୍ୟବହାର ନ କରିବାର ସତର୍କତା ବୁଝାଇବି। ଏହାଛଡ଼ା, ବ୍ୟାଟେରୀରୁ ଆସୁଥିବା
ସ୍ୱଳ୍ପ ଶକ୍ତିର DC
(Direct Current - ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସ୍ରୋତ) ଏବଂ ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ବଡ଼ ଉପକରଣ ଚଲାଉଥିବା
AC (Alternating
Current - ପ୍ରବାହୀ ସ୍ରୋତ) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁରକ୍ଷାର ନିୟମାବଳୀ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଘରୋଇ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକାଲ୍
ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କଲାବେଳେ ନେବାକୁଥିବା ସତର୍କତା ଜାଣିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): AC ଓ DC ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର
ବ୍ୟବହାର ସମ୍ପର୍କରେ ପରିବାରରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ନବମ ଦିନ (Period
9): ଅଧ୍ୟାୟଗତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଓ ସମାଧାନ
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଆମେ
ବିଦ୍ୟୁତ୍, ପରିପଥ, ସୁଇଚ୍, ପରିବାହୀ ଏବଂ ସଂକେତ
ସମ୍ପର୍କରେ ଯାହାସବୁ ଶିଖିଲେ, ତାହାର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ଥିବା
ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ—ଯଥା: ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୧ (ଭୁଲ୍ ଉକ୍ତି ଚୟନ), ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୫ (ଚର୍ଚ୍ଚ
ପାଇଁ ପରିପଥ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ), ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୬ (ସ୍ୱିଚ୍ S1 ଓ S2 ର ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ
ବଲ୍ବ ଜଳିବା ପରୀକ୍ଷା),
ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୧୧ (LED ଜଳାଇବା ପାଇଁ ସଠିକ୍ ସଂଯୋଗ)—ବୋର୍ଡ଼ରେ ବୁଝାଇ ସମାଧାନ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ପିଲାମାନେ ନିଜ ଖାତାରେ ସମସ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ପରିପଥ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍
ଭାବରେ ଲେଖିବେ ଓ ଅଙ୍କନ କରିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ପରିପଥ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ
ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଏହି
ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଆଲୋଚନା କରି ଜ୍ଞାନ ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରିବେ।
ଦଶମ ଦିନ (Period
10): ପ୍ରକଳ୍ପ (ସୌର ପଙ୍ଖା), ମୂଲ୍ୟାୟନ ଓ ସମାପ୍ତି
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଯଦି ଦୁଇଦିନ ପାଇଁ ଘରେ
ବିଦ୍ୟୁତ୍ କାଟିଯାଏ, ତେବେ ଆମେ କେଉଁ କେଉଁ
କାମ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ?"
ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): 'ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ' ଅନ୍ତର୍ଗତ ସୌର
ପ୍ୟାଲେଣ୍ଡର (Solar
Panel) ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ଖେଳଣା ପଙ୍ଖା ଚଳାଇବାର ପ୍ରଣାଳୀ (ଚିତ୍ର 3.22) ବୁଝାଇବି। ବିଦ୍ୟୁତ୍
ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବ୍ୟାଟେରୀ (Rechargeable, Mobile, EV battery) ର ବ୍ୟବହାର ସମ୍ପର୍କରେ
ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ଅଧ୍ୟାୟର ମୁଖ୍ୟବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକୁ ମନେରଖି ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ମୌଖିକ ମୂଲ୍ୟାୟନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ
କରିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ସୌର ଶକ୍ତି ଭଳି
ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାରକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): "ବିଦ୍ୟୁତ୍ ହେଉଛି ଆଜିର
ଯୁଗର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ;
ଏହାର ସଠିକ୍ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟବହାର ହିଁ ଆମ ଜୀବନକୁ ସୁଖମୟ କରିପାରିବ"—ଏହି
ମୂଲ୍ୟବୋଧ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି କରିବି।