ବିଷୟ: ଓଡ଼ିଆ
ଶ୍ରେଣୀ: ୬ଷ୍ଠ
ବିଷୟବସ୍ତୁ: 'ଜନ୍ମଭୂମି'
କବି: ଭକ୍ତକବି ମଧୁସୂଦନ ରାଓ
ସମୟ: ୬ ଦିନ (ପ୍ରତିଦିନ ୧ ପିରିୟଡ୍, ପ୍ରତି ପିରିୟଡ୍ ୪୦ ମିନିଟ୍)
ଦିନ ୧ (ପ୍ରଥମ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: 'ଜନ୍ମଭୂମି' କବିତାର ପରିଚୟ, କବି ପରିଚୟ, ପ୍ରଥମ ପଦ୍ୟର ବୋଧ (ପୃଷ୍ଠା ୧)
୧. ଅଧୀତି (ଉପକ୍ରମ/ପରିଚୟ): (୬ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: ମୁଁ ଶ୍ରେଣୀକୁ ପ୍ରଶ୍ନ
କରିବି, "ପିଲାମାନେ, 'ଜନ୍ମଭୂମି' କହିଲେ ତୁମେ କ'ଣ ବୁଝ? ତୁମର ଜନ୍ମଭୂମି କେଉଁଠି?" ପିଲାମାନଙ୍କ ଉତ୍ତର
ଶୁଣିବି। ଏହାପରେ କହିବି,
"ଆଜି ଆମେ 'ଜନ୍ମଭୂମି' ଶୀର୍ଷକ ଏକ ସୁନ୍ଦର
ଦେଶପ୍ରେମ କବିତା ପଢ଼ିବା।" ପୃଷ୍ଠା ୧ର ପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ି ପଢ଼ିବି - "ତୁହି ମା ଜନମଭୂମି
ପବିତ୍ର ଭାରତଭୂମି।"
- ଉଦାହରଣ: "ଯେମିତି ତୁମେ ତୁମ
ମାଆଙ୍କୁ ଭଲ ପାଅ, ସେମିତି ଆମେ ଆମ
ଜନ୍ମଭୂମି ଭାରତମାତାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଇବା ଉଚିତ।"
୨. ବୋଧ (ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): (୧୨ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: ମୁଁ ପ୍ରଥମ ପଦ୍ୟ
(ପୃଷ୍ଠା ୧) ପଢ଼ିବି ଓ ବୁଝାଇବି।
- "ତୁହି ମା ଜନମଭୂମି ପବିତ୍ର ଭାରତଭୂମି, ତୋହରି ସନ୍ତାନ ଆମ୍ଭେ ଅଟୁଁ ସରବେ;" - 'ସରବେ' = ସମସ୍ତେ। କବି କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭାରତମାତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ।
- "ତୋର ଶ୍ରୀଚରଣେ ସେବା ପାଇଁ ମନ ପ୍ରାଣ ଦେବା, ଗାଇବା ତୋହର ନାମ ଆନନ୍ଦ ରବେ।" - 'ଶ୍ରୀଚରଣ' = ପବିତ୍ର ପାଦ। ଆମେ ଭାରତମାତାଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ
ମନପ୍ରାଣ ଦେବା।
- ଉଦାହରଣ: "ଆମେ ସମସ୍ତେ
ଭାରତମାତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ଆମେ ତାଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ପ୍ରସ୍ତୁତ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (ପୁନରାବୃତ୍ତି): (୧୦ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦଳରେ
ବିଭକ୍ତ କରି କବିତା ପଢ଼ିବାକୁ କୁହିବି। 'ପାଠ ଅନ୍ତର୍ଗତ' - "ମୋ ବୁଝିବାରେ" -
୨ୟ ପ୍ରଶ୍ନ - "'ଜନ୍ମଭୂମି' କବିତାରେ
ମୁଖ୍ୟତଃ..." - (ଉ: ଭାରତମାତାର ଯଶଗାନ କରାଯାଇଛି।)
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ 'ଭାରତମାତା' ହେବି, ତୁମେ 'ସନ୍ତାନ' ହୁଅ। ମୁଁ କହିବି - 'ତୁହି ମା ଜନମଭୂମି' - ତୁମେ ଉତ୍ତର ଦେବ - 'ପବିତ୍ର ଭାରତଭୂମି।'"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (ପ୍ରୟୋଗ): (୬ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ ତୁମ ଜନ୍ମଭୂମିକୁ
କିପରି ଭଲ ପାଅ? ତୁମେ ତା'ପାଇଁ କ'ଣ କରିପାର?" (ପିଲାମାନଙ୍କ ମତ ନେବି)
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ ମୋ ଦେଶକୁ ପରିଷ୍କାର
ରଖିବି, ଗଛ ଲଗାଇବି, ଜାତୀୟ ପତାକାକୁ ସମ୍ମାନ
ଦେବି।"
