ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଠ୍ୟ ଡାଏରୀ (Lesson Diary)
ଶ୍ରେଣୀ: ସପ୍ତମ (Class 7)
ବିଷୟ: ବିଜ୍ଞାନ
("ଜିଜ୍ଞାସା" - ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ: ସମୟ ଏବଂ ଗତିର ପରିମାପ)
ଅବଧି (Period): ୧୦ ଦିନ (ପ୍ରତି ଦିନର ସମୟ: ୪୦
ମିନିଟ୍)
ପଦ୍ଧତି: ପଞ୍ଚପଦୀ ପଦ୍ଧତି (୧. ଅଧୀତି, ୨. ବୋଧ, ୩. ଅଭ୍ୟାସ, ୪. ପ୍ରୟୋଗ, ୫. ପ୍ରସାର)
ପ୍ରଥମ ଦିନ (Period
1): ସମୟ ମାପିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ପ୍ରାଚୀନ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): ଶ୍ରେଣୀ ଆରମ୍ଭରେ ମୁଁ
ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବି,
"ପିଲାମାନେ, ଆଜି ଆମ ହାତରେ ଘଣ୍ଟା
ଅଛି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ
ଯେତେବେଳେ ଘଣ୍ଟା ନଥିଲା,
ଲୋକମାନେ କିପରି ସମୟ ଜାଣୁଥିଲେ?" ଏହାପରେ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କାହାଣୀ
(ରଶ୍ମିତାଙ୍କ ସାଇକେଲ୍ ଯାତ୍ରା ଓ ନଡ଼ିଆ ଗଛର ଛାଇ ଛୋଟ-ବଡ଼ ହେବା) ଆଲୋଚନା କରି ପାଠ
ଆରମ୍ଭ କରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ପ୍ରକୃତିର ନିୟମିତ
ପୁନରାବୃତ୍ତି ଘଟଣା (ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ-ଅସ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା, ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ) ଆଧାରରେ ମଣିଷ ସମୟ ମାପିବା
ଶିଖିଥିଲା। ପ୍ରାଚୀନ କାଳର ସମୟ ମାପକ ଉପକରଣ—ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି, ଜଳଘଡ଼ି, ବାଲିଘଡ଼ି (Hour-glass) ଏବଂ ମହମବତୀ ଘଣ୍ଟା—ର
କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ବୁଝାଇବି। ଜୟପୁରର 'ଜନ୍ତର ମନ୍ତର' (ସମ୍ରାଟ ଯନ୍ତ୍ର) ସମ୍ପର୍କରେ କହିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ପ୍ରାଚୀନ ସମୟ ମାପକ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଖାତାରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର କାର୍ଯ୍ୟ 8.1 ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ସରଳ 'ଜଳ ଘଡ଼ି' ତିଆରି କରିବାର ପ୍ରଣାଳୀ
ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ
(କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟଙ୍କ ସମୟରୁ) ଘଟିକା-ଯନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି
କିପରି ସମୟ ମାପ କରାଯାଉଥିଲା, ତାହା ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ (Period
2): ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଘଣ୍ଟା ଓ ସରଳ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ପରିଚୟ
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଗାଲିଲିଓ କିପରି ଚର୍ଚ୍ଚର
ଝୁଲନ୍ତା ଦୀପକୁ ଦେଖି ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ଧାରଣା ପାଇଲେ ଏବଂ ଖ୍ରୀ. ୧୬୫୬ ମସିହାରେ
କ୍ରିଷ୍ଟିଆନ୍ ହାଇଜେନ୍ସ୍ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଘଣ୍ଟା ଉଦ୍ଭାବନ କଲେ?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ଏକ ସରଳ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର
ଗଠନ (ଆଧାର, ସୂତା ଓ ବବ୍ - Bob) ବୁଝାଇବି। ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର
ମଧ୍ୟମ ସ୍ଥିତି (O) ଏବଂ ଚରମ ସ୍ଥିତି (କ ଓ
ଖ) ମଧ୍ୟରେ ଗତିକୁ 'ଦୋଳନ ଗତି' (Oscillatory motion) କୁହାଯାଏ। ପେଣ୍ଡୁଲମ୍
ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୋଳନ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଯେଉଁ ସମୟ ନିଏ, ତାକୁ ଏହାର 'ଆବର୍ତ୍ତ କାଳ' (Time Period) କୁହାଯାଏ—ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ
କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ଗୋଟିଏ ଦୋଳନର ସଂଜ୍ଞା ଓ ଆବର୍ତ୍ତ କାଳର ଅର୍ଥ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଘଣ୍ଟାରେ ସମୟ
ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେବାର ମୂଳନୀତି ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଗାଲିଲିଓଙ୍କ ନାଡ଼ି
ସ୍ପନ୍ଦନ ଏବଂ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ପରୀକ୍ଷାର ଇତିହାସ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ତୃତୀୟ ଦିନ (Period
3): ସରଳ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ଆବର୍ତ୍ତ କାଳ ମାପିବା (ପରୀକ୍ଷା)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଆମେ କ’ଣ ଏକ ସରଳ
ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ତିଆରି କରି ତାର ଆବର୍ତ୍ତ କାଳ ଗଣନା କରିପାରିବା?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): କାର୍ଯ୍ୟ 8.2 (୧୦୦ ସେ.ମି. ଲମ୍ବା ସୂତା
ଓ ବବ୍ ନେଇ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ତିଆରି, ୧୦ଟି ଦୋଳନ ପାଇଁ ଲାଗୁଥିବା ସମୟ ମାପିବା ଏବଂ ଆବର୍ତ୍ତ କାଳ ଗଣନା - ସାରଣୀ 8.1) ବୋର୍ଡ଼ରେ ବୁଝାଇବି। ଏକ
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲମ୍ବ ବିଶିଷ୍ଟ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ଆବର୍ତ୍ତ କାଳ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ରହେ ଏବଂ
ଏହା ବବ୍ର ବସ୍ତୁତ୍ୱ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ନାହିଁ—ଏହା ପ୍ରମାଣ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ଆବର୍ତ୍ତ କାଳ ଗଣନା କରିବାର ସୂତ୍ର ($\text{ଆବର୍ତ୍ତ କାଳ} = \text{ମୋଟ ସମୟ} / \text{ଦୋଳନ ସଂଖ୍ୟା}$) ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଘଣ୍ଟା ଓ ଷ୍ଟପ୍ୱାଚ୍
ବ୍ୟବହାର କରି ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ଆବର୍ତ୍ତ କାଳ ନିଜେ ଗଣନା କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ଲମ୍ବ
ବଦଳିଲେ ଆବର୍ତ୍ତ କାଳ କିପରି ବଦଳେ, ତାହା ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଚତୁର୍ଥ ଦିନ (Period
4): ସମୟର SI ଏକକ ଓ ଆଧୁନିକ ଘଣ୍ଟା
(କିୱାର୍ଟଜ୍ ଓ ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟା)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନକ ଏକକ କ’ଣ ଏବଂ ଆଜିକାଲିର ଘଣ୍ଟାଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଏତେ ସଠିକ୍ ସମୟ
ଦିଅନ୍ତି?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ସମୟର SI ଏକକ 'ସେକେଣ୍ଡ' (s) ବୋଲି ବୁଝାଇବି (୬୦
ସେକେଣ୍ଡ = ୧ ମିନିଟ୍,
୬୦ ମିନିଟ୍ = ୧ ଘଣ୍ଟା)। ଇଂରାଜୀରେ ଏକକ ଲେଖିବାର ନିୟମ (ଛୋଟ ଅକ୍ଷର, ଏକକବଚନ, ପୂର୍ଣ୍ଣବିରାମ ନ ଦେବା, ସଂଖ୍ୟା ଓ ଏକକ ମଧ୍ୟରେ
ଫାଙ୍କ ଛାଡ଼ିବା) ଶିଖାଇବି। କ୍ୱାର୍ଟଜ୍ ଘଣ୍ଟା (କ୍ରିଷ୍ଟାଲ୍ କମ୍ପନ) ଏବଂ ଅତି ସଠିକ୍
ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟା (Atomic
clock) ର ମୌଳିକ ନୀତି ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା ପୁନରାବୃତ୍ତି): ସମୟର ଏକକ ଲେଖିବାର
