ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଠ୍ୟ ଡାଏରୀ (Lesson Diary)
ଶ୍ରେଣୀ: ସପ୍ତମ (Class 7)
ବିଷୟ: ବିଜ୍ଞାନ
("ଜିଜ୍ଞାସା" - ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ: କିଶୋରାବସ୍ଥା - ବୃଦ୍ଧି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ)
ଅବଧି (Period): ୧୦ ଦିନ (ପ୍ରତି ଦିନର ସମୟ: ୪୦
ମିନିଟ୍)
ପଦ୍ଧତି: ପଞ୍ଚପଦୀ ପଦ୍ଧତି (୧. ଅଧୀତି, ୨. ବୋଧ, ୩. ଅଭ୍ୟାସ, ୪. ପ୍ରୟୋଗ, ୫. ପ୍ରସାର)
ପ୍ରଥମ ଦିନ (Period
1): ପରିଚୟ - ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଏବଂ କିଶୋରାବସ୍ଥା
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): ଶ୍ରେଣୀ ଆରମ୍ଭରେ ମୁଁ
ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବି,
"ପିଲାମାନେ, ଗୋଟିଏ ମଞ୍ଜିରୁ ଚାରା, ଚାରାରୁ ଗଛ ହେବା ପରି
ମଣିଷର ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ କେତେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଥାଏ, କହିଲ ଦେଖ ସେଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ?" ଏହାପରେ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଆଲୋଚନା (ଶୈଶବ, ବାଲ୍ୟକାଳ, କିଶୋରାବସ୍ଥା, ଯୌବନାବସ୍ଥା ଓ
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା) କରି ପାଠ ଆରମ୍ଭ କରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ମଣିଷର ଜୀବନଯାତ୍ରାର
ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବୁଝାଇବି। ପ୍ରଥମ ୧୦-୧୨ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚତା ଓ ଓଜନ ବଢ଼ିବା
ପରେ ଶରୀରରେ ଯେଉଁ ଦ୍ରୁତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସେ, ତାହାକୁ 'କିଶୋରାବସ୍ଥା' (Adolescence - ସାଧାରଣତଃ ୧୦ ରୁ ୧୯
ବର୍ଷ ବୟସ) କୁହାଯାଏ—ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ମଣିଷ ଜୀବନର ମୁଖ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକର କ୍ରମ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): କିଶୋରାବସ୍ଥା କାହିଁକି
ଯୌବନାବସ୍ଥା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପର୍ଯ୍ୟାୟ, ତାହା ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଏହି ବୟସରେ ପ୍ରଜନନ
କ୍ଷମତା ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ଶରୀରରେ କିପରି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଓ ବାହ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ତାହା ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ
ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ (Period
2): ଉଚ୍ଚତା, ଓଜନ ଓ ଚେହେରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ
(ବୟଃସନ୍ଧି)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଦୀପକ ଓ ଦେବଯାନୀଙ୍କ
କାହାଣୀ ପରି, ତୁମେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବା
ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଠାରେ ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି ଓ ଶରୀରରେ ଆସୁଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଛ
କି?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): କାର୍ଯ୍ୟ 6.1 (ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ
ଦେଖାଯାଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ଓ ସାରଣୀ 6.1 ପୂରଣ) ବୁଝାଇବି।
କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଉଚ୍ଚତା ଓ ଓଜନ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିଥାଏ। ପୁଅମାନଙ୍କ କାନ୍ଧ ଓ ଛାତି
ପ୍ରଶସ୍ତ ହେବା ଏବଂ ଝିଅମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଆସୁଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ 'ବୟଃସନ୍ଧି' (Puberty) ଆରମ୍ଭର ସୂଚକ—ଏହା
ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ବୟଃସନ୍ଧି ସମୟରେ ହେଉଥିବା ମୁଖ୍ୟ ଶାରୀରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଏହି ସମୟରେ ଉଚ୍ଚତା ଓ
ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ତାହା ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଭାବିକ,