୫. ପ୍ରସାର (ପ୍ରସାର/ବାଣ୍ଟିବା): (୬ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ଭାରତମାତା' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ
ବଡ଼ଙ୍କୁ ପଚାରି ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ଦେଶପ୍ରେମ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି)
ଦିନ ୨ (ଦ୍ୱିତୀୟ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: କବିତାର ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ୍ୟ (ଭାରତର
ଭୌଗୋଳିକ ବର୍ଣ୍ଣନା) - (ପୃଷ୍ଠା ୧-୨)
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଧନ୍ୟ ମହିମା ତୋହର ନାହିଁ
ତାର ପଟାନ୍ତର..." - ପଚାରିବି, "ଭାରତମାତାଙ୍କ ମହିମା କେତେ ବଡ଼?"
- ଉଦାହରଣ: "ଭାରତମାତାଙ୍କ ମହିମାର
ସୀମା ନାହିଁ।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ମସ୍ତକରେ ହିମାଳୟ
ପର୍ବତବର, ଦୁଇ ପାରୁଶେ ଜଳଧୂ
ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ସିନ୍ଧୁନଦୀ..." - 'ମସ୍ତକ' = ମୁଣ୍ଡ, 'ପାରୁଶ' = ପାର୍ଶ୍ଵ। ଭାରତର ମୁଣ୍ଡରେ ହିମାଳୟ, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ଵରେ
ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଓ ସିନ୍ଧୁ (ସିନ୍ଧୁ = ଇଣ୍ଡସ୍)।
- "ଚରଣରେ ବିରାଜିତ ମହାସାଗର, ବିନ୍ଧ୍ୟ ଗିରିବର
କଟିରେ..." -
'ଚରଣ' = ପାଦ, 'କଟି' = କଟି/ଅଣ୍ଟା। ପାଦରେ
ମହାସାଗର, ଅଣ୍ଟାରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ
ପର୍ବତ।
- ଉଦାହରଣ: "ଭାରତମାତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଏକ
ମଣିଷ ପରି ଭାବନ୍ତୁ। ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ହିମାଳୟ, ପାଦରେ ସାଗର, ଅଣ୍ଟାରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ବୁଝି ବିଚାରି ଲେଖ' - ୨. "ଭାରତର କଟିରେ
କେଉଁ ପର୍ବତମାଳା ଶୋଭାପାଉଛି?" - (ଉ: ବିନ୍ଧ୍ୟ ଗିରିବର)
- ଉଦାହରଣ: "ଭାରତର ଅଣ୍ଟାରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ
ପର୍ବତମାଳା ଶୋଭା ପାଏ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ ଭାରତର କେଉଁ କେଉଁ
ନଦୀ ଓ ପର୍ବତ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛ?" (ପିଲାମାନଙ୍କ ମତ ନେବି)
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ହିମାଳୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ବିଷୟରେ
ଶୁଣିଛି।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ ଭାରତର ଏକ ନଦୀ
ବା ପର୍ବତ ବିଷୟରେ ଲେଖି ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ଭୌଗୋଳିକ ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ାନ୍ତି)
ଦିନ ୩ (ତୃତୀୟ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: କବିତାର ତୃତୀୟ ପଦ୍ୟ (ଭାରତର
ମହାପୁରୁଷ ଓ କବି) - (ପୃଷ୍ଠା ୨)
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଜନମିଲେ ତୋ' କୋଳରେ କେତେ ସୁର ବୀର
ନରେ..." -
ପଚାରିବି, "ଭାରତ କୋଳରେ କେଉଁ କେଉଁ
ମହାପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି?"
- ଉଦାହରଣ: "ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ - ଏସବୁ ମହାନ୍
ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵ ଭାରତମାତାଙ୍କ କୋଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ମହାକବି ବେଦବ୍ୟାସ, ବାଲ୍ମୀକି କାଳିଦାସ, ଗାଇଲେ ପବିତ୍ରକଣ୍ଠେ
ତୋହରି ଗୁଣ।" -
ଏହି ମହାକବିମାନେ ଭାରତମାତାଙ୍କ ଗୁଣ ଗାନ କରିଛନ୍ତି।
- "ଚୈତନ୍ୟାଦି ମହାତ୍ମାଜନେ, ପ୍ରଚାରିଲେ ବିଭୁନାମ
ଆନନ୍ଦମନେ।" -
'ବିଭୁ' = ଈଶ୍ୱର। ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ଓ
ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନେ ଭକ୍ତି ପ୍ରଚାର କଲେ।
- ଉଦାହରଣ: "ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ
ଲେଖିଲେ, ବ୍ୟାସ ମହାଭାରତ ଲେଖିଲେ, କାଳିଦାସ 'ଅଭିଜ୍ଞାନଶାକୁନ୍ତଳମ୍' ଲେଖିଲେ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ବୁଝି ବିଚାରି ଲେଖ' - ୩. "କାଳିଦାସ କିଏ? ତାଙ୍କ ରଚିତ ଗୋଟିଏ
କାବ୍ୟର ନାମ ଲେଖ।" - (ଉ: କାଳିଦାସ ଜଣେ ସଂସ୍କୃତ ମହାକବି। ତାଙ୍କ ରଚିତ 'ଅଭିଜ୍ଞାନଶାକୁନ୍ତଳମ୍'।)
- ଉଦାହରଣ: "ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ, ବ୍ୟାସ ମହାଭାରତ, କାଳିଦାସ ମେଘଦୂତ - ଏସବୁ
ଭାରତର ଗୌରବ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ କୌଣସି ଭାରତୀୟ
ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣ? କିଏ?" (ପିଲାମାନଙ୍କ ମତ ନେବି)
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ, ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ବୋଷ
ବିଷୟରେ ଜାଣେ।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ କୌଣସି ଏକ
ଭାରତୀୟ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଜୀବନୀ ଲେଖି ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ଇତିହାସ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି)
ଦିନ ୪ (ଚତୁର୍ଥ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: କବିତାର ଚତୁର୍ଥ ପଦ୍ୟ (ବୀର
ରମଣୀ) ଏବଂ 'ମିଳିମିଶି ଯୋଡ଼ିବା' - (ପୃଷ୍ଠା ୨-୪)
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "କେତେ କେତେ ପୁଣ୍ୟବତୀ, କେତେ ପତିବ୍ରତା
ସତୀ..." -
ପଚାରିବି, "ଭାରତର କେଉଁ କେଉଁ ବୀର
ରମଣୀଙ୍କ ନାମ ଜାଣ?"