ନିୟମାବଳୀ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଘଣ୍ଟା (କାନ୍ଥ ଘଣ୍ଟା, ହାତ ଘଣ୍ଟା) ଦେଖି
ସେକେଣ୍ଡ, ମିନିଟ୍ ଓ ଘଣ୍ଟାର
ବ୍ୟବଧାନ ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): କ୍ରୀଡ଼ା ପ୍ରତିଯୋଗିତା
(ମିଲି ସେକେଣ୍ଡ) ଓ ଡାକ୍ତରୀ ବିଜ୍ଞାନ (ECG) ରେ ମାଇକ୍ରୋସେକେଣ୍ଡର ମହତ୍ତ୍ୱ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ
ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ପଞ୍ଚମ ଦିନ (Period
5): ଦ୍ରୁତ ଓ ଧୀର ଗତି ଏବଂ ବେଗ (Speed) ର ଧାରଣା
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "୧୦୦ ମିଟର ଦୌଡ଼
ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଦୌଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଏକା ସମୟରେ ପହଞ୍ଚି
ନାହାନ୍ତି—କାହିଁକି?"
ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ
ବ୍ୟବଧାନରେ ଅଧିକ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ବସ୍ତୁ 'ଦ୍ରୁତ' (Fast) ଏବଂ କମ୍ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ବସ୍ତୁ 'ଧୀର' (Slow) ଅଟେ। ଏକକ ସମୟରେ କୌଣସି
ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଇଥିବା ଦୂରତାକୁ 'ବେଗ' (Speed) କୁହାଯାଏ—ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି। ସୂତ୍ର ଦେଖାଇବି: $\text{ବେଗ} = \text{ଅତିକ୍ରମିତ ଦୂରତା} / \text{ସମୟ}$ ($\text{Speed} =
\text{Distance} / \text{Time}$)। ଏହାର SI ଏକକ ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡ ($\text{m/s}$) ଏବଂ କିମି/ଘଣ୍ଟା ($\text{km/h}$) ଅଟେ।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ବେଗର ସୂତ୍ର ଏବଂ ଏହାର ଏକକ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଉଦାହରଣ 8.1 (କିମି ରୁ ମି/ସେକେଣ୍ଡରେ
ରୂପାନ୍ତର) ବୋର୍ଡ଼ରେ ସମାଧାନ କରି ଶିଖିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଗାଡ଼ିମୋଟରରେ ଥିବା 'ସ୍ପିଡୋମିଟର୍' (Speedometer - ବେଗ ମାପେ) ଓ 'ଓଡୋମିଟର୍' (Odometer - ଦୂରତା ମାପେ) ସମ୍ପର୍କରେ
ଜାଣିବେ।
ଷଷ୍ଠ ଦିନ (Period
6): ବେଗ, ଦୂରତା ଓ ସମୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ
ଗାଣିତିକ ସମସ୍ୟା
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଯଦି ଆମକୁ ଏକ ଗାଡ଼ିର
ବେଗ ଏବଂ ସମୟ ଜଣାଥାଏ,
ତେବେ ଆମେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଦୂରତା କିପରି ବାହାର କରିବା?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ବେଗ, ଦୂରତା ଏବଂ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ
ଥିବା ସମ୍ପର୍କର ସୂତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବୋର୍ଡ଼ରେ ଲେଖିବି—
- $\text{ଦୂରତା} =
\text{ବେଗ} \times \text{ସମୟ}$
- $\text{ସମୟ} = \text{ଦୂରତା} /
\text{ବେଗ}$
ଉଦାହରଣ 8.2 (ଦୂରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ) ଏବଂ ଉଦାହରଣ
8.3 (ସମୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ) ବୋର୍ଡ଼ରେ
ବୁଝାଇ ସମାଧାନ କରିବି। ହାରାହାରି ବେଗ (Average speed) ର ଧାରଣା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ୩ଟିଯାକ ସୂତ୍ର ଏବଂ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଗାଣିତିକ ଉଦାହରଣ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ରେଳବାଇ ସମୟସାରଣୀ (Railway timetable) ଦେଖି ଦୁଇ ଷ୍ଟେସନ୍
ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରେନର ବେଗ ଗଣନା କରିବାର କାର୍ଯ୍ୟ (କାର୍ଯ୍ୟ 8.4 ଓ ସାରଣୀ 8.2) ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଦୈନନ୍ଦିନ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ
ହାରାହାରି ବେଗର ଗଣନା କିପରି କରାଯାଏ, ତାହା ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ସପ୍ତମ ଦିନ (Period
7): ସମାନ ଓ ଅସମାନ ରୈଖିକ ଗତି (Uniform and Non-uniform Linear Motion)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଗୋଟିଏ ସିଧା ରାଜପଥରେ
ଯାଉଥିବା କାର୍ ଏବଂ ସହରର ଭିଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଯାଉଥିବା କାର୍ର ଗତି ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ
ଅଛି?" ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ଯେତେବେଳେ ଏକ ବସ୍ତୁ ସରଳ
ରେଖାରେ ଗତି କରେ, ତାହାକୁ 'ରୈଖିକ ଗତି' କୁହାଯାଏ। ଏକ ସରଳରେଖାରେ
ସ୍ଥିର ବେଗରେ (ସମାନ ସମୟରେ ସମାନ ଦୂରତା) ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତୁର ଗତିକୁ 'ସମାନ ରୈଖିକ ଗତି' (Uniform linear motion) କୁହାଯାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ବେଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲେ
(ସମାନ ସମୟରେ ଅସମାନ ଦୂରତା) ତାହାକୁ 'ଅସମାନ ରୈଖିକ ଗତି' (Non-uniform linear motion) କୁହାଯାଏ—ଏହା ସାରଣୀ 8.3 ସାହାଯ୍ୟରେ ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ସମାନ ଓ ଅସମାନ ରୈଖିକ ଗତିର ସଂଜ୍ଞା ଏବଂ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଟ୍ରେନ୍ X (ସମାନ ଗତି) ଓ ଟ୍ରେନ୍ Y (ଅସମାନ ଗତି) ର ତଥ୍ୟ
ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ବୁଝିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ
ଅଧିକାଂଶ ଗତି ଅସମାନ ଗତି ଅଟେ, ତାହା ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଅଷ୍ଟମ ଦିନ (Period
8): ଅଧ୍ୟାୟଗତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଓ ସମାଧାନ (ପାର୍ଟ-୧)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ଥିବା
ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଇବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ଅଭ୍ୟାସର ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୧
(କାର୍ର ବେଗ ଗଣନା - କିମି/ଘଣ୍ଟାରେ ପ୍ରକାଶ), ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୨ (ଦୁଇ ଧାବକଙ୍କ ବେଗ ତୁଳନା), ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୩ (ଟ୍ରେନ୍ର
ସମୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ), ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୪ (ବେଗର
ବିଭିନ୍ନ ଏକକରେ ଗଣନା) କୁ ବୋର୍ଡ଼ରେ ବୁଝାଇ ସମାଧାନ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ପିଲାମାନେ ନିଜ ଖାତାରେ ସମସ୍ତ ଗାଣିତିକ ସମସ୍ୟାର ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ବେଗ, ଦୂରତା ଓ ସମୟର ସୂତ୍ର
ପ୍ରୟୋଗ କରି ଅଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜେ କଷିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ଏହି
ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଆଲୋଚନା କରି ଜ୍ଞାନ ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରିବେ।
ନବମ ଦିନ (Period
9): ଅଧ୍ୟାୟଗତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଓ ସମାଧାନ (ପାର୍ଟ-୨)
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): ଅଧ୍ୟାୟର ବାକି ରହିଥିବା
ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାଣିତିକ ଓ ତତ୍ତ୍ୱମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୭ (ସମାନ
ଗତିର ସାରଣୀ ପୂରଣ କରିବା), ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୮ (ତିନି ଘଣ୍ଟାର ଯାତ୍ରା ଓ ହାରାହାରି ବେଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ), ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ନଂ ୧୧
(ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବେଗରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଯାନର ହାରାହାରି ବେଗ ଗଣନା) କୁ ବୋର୍ଡ଼ରେ
ବୁଝାଇ ସମାଧାନ କରିବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ସାରଣୀ ପୂରଣ ଏବଂ ହାରାହାରି ବେଗର ଗାଣିତିକ ସମାଧାନ ଖାତାରେ ଲେଖିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ଜଟିଳ ଗାଣିତିକ
ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସୂତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରି ସଫଳତାର ସହ ସମାଧାନ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି
ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପଦ୍ଧତି ଆଲୋଚନା କରିବେ।
ଦଶମ ଦିନ (Period
10): ପ୍ରକଳ୍ପ (ନାଡ଼ି ସ୍ପନ୍ଦନ ଓ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍), ମୂଲ୍ୟାୟନ ଓ ସମାପ୍ତି
- ୧. ଅଧୀତି (Adhiti - ଉପକ୍ରମ ବା ପରିଚୟ): "ଆମେ ଆମର ନିଜର ନାଡ଼ି
ସ୍ପନ୍ଦନ (Pulse
rate) କିମ୍ବା ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ବ୍ୟବହାର କରି କିପରି ସମୟ ମାପିବାର ଏକ କାହାଣୀ ବା ପ୍ରକଳ୍ପ
ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବା?"
ପଚାରିବି।
- ୨. ବୋଧ (Bodh - ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): 'ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ' ଅନ୍ତର୍ଗତ ନାଡ଼ି
ସ୍ପନ୍ଦନ ସାହାଯ୍ୟରେ ସମୟ ମାପିବା, ଖେଳପଡ଼ିଆର ଦୋଳନ (ବୋଲି) କୁ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ରୂପେ
ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଏବଂ ଅଲିମ୍ପିକ୍ ୧୦୦ ମିଟର ଦୌଡ଼ର ବିଜେତାମାନଙ୍କ ବେଗ ତୁଳନା କରିବାର
ପ୍ରଣାଳୀ ବୁଝାଇବି।
- ୩. ଅଭ୍ୟାସ (Abhyas - ଅଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା
ପୁନରାବୃତ୍ତି): ଅଧ୍ୟାୟର ମୁଖ୍ୟବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକୁ ମନେରଖି ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ମୌଖିକ ମୂଲ୍ୟାୟନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ
କରିବେ।
- ୪. ପ୍ରୟୋଗ (Prayog - ପ୍ରୟୋଗ): ସମୟ ଓ ଗତିର ପରିମାପ
ନୀତିକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବେ।
- ୫. ପ୍ରସାର (Prasar - ପ୍ରସାର ବା ବାଣ୍ଟିବା): "ସମୟ ଅଦୃଶ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ବ୍ୟବଧାନ ଓ
ବସ୍ତୁର ଗତିକୁ ମାପିବା ହିଁ ବିଜ୍ଞାନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଫଳତା"—ଏହି ମୂଲ୍ୟବୋଧ
ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି କରିବି।