ଏଥିରେ ଭୟଭୀତ ହେବାର କିଛି ନାହିଁ—ତାହା ପରିବାରରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ତୃତୀୟ ଦିନ (Period
3): ସ୍ୱରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Adam's Apple) ଓ ଗୌଣ ଲିଙ୍ଗୀୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "କିଶୋର ଅବସ୍ଥାରେ
ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ପୁଅମାନଙ୍କ ସ୍ୱର କାହିଁକି କର୍କଶ ବା ମୋଟା ହୋଇଯାଏ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ପୁଅମାନଙ୍କ ଗଳାରେ
ସ୍ୱରପେଟିକା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଏହା ଏକ ଗଣ୍ଠି ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହାକୁ 'ଆଡମସ୍ ଆପଲ୍' (Adam's apple) କୁହାଯାଏ। ଝିଅମାନଙ୍କ
ସ୍ୱରପେଟିକା ଛୋଟ ଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱର ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ। ଏହାଛଡ଼ା ଶରୀରର
ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ମୁହଁରେ ବ୍ରଣ ହେବାର କାରଣ (ତୈଳାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ
କ୍ଷରଣ) ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି। ଯେଉଁ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ କରନ୍ତି
କିନ୍ତୁ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଜନନରେ ଜଡ଼ିତ ନୁହନ୍ତି, ତାହାକୁ 'ଗୌଣ ଲିଙ୍ଗୀୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ' କୁହାଯାଏ।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ଆଡମସ୍ ଆପଲ୍ ଏବଂ ଗୌଣ ଲିଙ୍ଗୀୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟର ସଂଜ୍ଞା ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ମୁହଁରେ ବ୍ରଣ ହେବା ଏକ
ସାଧାରଣ ଘଟଣା, ଏହାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ନ
କରିବାର ପରାମର୍ଶ ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଶରୀରର ଏହି ବାହ୍ୟ
ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ଯୌବନାବସ୍ଥାର ପ୍ରାକୃତିକ ସଂକେତ, ତାହା ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଚତୁର୍ଥ ଦିନ (Period
4): ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ଓ ମାସିକ ରଜଃଚକ୍ର (Menstrual Cycle)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଶରୀର
ଭିତରେ କେଉଁ ସବୁ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ, ଯାହା ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ସୂଚିତ କରେ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): କିଶୋରୀମାନଙ୍କ
କ୍ଷେତ୍ରରେ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ବା ରଜଃସ୍ରାବ ଚକ୍ର (Menstrual Cycle - ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତି ୨୮-୩୦
ଦିନରେ ଥାଏ ଏବଂ ରଜଃସ୍ରାବ ୩-୭ ଦିନ ଧରି ଚାଲେ) ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଉତ୍ତମ ପ୍ରଜନନ
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଏକ ଲକ୍ଷଣ। ଏହି ବିଷୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଓ ଭ୍ରମ ଧାରଣାକୁ ଦୂର
କରି ଏକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ପୋଷଣ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ରଜଃଚକ୍ର ଓ ରଜଃସ୍ରାବର ଅର୍ଥ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଏହା ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ
ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା,
ଏହାକୁ ନେଇ କୌଣସି ଲଜ୍ଜା ବା ଭୟ ରଖିବା ଅନୁଚିତ୍—ତାହା ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରଜନନ
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚେତନତା ସମ୍ପର୍କରେ ସମାଜରେ ସକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତାଧାରା ପ୍ରସାର କରିବେ।
ପଞ୍ଚମ ଦିନ (Period
5): ଆବେଗାତ୍ମକ ଓ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Emotional & Behavioral Changes)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ
ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ମନରେ ହଠାତ୍ ଅଧିକ ଉତ୍ସାହ, ରାଗ ବା ମନୋଭାବର
ପରିବର୍ତ୍ତନ (Mood
swings) କାହିଁକି ଦେଖାଯାଏ?"
ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): କାର୍ଯ୍ୟ 6.2 (ଆବେଗାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଓ ସେମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସାରଣୀ 6.2 ଆଲୋଚନା)। ଶୈଶବ ତୁଳନାରେ
ଏହି ବୟସରେ ଆବେଗ (Emotions)
ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଭାବନାକୁ ସକାରାତ୍ମକ ଦିଗରେ (ଯଥା- ସଙ୍ଗୀତ, କ୍ରୀଡ଼ା, ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ
ସୃଜନଶୀଳତା) ପରିଚାଳନା କରିବାର ଉପାୟ ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ଆବେଗାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକର ସକାରାତ୍ମକ ବିକାଶର ଉପାୟ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ନିଜର ଭାବନାକୁ ବୁଝି
ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଭାବରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେବାର କୌଶଳ ଶିଖିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ସହାନୁଭୂତି ଓ ସାମାଜିକ
କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାର ମହତ୍ତ୍ୱ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଷଷ୍ଠ ଦିନ (Period
6): ପୌଷ୍ଠିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ସନ୍ତୁଳିତ ଆହାର (Nutritional Requirements)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଆମ ଶରୀରରେ ଏତେ ଦ୍ରୁତ
ବୃଦ୍ଧି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟୁଥିବାରୁ ଆମକୁ କି ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଆବଶ୍ୟକ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଦ୍ରୁତ
ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ (Balanced diet - ପୁଷ୍ଟିସାର, ଶ୍ୱେତସାର, ସ୍ନେହସାର, ଭିଟାମିନ୍ ଓ ଖଣିଜ ଲବଣ) ଅତି ଜରୁରୀ। କ୍ଷୀର, ପନିପରିବା, ଡାଲି ଏବଂ ଲୌହ (Iron) ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ (ଯାହା
ରକ୍ତ ତିଆରିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ) ର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୁଝାଇବି (ସାରଣୀ 6.3)। ବୈଜ୍ଞାନିକ ଡୋରୋଥ୍
ହଜକିନ୍ଙ୍କ ଭିଟାମିନ୍ B12 ଗବେଷଣା କଥା କହିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟର ଉପାଦାନ ଓ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଜଙ୍କ୍ ଫୁଡ୍ (junk food) ପରିବର୍ତ୍ତେ ପୁଷ୍ଟିକର
ଘରୋଇ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାର ଆବଶ୍ୟକତା ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ
ଦେଖାଯାଉଥିବା ରକ୍ତହୀନତା (Anemia) ରୋକିବା ପାଇଁ ଲୌହଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କରେ
ଜାଣିବେ।
ସପ୍ତମ ଦିନ (Period
7): ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଓ ରଜଃସ୍ରାବକାଳୀନ ସ୍ୱଚ୍ଛତା (Menstrual Hygiene)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଶରୀରର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ନ
ରଖିଲେ ଆମକୁ କ’ଣ ସବୁ ରୋଗ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟରେ କି ପ୍ରକାର ସ୍ୱଚ୍ଛତା
ରଖିବା ଉଚିତ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ
(କାଖ ଓ ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟ) ର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ସଂକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ରଜଃସ୍ରାବ ସମୟରେ
ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ୍ ବା ପୁନଃବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ କପଡ଼ା ପ୍ୟାଡ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଏବଂ ତାହାକୁ
ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପରିଚାଳନା (ଖବରକାଗଜରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଅଳିଆପାତ୍ରରେ ପକାଇବା ବା Incinerator ରେ ଜାଳିବା) କରିବାର
ନିୟମ ଶିଖାଇବି। ସରକାରଙ୍କ MHS, RKSK, ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର 'ଖୁସି' ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କରେ କହିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ରଜଃସ୍ରାବକାଳୀନ ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ମୁଖ୍ୟ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା
ବଜାୟ ରଖି ନିଜକୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ନିରାପଦ ରଖିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଓ
ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ୍ ବଣ୍ଟନ ସମ୍ପର୍କରେ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଅଷ୍ଟମ ଦିନ (Period
8): ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ସାମାଜିକ ଜୀବନ ଓ ସାଇବର ବୁଲିଂ (Cyberbullying)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ନିୟମିତ ଖେଳକୁଦ, ବ୍ୟାୟାମ ଏବଂ ସୋସିଆଲ୍
ମିଡିଆ ବ୍ୟବହାର କଲାବେଳେ ଆମେ କେଉଁ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଜରୁରୀ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ ଓ ଯୋଗ
ଶରୀର ଓ ମନକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖେ। ଏହାଛଡ଼ା ସାମାଜିକ ଜୀବନରେ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ନମ୍ରତା ଓ ସମ୍ମାନ
ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଆଜିକାଲିର ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗରେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର
ଏବଂ 'ସାଇବର ବୁଲିଂ' (Cyberbullying - ଡିଜିଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ
ହଇରାଣ କରିବା, ମିଥ୍ୟା ଖବର ପ୍ରସାର) ରୁ
କିପରି ସତର୍କ ରହି ଅଭିଭାବକ ବା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସାହାୟତା ନେବେ, ତାହା ବୁଝାଇବି (କାର୍ଯ୍ୟ
6.4)।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ 'କରିବା ଓ କରିବା ନାହିଁ' (ସାରଣୀ 6.4) ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଅନଲାଇନରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ
ତଥ୍ୟ କାହା ସହ ଶେୟାର ନ କରିବାର ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ସାଇବର ସଚେତନତା ପାଇଁ
ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପୋଷ୍ଟର ତିଆରି କରି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବେ।
ନବମ ଦିନ (Period
9): କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ('ନା' କହିବାକୁ ଶିଖିବା) ଓ ନିଶାମୁକ୍ତି ଅଭିଯାନ
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଯଦି କେହି ସାଙ୍ଗ ତମକୁ
ତମାଖୁ, ଗୁଟ୍ଖା, ସିଗାରେଟ୍ କିମ୍ବା
ମଦ୍ୟପାନ କରିବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଏ, ତେବେ ତୁମେ କ’ଣ କରିବ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ
ଜିଜ୍ଞାସା ବଶତଃ କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥ (ତମାଖୁ, ଗୁଟ୍ଖା, ସିଗାରେଟ୍, ମଦ, ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ) ସେବନ କରିବା ଏକ ବଡ଼ କୁଅଭ୍ୟାସ
ଯାହା ନିଶା ବା 'ପଦାର୍ଥ ଦୁର୍ବ୍ୟସନ' (Substance abuse) ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହା
ଫୁସଫୁସକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଓ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ଅସୁବିଧା କରେ (ଚିତ୍ର 6.4)। ଏସବୁକୁ ଦୃଢ଼ ଭਾବରେ 'ନା' (Say No) କହିବା ଶିଖିବା ଉଚିତ। ସରକାରଙ୍କ 'ନିଶାମୁକ୍ତ ଭାରତ ଅଭିଯାନ' ଏବଂ ଜାତୀୟ ନିଶାମୁକ୍ତି
ହେଲ୍ପଲାଇନ ନମ୍ବର (୧୪୪୪୬) ସମ୍ପର୍କରେ କହିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ନିଶା ଦ୍ରବ୍ୟର କୁପ୍ରଭାବ ଏବଂ ହେଲ୍ପଲାଇନ ନମ୍ବର ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନ
ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବାର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଆଣିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ପରିବାର ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ
ସହ ଆଲୋଚନା କରି ନିଶାମୁକ୍ତ ସମାଜ ଗଠନରେ ସହଯୋଗ କରିବେ।
ଦଶମ ଦିନ (Period
10): ହରମୋନ୍ (Hormones),
ଅଧ୍ୟାୟଗତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଓ ସମାପ୍ତି
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଶରୀରରେ
ଏତେସବୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ (ଶାରୀରିକ, ମାନସିକ ଓ ଆବେଗିକ) କାହିଁକି ଏବଂ କିପରି ଘଟୁଥାଏ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): କିଶୋରାବସ୍ଥାର ସମସ୍ତ
ପରିବର୍ତ୍ତନ ମୁଖ୍ୟତଃ 'ହରମୋନ୍' (Hormones - ଶରୀରରେ ଉତ୍ପାଦିତ
ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଯାହା ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ) ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ
ହୁଏ—ଏହା ବୁଝାଇବି। ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ଥିବା ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ—ଯଥା: ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୧
(ରମେଶର ବ୍ରଣ କାରଣ ଓ ପ୍ରତିକାର), ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୨ (ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ), ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୩
(ରେଖାଙ୍କିତ ଶବ୍ଦର ସଂଶୋଧନ), ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୯ (ଶାରୀରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ବର୍ଗୀକରଣ)—ବୋର୍ଡ଼ରେ ବୁଝାଇ ସମାଧାନ
କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ପିଲାମାନେ ନିଜ ଖାତାରେ ସମସ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନର ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ଓ ସାରଣୀ ପୂରଣ
କରିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ହରମୋନ୍ର ଭୂମିକା ଏବଂ
କିଶୋରାବସ୍ଥାର ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): "କିଶୋରାବସ୍ଥା ହେଉଛି
ଜୀବନର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ାୟ; ଉପଯୁକ୍ତ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ
ସକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିପାରିବା"—ଏହି
ମୂଲ୍ୟବୋଧ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ପାଠ୍ୟ ଡାଏରୀର ସମାପ୍ତି କରିବି।