- ଉଦାହରଣ: "ପଦ୍ମିନୀ, ସାବିତ୍ରୀ, ସୀତା, ଦୁର୍ଗାବତୀ - ଏମାନେ
ସମସ୍ତେ ବୀର ରମଣୀ।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ସମସ୍ତେ ତୋର ଦୁହିତା, ପଦ୍ମିନୀ, ସାବିତ୍ରୀ, ସୀତା, ଦୁର୍ଗାବତୀ ଆଦି କେତେ
ବୀରରମଣୀ।" -
ଏହି ବୀର ରମଣୀମାନେ ଭାରତମାତାଙ୍କ ଦୁହିତା (ଝିଅ)।
- "ନମଇ ମା ଭକ୍ତିଭରେ, ଅଧମ ଅକ୍ଷମ ସୁତ ତୋ' ଚରଣେ।" - 'ଅଧମ' = ନୀଚ, 'ଅକ୍ଷମ' = ଅସମର୍ଥ। କବି ନିଜକୁ ଅଧମ
ଓ ଅକ୍ଷମ ବୋଲି କହି ଭାରତମାତାଙ୍କ ପାଦରେ ପ୍ରଣାମ କରୁଛନ୍ତି।
- ଉଦାହରଣ: "ପଦ୍ମିନୀ ଥିଲେ ମେୱାରର
ରାଣୀ, ସାବିତ୍ରୀ ପତିବ୍ରତା, ସୀତା ଥିଲେ ରାମଙ୍କ
ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଦୁର୍ଗାବତୀ ଥିଲେ ବୀର
ରମଣୀ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ବୁଝି ବିଚାରି ଲେଖ' - ୧. "କବିତାରେ
ବର୍ଣ୍ଣିତ ବୀରରମଣୀମାନଙ୍କ ନାମ ଲେଖ?" - (ଉ: ପଦ୍ମିନୀ, ସାବିତ୍ରୀ, ସୀତା, ଦୁର୍ଗାବତୀ)
- ଉଦାହରଣ: "ଏହି ବୀର ରମଣୀମାନେ
ଭାରତମାତାଙ୍କ ଦୁହିତା।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମ ମତରେ ଜଣେ ବୀର
ରମଣୀର କି ଗୁଣ ଥିବା ଉଚିତ?" (ପିଲାମାନଙ୍କ ମତ ନେବି)
- ଉଦାହରଣ: "ବୀର ରମଣୀ ସାହସୀ, ପତିବ୍ରତା, ଦୟାଳୁ, ନ୍ୟାୟପ୍ରିୟ
ହୋଇଥାଏ।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ବୀର ରମଣୀ' ବିଷୟରେ ୫ଟି ବାକ୍ୟ ଲେଖି
ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ନାରୀ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି)
ଦିନ ୫ (ପଞ୍ଚମ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: 'ପଦ୍ୟାଂଶକୁ ଆଲୋଚନା', 'ବୁଝି ବିଚାରି ଲେଖ', 'ମେଳ କର' - (ପୃଷ୍ଠା ୪-୬)
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ପଦ୍ୟାଂଶକୁ ଆଲୋଚନା' - "ତୁହି ମା
ଜନମଭୂମି..." - ପଦ୍ୟାଂଶଟି ପଢ଼ିବି ଓ ପଚାରିବି, "ଏହି ପଦ୍ୟାଂଶର ସାରାଂଶ କ'ଣ?"
- ଉଦାହରଣ: "ଏହି ପଦ୍ୟାଂଶରେ କବି
କହୁଛନ୍ତି - ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭାରତମାତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଆମେ ତାଙ୍କ ସେବା କରିବା, ତାଙ୍କ ନାମ
ଗାଇବା।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ମେଳ କର' - "କ' ସ୍ତମ୍ଭ ସହ 'ଖ' ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳାନ୍ତୁ"
-
୧. "ଜନମିଲେ ତୋ' କୋଳରେ କେତେ ସୁରବୀର ନରେ।" → ୨. ଭାରତମାତାର କୋଳରେ ଅନେକ ସୁର, ବୀର ଓ ମହାମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
୨. "ତୋ ଆନନ୍ଦେ ହୋଇବା ସୁଖୀ..." → ୩. ଆମେ ଜନ୍ମଭୂମିର ଉନ୍ନତିରେ ସୁଖ ଓ ଅବନତିରେ ଦୁଃଖୀ ହେବା।
୩. "ସମସ୍ତେ ତୋର ଦୁହିତା..." → ୧. ପଦ୍ମିନୀ, ସାବିତ୍ରୀ, ସୀତା ପ୍ରଭୃତି ସମସ୍ତ ବୀର ରମଣୀ ଭାରତମାତାର ଦୁହିତା। - ଉଦାହରଣ: "ଭାରତମାତାର କୋଳରେ ଅନେକ
ବୀର ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ବୁଝି ବିଚାରି ଲେଖ' - ୪. "ଆମ ଜନ୍ମଭୂମିର
ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଜଳଧୂର ନାମ ଲେଖ?" - (ଉ: ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଓ ସିନ୍ଧୁ)
- ଉଦାହରଣ: "ଭାରତର ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ଵରେ
ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ଵରେ
ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ କ'ଣ ଭାରତମାତାଙ୍କ ପାଇଁ
କିଛି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
କ'ଣ?" (ପିଲାମାନଙ୍କ ମତ ନେବି)
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ ଦେଶକୁ ପରିଷ୍କାର
ରଖିବି, ଗଛ ଲଗାଇବି, ଭଲ ପାଠ ପଢ଼ି ଦେଶର ନାମ
ଉଚ୍ଚା କରିବି।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ଜନ୍ମଭୂମି' ଶୀର୍ଷକରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ
କବିତା ଲେଖି ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ସୃଜନାତ୍ମକ ହୁଅନ୍ତି)
ଦିନ ୬ (ଷଷ୍ଠ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: 'ଶବ୍ଦର ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ରୂପ', 'ପାଠ ବାହାରୁ', 'ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍', 'ଦଳଗତ ଆଲୋଚନା' - (ପୃଷ୍ଠା ୬-୧୦)
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ଶବ୍ଦର ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ରୂପ' - "ଚରଣ - ପଦ, ପାଦ, ପୟର" - (ସମାନ
ଅର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ)
- ଉଦାହରଣ: "'ନଦୀ' ର ସମାନ ଅର୍ଥ 'ସରିତ୍', 'ତଟିନୀ'।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ପାଠ ବାହାରୁ' - "ତୁମେ ଭାରତର କେଉଁ
ରାଜ୍ୟରେ ବାସ କରୁଛ..." - (ପିଲାମାନେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବେ)
- 'ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍' - ଭାବାର୍ଥ ବୁଝାଇବି:
- "ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍" = ହେ ମାତା, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।
- "ସୁଜଳାମ୍, ସୁଫଳାମ୍" = ତୁମେ ଜଳରେ ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
- ଉଦାହରଣ: "'ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍' ହେଉଛି ଆମ ଦେଶର ଜାତୀୟ
ଗୀତ। ଏହା ବଙ୍କିମଚନ୍ଦ୍ର ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ୟାୟ ଲେଖିଥିଲେ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ଅକ୍ଷର ଖେଳ' (ପୃଷ୍ଠା ୯) -
• ସମହସଗର → ମହାସାଗର
• ହମଳୟ → ହିମାଳୟ
• ମହବକ → ମହାକବି
• ଭତର → ଭାରତ
• ମରଣୀ → ରମଣୀ
• କଲଦସ → କାଳିଦାସ - ଦଳଗତ ଆଲୋଚନା - "'ଜନ୍ମଭୂମି' ଓ 'ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍' ର ସମାନତା" -
(ଉ: ଦୁହେଁ ଦେଶପ୍ରେମ କବିତା। ଦୁହେଁ ଭାରତମାତାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି।) - ଉଦାହରଣ: "ଅକ୍ଷର ଖେଳରୁ 'ହମଳୟ' କୁ ସଜାଡ଼ିଲେ 'ହିମାଳୟ' ହୁଏ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ 'ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍' ଗୀତଟି ଗାଇପାର? ଏହାର ପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ି କ'ଣ?" (ପିଲାମାନଙ୍କ ଅନୁଭବ
ଶୁଣିବି)
- ଉଦାହରଣ: "ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍! ସୁଜଳାମ୍, ସୁଫଳାମ୍..."
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ଦୁଇ ଶିଶିରୀ ଫୁଲ' କବିତା ଖୋଜି ପଢ଼।"
- "ପାଠାଗାରକୁ ଯାଇ ଦେଶାତ୍ମବୋଧ କବିତା ଆଣି ପଢ଼।" (ପିଲାମାନେ ଦେଶପ୍ରେମ
ସାହିତ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି)