ବିଷୟ: ଓଡ଼ିଆ (ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ)
ଶ୍ରେଣୀ: ୬ଷ୍ଠ
ବିଷୟବସ୍ତୁ: 'ଭ୍ରମଣକାରୀର ପତ୍ର'
ଲେଖକ: କବିବର ରାଧାନାଥ ରାୟ
ସମୟ: ୬ ଦିନ (ପ୍ରତିଦିନ ୧ ପିରିୟଡ୍, ପ୍ରତି ପିରିୟଡ୍ ୪୦ ମିନିଟ୍)
ଦିନ ୧ (ପ୍ରଥମ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: 'ଭ୍ରମଣକାରୀର ପତ୍ର' ପାଠର ପରିଚୟ, ଲେଖକ ପରିଚୟ, ପ୍ରଥମ ଭାଗ
୧. ଅଧୀତି (ଉପକ୍ରମ/ପରିଚୟ): (୬ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: ମୁଁ ଶ୍ରେଣୀକୁ ପ୍ରଶ୍ନ
କରିବି, "ପିଲାମାନେ, ତୁମେ କେବେ କୌଣସି ଭ୍ରମଣ
କରିଛ? କେଉଁଠି?" ପିଲାମାନଙ୍କ ଉତ୍ତର
ଶୁଣିବି। ଏହାପରେ କହିବି,
"ଆଜି ଆମେ 'ଭ୍ରମଣକାରୀର ପତ୍ର' ପାଠ ପଢ଼ିବା, ଯାହା କବିବର ରାଧାନାଥ
ରାୟ ଲେଖିଛନ୍ତି।" ପୃଷ୍ଠା ୧ର ପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ି ପଢ଼ିବି - "ଦାର୍ଜିଲିଂ ତଳେ ହିମାଳୟର
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବତମାନ..."
- ଉଦାହରଣ: "ରାଧାନାଥ ରାୟ ଆଧୁନିକ
ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଯୁଗସ୍ରଷ୍ଟା। ସେ କେନ୍ଦୁଝର ଭ୍ରମଣ କରି ଏହି ପତ୍ର ଲେଖିଛନ୍ତି।"
୨. ବୋଧ (ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): (୧୨ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ହିମାଳୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ
ପର୍ବତମାନ ଯେମନ୍ତ ଚା-କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁଶୋଭିତ..." - 'ସୁଶୋଭିତ' = ସୁସଜ୍ଜିତ।
- "ପାଟାମ୍ବର ପରି ଶୋଭା
ପାଉଥିଲା।" -
'ପାଟାମ୍ବର' = ହଳଦିଆରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର।
- "ଢେଙ୍କାନାଳ, ଲହଡ଼ା, ବାମଣ୍ଡା, ବଣେଇ..." - ଏଗୁଡ଼ିକ କେନ୍ଦୁଝରର
ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ।
- "ଭାଷା ଏ ଦୃଶ୍ୟ ନିକଟରେ
ପରାସ୍ତ।" -
'ପରାସ୍ତ' = ପରାଜିତ/ହାରିଯିବା।
- ଉଦାହରଣ: "ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଦୃଶ୍ୟ ଏତେ
ସୁନ୍ଦର ଯେ ତାହାକୁ ଭାଷାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା କଷ୍ଟ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (ପୁନରାବୃତ୍ତି): (୧୦ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ପାଠ ଅନ୍ତର୍ଗତ' - "ମୋ ବୁଝିବାରେ" -
(୧) "କୁଆଁର ଗ୍ରାମର ଗୋପାଳ ପ୍ରଧାନମାନେ ଆଗନ୍ତୁକମାନଙ୍କୁ କ'ଣ ଉପହାର ଦେଉଥିଲେ?" - (ଉ: ଦହି)
- ଉଦାହରଣ: "ଗୋପାଳମାନେ ଅତିଥିଙ୍କୁ
ଦହି ଉପହାର ଦେଉଥିଲେ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (ପ୍ରୟୋଗ): (୬ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ କୌଣସି ସୁନ୍ଦର
ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛ? ଯାହାକୁ ଭାଷାରେ
ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା କଷ୍ଟ?"
(ପିଲାମାନଙ୍କ ଅନୁଭବ ଶୁଣିବି)
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ ପୁରୀ ସମୁଦ୍ରର
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛି, ଯାହାକୁ କହିବାକୁ ବହୁତ କଷ୍ଟ।"
୫. ପ୍ରସାର (ପ୍ରସାର/ବାଣ୍ଟିବା): (୬ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ରାଧାନାଥ ରାୟ' ବିଷୟରେ ୫ଟି ବାକ୍ୟ ଲେଖି
ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ସାହିତ୍ୟ ଇତିହାସ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି)
ଦିନ ୨ (ଦ୍ୱିତୀୟ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: କୁଆଁର ଗ୍ରାମ, ଭୂୟାଁମାନଙ୍କ ବିବାହପ୍ରଥା
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "କୁଆଁର ନାମକ ଗ୍ରାମରେ
ଉପସ୍ଥିତ ହେଲୁ।" - ପଚାରିବି, "କୁଆଁର ଗ୍ରାମ କେଉଁଠି?"
- ଉଦାହରଣ: "କୁଆଁର ବୈତରଣୀ ନଦୀର
ତୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଗ୍ରାମ।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "କୁଆଁର ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ
ପର୍ବତ ବେଷ୍ଠିତ।" - 'ବେଷ୍ଠିତ' = ଘେରାଯାଇଥିବା।
- "ଭୂୟାଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ
ସ୍ଵୀ-ସ୍ଵାଧୀନତା ଯଥେଷ୍ଟ ଅଛି।" - 'ସ୍ଵୀ-ସ୍ଵାଧୀନତା' = ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ସ୍ଵାଧୀନତା।
- "ପ୍ରୌଢ଼ କହିଲେ, 'ଭେଣ୍ଡିଆ ହେଲାଣି, ତା' ମନକୁ ଆସିଲେ ବଳେ ଗୋଟିଏ
ନେଇ ଆସିବ।'" - 'ଭେଣ୍ଡିଆ' = ଯୁବକ।
- ଉଦାହରଣ: "ଭୂୟାଁମାନଙ୍କ
ବିବାହପ୍ରଥା ବହୁତ ସରଳ। ଯୁବକ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଝିଅ ପସନ୍ଦ କରେ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ଚିନ୍ତା କରିବା' - (କ) "ଭୂୟାଁମାନଙ୍କର
ଜୀବନ ଏବଂ ବିବାହପ୍ରଥା ସରଳ ଥିଲା ବୋଲି କେଉଁ ଘଟଣାରୁ ଜଣାପଡ଼େ?" - (ଉ: ପ୍ରୌଢ଼ ଭୂୟାଁ କହିଲେ
ଯେ ପୁଅ ଇଚ୍ଛା କଲେ ବାହା କରିବ।)
- ଉଦାହରଣ: "ଭୂୟାଁମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ
ବିବାହ କରନ୍ତି, ବଡ଼ମାନେ ବାଧ୍ୟ କରନ୍ତି
ନାହିଁ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ
ବିବାହପ୍ରଥା କିପରି?"
(ପିଲାମାନଙ୍କ ମତ ନେବି)
- ଉଦାହରଣ: "ଆମ ଅଞ୍ଚଳରେ ବଡ଼ମାନେ
ବିବାହ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି,
ହେଲେ ଭୂୟାଁମାନଙ୍କଠାରେ ପିଲାମାନେ ନିଜେ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ଆଦିବାସୀ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଓ ଏହାର
ବ୍ୟବହାର ଲେଖି ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ସଂସ୍କୃତି ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି)
ଦିନ ୩ (ତୃତୀୟ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: ଗୋନାସିକା, ବୈତରଣୀ, ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଗୋନାସିକା ଗୋଟିଏ
ପାର୍ବତ୍ୟ ଭୂୟାଞ୍ଚ ଗ୍ରାମ।" - ପଚାରିବି, "ଗୋନାସିକା କାହିଁକି ପ୍ରସିଦ୍ଧ?"
- ଉଦାହରଣ: "ଗୋନାସିକା ବୈତରଣୀ ନଦୀର
ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ବୈତରଣୀ ୭-୮ ହାତରୁ ଅଧିକ
ପ୍ରଶସ୍ତ ନୁହେଁ।" - 'ପ୍ରଶସ୍ତ' = ଓସାର।
- "ଶଯ୍ୟା ଉପଳମୟ ଏବଂ ବିଶାଳ
ବନସ୍ପତି ଛାୟାରେ ଅନ୍ଧକାରିତ।" - 'ଉପଳମୟ' = ପଥରମୟ।
- "ଏହି ପ୍ରସ୍ତରକୁ
ଗୋନାସିକା କହନ୍ତି।"
- "ଆମ୍ଭେମାନେ ୩-୪ଟି
ଚମ୍ପକବୃକ୍ଷ ଦେଖୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟାନ୍ଵିତ ହେଲୁ।" - 'ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟାନ୍ଵିତ' = ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବା।
- ଉଦାହରଣ: "ଗୋନାସିକାରେ ବୈତରଣୀ ପଥର
ଉପରେ ପତିତ ହୋଇ ଏକ ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରେ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ବାକ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା' - "'ଏହି ପ୍ରସ୍ତରକୁ
ଗୋନାସିକା କହନ୍ତି।'"
- (ବୁଝାମଣା: ଏହା ଏକ ବିଶ୍ୱାସ, ବାସ୍ତବ ସାଦୃଶ୍ୟ ନୁହେଁ।)
- ଉଦାହରଣ: "ଲୋକେ ଏହି ପଥରକୁ
ଗୋନାସିକା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି, ହେଲେ ଏହା ବାସ୍ତବରେ ଗୋନାସିକା ନୁହେଁ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ କୌଣସି ନଦୀର
ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ ଦେଖିଛ?
କିପରି?" (ପିଲାମାନଙ୍କ ଅନୁଭବ
ଶୁଣିବି)
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ ମହାନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି
ସ୍ଥଳ ଦେଖିନାହିଁ, ହେଲେ ଶୁଣିଛି ଯେ ଏହା
ଛତିଶଗଡ଼ରୁ ବାହାରେ।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ବୈତରଣୀ' ନଦୀ ବିଷୟରେ ୫ଟି ବାକ୍ୟ
ଲେଖି ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ଭୌଗୋଳିକ ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ାନ୍ତି)
ଦିନ ୪ (ଚତୁର୍ଥ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: କେନ୍ଦୁଝରଗଡ଼, ବନ୍ଧୁର ମାର୍ଗ, ବ୍ୟାଘ୍ର ଭୟ
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ମାର୍ଗ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ
ପର୍ବତସଙ୍କୁଳ ଓ ଅରଣ୍ୟମୟ।" - ପଚାରିବି, "ଲେଖକଙ୍କୁ କାହିଁକି ଅସୁବିଧା ହେଲା?"
- ଉଦାହରଣ: "କେନ୍ଦୁଝରଗଡ଼କୁ ଯିବା
ରାସ୍ତା ବନ୍ଧୁର ଓ ଅରଣ୍ୟମୟ ଥିଲା।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ବ୍ୟାଘ୍ର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି
ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ଶଙ୍କା ଜାତ ହେବାରୁ..." - 'ଶଙ୍କା' = ଭୟ।
- "ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଅଗ୍ନି
ପ୍ରଜ୍ଵଳିତ କରି କଷ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ରାତ୍ରି ଅତିବାହିତ କଲୁ।" - 'ଅତିବାହିତ' = ବିତାଇବା।
- "ବନ୍ୟହସ୍ତୀର ଭୟ
ହୁଏ।" -
'ବନ୍ୟହସ୍ତୀ' = ଜଙ୍ଗଲୀ ହାତୀ।
- ଉଦାହରଣ: "ବାଲିଯୋଡ଼ାରେ ରାତିରେ
ବ୍ୟାଘ୍ର ଓ ହାତୀଙ୍କ ଭୟ ଥିଲା, ତେଣୁ ଲେଖକ ଅଗ୍ନି ଜାଳି ରାତି ବିତାଇଲେ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ପାଠ ଅନ୍ତର୍ଗତ' - (୨) "ବାଲିଯୋଡ଼ା' ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଲେଖକ
ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ଵଳନ କରି ରାତ୍ରି ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ। କାରଣ..." - (ଉ: ବ୍ୟାଘ୍ର
ଗର୍ଜନ ଶୁଣିଥୁଲେ।)
- ଉଦାହରଣ: "ବ୍ୟାଘ୍ର ଡରରେ ଲେଖକ
ଅଗ୍ନି ଜାଳିଲେ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଯଦି ତୁମେ କୌଣସି
ଜଙ୍ଗଲରେ ବ୍ୟାଘ୍ର ଡର ଶୁଣ, ତୁମେ କ'ଣ କରିବ?" (ପିଲାମାନଙ୍କ ମତ ନେବି)
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ ଡରିବି, ହେଲେ ଅଗ୍ନି ଜାଳି ରହିବି, କାରଣ ବ୍ୟାଘ୍ର ଅଗ୍ନିରୁ
ଦୂରରେ ରହେ।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ବ୍ୟାଘ୍ର' ଓ 'ବନ୍ୟହସ୍ତୀ' ବିଷୟରେ ୫ଟି ବାକ୍ୟ ଲେଖି
ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି)
ଦିନ ୫ (ପଞ୍ଚମ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: 'ବାକ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା', 'ଶବ୍ଦର କଥା', 'ପାଠ ଆଧାରରେ ଚିହ୍ନଟ'
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ବାକ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା' - "ଏହି ପ୍ରସ୍ତରକୁ
ଗୋନାସିକା କହନ୍ତି।" - (ବୁଝାମଣା: ଏହା ଏକ ବିଶ୍ୱାସ ମାତ୍ର, ବାସ୍ତବ ସାଦୃଶ୍ୟ
ନାହିଁ।)
- ଉଦାହରଣ: "ଲୋକେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି, ହେଲେ ତାହା ବାସ୍ତବ
ନୁହେଁ।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ଶବ୍ଦର କଥା' - "ସର୍ବନାମ" -
- "ପ୍ରୌଢ଼ ଭୂୟାଁକୁ ପଚାରିଲୁ, 'ତୁମ ପୁଅକୁ ବାହା କରାଉନ ?' ସେ କହିଲେ, 'ନା...' - 'ସେ' = ସର୍ବନାମ (ପ୍ରୌଢ଼ ଭୂୟାଁଙ୍କ ବଦଳରେ)
- "ସୋମୁନା ଖେଳୁଥିଲା । ଦୀପୁନା ଆସି ତା' ସହ ଖେଳିଲା । ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଖେଳିସାରି..." - 'ସେମାନେ' = ସୋମୁନା ଓ ଦୀପୁନାଙ୍କ ବଦଳରେ।
- ଉଦାହରଣ: "'ସେ', 'ସେମାନେ', 'ତୁମେ' - ଏଗୁଡ଼ିକ
ସର୍ବନାମ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ସର୍ବନାମ ଚିହ୍ନଟ
କର" -
- "ସୋମୁନା ଖେଳୁଥିଲା । ଦୀପୁନା ଆସି ତା' ସହ ଖେଳିଲା ।" - (ତା' = ସୋମୁନା)
- "ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଖେଳିସାରି..." - (ସେମାନେ = ସୋମୁନା ଓ ଦୀପୁନା)
- ଉଦାହରଣ: "ସର୍ବନାମ ବ୍ୟବହାର କଲେ
ବାକ୍ୟ ଛୋଟ ହୁଏ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ ୫ଟି ସର୍ବନାମ
ବ୍ୟବହାର କରି ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର।"
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ ସ୍କୁଲ ଯାଏ। ତୁ ଖେଳୁଛୁ। ସେ ପାଠ ପଢ଼େ। ଆମେ ସାଙ୍ଗ। ସେମାନେ ଗାଁର।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ ୫ଟି ସର୍ବନାମ
ବ୍ୟବହାର କରି ବାକ୍ୟ ଲେଖି ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ବ୍ୟାକରଣ ଦକ୍ଷତା ବଢ଼ାନ୍ତି)
ଦିନ ୬ (ଷଷ୍ଠ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: 'ତୁମକଥା', 'ପତ୍ର', 'ଚିତ୍ରଭିତ୍ତିକ ସୂଚନା', 'ଅନୁସନ୍ଧାନ'
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ତୁମକଥା' - (କ) "ଭାଷା ଏ ଦୃଶ୍ୟ
ନିକଟରେ ପରାସ୍ତ।" - (ପିଲାମାନେ ନିଜ ଅନୁଭବ ଶୁଣାଇବେ)
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ
ମନ୍ଦିର ଦେଖିଛି, ତାହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ
ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା କଷ୍ଟ।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ପତ୍ର' - "ପତ୍ରଟି କିଏ ଲେଖୁଛନ୍ତି?" - (ଉ: ରାଧାନାଥ ରାୟ)
- "କାହାକୁ ଲେଖାଯାଇଛି?" - (ଉ: ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର)
- "କେବେ ଲେଖାଯାଇଛି?"
- (ଉ: ୦୬.୧୨.୧୮୯୪)
- "କେଉଁ ସ୍ଥାନରୁ?"
- (ଉ: କଟକ)
- 'ଚିତ୍ରଭିତ୍ତିକ ସୂଚନା' - "ଜଳ ହିଁ ଜୀବନ" -
(ଅନୁଚ୍ଛେଦ)
(ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର: "ଜଳ ହିଁ ଜୀବନ। ଜଳ ବିନା କୌଣସି ଜୀବ ବଞ୍ଚି ପାରେ ନାହିଁ। ଆମେ ପାଣି ପିଉ, ଗାଧୋଉ, ଚାଷ କରୁ। ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ବହୁତ ଜରୁରୀ। ବର୍ଷା ପାଣି ସଞ୍ଚୟ କରିବା, ନଦୀ ପୋଖରୀ ସଫା ରଖିବା, ଅଳିଆ ନ ପକାଇବା - ଏସବୁ ଆମର ଦାୟିତ୍ୱ।") - ଉଦାହରଣ: "ପତ୍ରରେ 'ପ୍ରିୟତମ' ଓ 'ଶ୍ରୀ' ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର
ହୋଇଛି।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ଦପ୍ତର' - "ତୁମ ଦପ୍ତର କର" -
୧. ସୋହମ (ନାମ)
୨. ସୋହମ କୁମାର
୩. ସୋହମ କୁମାର ପଣ୍ଡା
୪. ଶ୍ରୀ ସୋହମ କୁମାର ପଣ୍ଡା
୫. ଛାତ୍ର ସୋହମ କୁମାର ପଣ୍ଡା - 'ଅନୁସନ୍ଧାନ' - "ଭ୍ରମଣକାହାଣୀ" -
• 'ଉତ୍କଳ ଭ୍ରମଣଂ' - ଫକୀରମୋହନ
• 'ଦୂର ଦୂରାନ୍ତର' - ମନୋଜ ଦାସ
• 'ବିଲାତକଥା' - ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନାଥ - ଉଦାହରଣ: "ତୁମେ ତୁମ ନାମ ଭିନ୍ନ
ଭିନ୍ନ ଶୈଳୀରେ ଲେଖ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ 'ଜଳ ହିଁ ଜୀବନ' ଉପରେ ଗୋଟିଏ
ଚିତ୍ରଭିତ୍ତିକ ସୂଚନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।"
- ଉଦାହରଣ: "ଏକ ଚାର୍ଟରେ ପାଣିର
ଉପଯୋଗ, ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ, ବର୍ଷା, ଗଛ, ନଦୀ, ପୋଖରୀର ଚିତ୍ର
ଆଙ୍କ।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ରାଧାନାଥ ରାୟ'ଙ୍କ ଅନ୍ୟ ରଚନା ଖୋଜି
ପଢ଼।" - "ପାଠାଗାରକୁ ଯାଇ ଭ୍ରମଣକାହାଣୀ ପଢ଼।" - "ଓଡ଼ିଶାର
ମାନଚିତ୍ରରେ କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା ଚିହ୍ନଟ କର।" (ପିଲାମାନେ ସାହିତ୍ୟ, ଭୌଗୋଳିକ ଓ ସଂସ୍କୃତି
ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି)