ବିଷୟ: ଓଡ଼ିଆ
ଶ୍ରେଣୀ: ୫ମ
ବିଷୟବସ୍ତୁ: 'ଗଙ୍ଗାର କାହାଣୀ'
ସମୟ: ୬ ଦିନ (ପ୍ରତିଦିନ ୧ ପିରିୟଡ୍, ପ୍ରତି ପିରିୟଡ୍ ୪୦ ମିନିଟ୍)
ଦିନ ୧ (ପ୍ରଥମ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: 'ଗଙ୍ଗାର କାହାଣୀ' ପାଠର ପରିଚୟ, ଗଙ୍ଗାର ଜନ୍ମ ଓ ଗୋମୁଖ
୧. ଅଧୀତି (ଉପକ୍ରମ/ପରିଚୟ): (୬ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: ମୁଁ ଶ୍ରେଣୀକୁ ପ୍ରଶ୍ନ
କରିବି, "ପିଲାମାନେ, ତୁମେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ବିଷୟରେ
ଶୁଣିଛ? ଏହା କେଉଁଠି ଅଛି?" ପିଲାମାନଙ୍କ ଉତ୍ତର
ଶୁଣିବି। ଏହାପରେ କହିବି,
"ଆଜି ଆମେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଆତ୍ମକଥା ପଢ଼ିବା, ଯେଉଁଥିରେ ନଦୀଟି ନିଜେ ନିଜ କାହାଣୀ
କହୁଛି।" ପୃଷ୍ଠା ୧ର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ପଢ଼ିବି - "ମୋର ଜନ୍ମ ହିମାଳୟ
କୋଳରେ।"
- ଉଦାହରଣ: "ଯେମିତି ତୁମେ ତୁମ ଜନ୍ମ
ବିଷୟରେ କୁହ, ସେମିତି ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ମଧ୍ୟ
ନିଜ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ କହୁଛି - 'ମୋର ଜନ୍ମ ହିମାଳୟ କୋଳରେ।'"
୨. ବୋଧ (ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): (୧୨ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: ମୁଁ ପ୍ରଥମ ଭାଗ (ପୃଷ୍ଠା
୧) ପଢ଼ିବି ଓ ବୁଝାଇବି।
- "ମୁଁ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲି ସେ ସ୍ଥାନକୁ 'ଗୋମୁଖ' ବୋଲି କୁହନ୍ତି।" - 'ଗୋମୁଖ' = ଗାଈର ମୁହଁ ପରି ଆକୃତିର ସ୍ଥାନ।
- "ଗୋମୁଖର ଠିକ୍ ତଳକୁ ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ ଅବସ୍ଥିତ।"
- "ରାଜା ଭଗୀରଥ ମୋତେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟକୁ ଆଣିଥିବାରୁ ମୋର ଆଉ ଗୋଟିଏ ନାମ ହେଉଛି 'ଭାଗୀରଥୀ'।"
- ଉଦାହରଣ: "ଗଙ୍ଗା ହିମାଳୟ ପର୍ବତର
ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ ହିମବାହରୁ ବାହାରିଛି। ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥାନ 'ଗୋମୁଖ'। ରାଜା ଭଗୀରଥଙ୍କ ନାମରେ
ଏହାକୁ 'ଭାଗୀରଥୀ' ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (ପୁନରାବୃତ୍ତି): (୧୦ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦଳରେ
ବିଭକ୍ତ କରି ପଢ଼ିବାକୁ କୁହିବି।
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ପାଠରୁ' - (କ) "'ମୁଁ ହିମାଳୟ କୋଳରେ ଜନ୍ମ
ହୋଇଥିଲି' — ଏହି ବାକ୍ୟରେ 'ମୁଁ' ଶବ୍ଦଟି କାହାକୁ ବୁଝାଏ?" - (ଉ: (ii) ଗଙ୍ଗା ନଦୀ [✓])
- ଉଦାହରଣ: "ଏହି ପାଠରେ 'ମୁଁ' କହିଲେ ଗଙ୍ଗା
ନଦୀ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (ପ୍ରୟୋଗ): (୬ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ କେବେ କୌଣସି ନଦୀର
ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛ? କେଉଁଠି?" (ପିଲାମାନଙ୍କ ଅନୁଭବ ଶୁଣିବି)
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ମହାନଦୀ
ଛତିଶଗଡ଼ରୁ ବାହାରି ଓଡ଼ିଶାକୁ ଆସେ।"
୫. ପ୍ରସାର (ପ୍ରସାର/ବାଣ୍ଟିବା): (୬ ମିନିଟ୍)
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ଗୋମୁଖ' ଓ 'ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ' ବିଷୟରେ ବଡ଼ଙ୍କୁ ପଚାରି
ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ଭୌଗୋଳିକ ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ାନ୍ତି)
ଦିନ ୨ (ଦ୍ୱିତୀୟ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: ଗଙ୍ଗାର ଯାତ୍ରା, ଅଳକାନନ୍ଦା ସଙ୍ଗମ, ଋଷିକେଶ, ହରିଦ୍ୱାର
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଅଳକାନନ୍ଦା ମୋ ସହିତ ଦେବ
ପ୍ରୟାଗରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି।" - "ଋଷିକେଶରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ
ମୁଁ ସମତଳ ଭୂମିକୁ ଓହ୍ଲେଇ ଆସେ।"
- ଉଦାହରଣ: "ଗଙ୍ଗା ଯାତ୍ରା କରି
ଋଷିକେଶରେ ପହଞ୍ଚେ। ସେଠାରେ ଅନେକ ଆଶ୍ରମ ଅଛି।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ମୋ' କୂଳରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ
ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ରହିଛି — ଋଷିକେଶ ଓ ହରିଦ୍ୱାର।"
- "ହରିଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରତି
ବାରବର୍ଷରେ ଥରେ କୁମ୍ଭ ମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।"
- "ହରିଦ୍ୱାର ନିକଟରୁ ଏକ
ନାଳ ବାହାରିଛି,
ଯାହାକୁ 'ଗଙ୍ଗା ନହର' କୁହାଯାଏ।"
- ଉଦାହରଣ: "ଋଷିକେଶ ଓ ହରିଦ୍ୱାର
ଗଙ୍ଗା କୂଳରେ ଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ। କୁମ୍ଭ ମେଳା ହରିଦ୍ୱାରରେ ହୁଏ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ଭାବ ଓ ଲେଖ' - (ଗ) "କୁମ୍ଭ ମେଳା
କେବେ ଓ କେଉଁଠି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ?" - (ଉ: ହରିଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରତି ବାରବର୍ଷରେ ଥରେ)
- ଉଦାହରଣ: "କୁମ୍ଭ ମେଳା ହରିଦ୍ୱାର, ପ୍ରୟାଗରାଜ, ନାସିକ, ଉଜ୍ଜୟିନୀରେ ହୁଏ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ କେବେ କୌଣସି ମେଳା
କିମ୍ବା ଯାତ୍ରା ଦେଖିଛ?
କିପରି ଲାଗେ?"
(ପିଲାମାନଙ୍କ ଅନୁଭବ ଶୁଣିବି)
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ ବାଲେଶ୍ୱରର
ବାଲିଯାତ୍ରା ଦେଖିଛି, ବହୁତ ଲୋକ
ଆସନ୍ତି।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'କୁମ୍ଭ ମେଳା' ବିଷୟରେ ବଡ଼ଙ୍କୁ ପଚାରି
ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ାନ୍ତି)
ଦିନ ୩ (ତୃତୀୟ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: କାନପୁର, ଶିଳ୍ପ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଯମୁନା ସଙ୍ଗମ, ବାରଣାସୀ
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "କାନପୁର ଭାରତର ଏକ ଶିଳ୍ପ
ସମୃଦ୍ଧ ସହର।" - "ଏହି କାରଖାନା ପାଇଁ ମୁଁ ସବୁବେଳେ
ଚିନ୍ତିତ।"
- ଉଦାହରଣ: "କାନପୁରରେ କପଡ଼ା, ଚମଡ଼ା, ଲୁହା କାରଖାନା ଅଛି।
ସେମାନଙ୍କ ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦୂଷିତ କରୁଛି।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ସେମାନଙ୍କର ଅପରିଷ୍କାର
ପାଣି ମୋ ପାଣିରେ ମିଶି ମୋର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦେଉଛି।"
- "ମୁଁ ପ୍ରୟାଗ ରାଜରେ
ପହଞ୍ଚିଲା ବେଳକୁ ଯମୁନା ସେଠାରେ ମୋତେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଥାଏ।"
- "ବାରଣାସୀକୁ ଏ ଜାଗାରେ 'କାଶୀ' ବୋଲି ଡକ କରୁଥିବାର
ଶୁଣିଲି।" -
'ଶିଳ୍ପ ସହର' = କାରଖାନା ଥିବା ସହର।
- ଉଦାହରଣ: "କାରଖାନାର ମଇଳା ପାଣି
ଗଙ୍ଗାକୁ ଦୂଷିତ କରୁଛି। ଯମୁନା ଓ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରୟାଗରାଜରେ ମିଶନ୍ତି। ବାରଣାସୀକୁ 'କାଶୀ' କୁହାଯାଏ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ପାଠରୁ' - (ଗ) "ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣର
କାରଣଟି କ'ଣ?" - (ଉ: (i) କାରଖାନା ଏବଂ ସହରରୁ
ନିର୍ଗତ ବର୍ଜ୍ୟ ଜଳ ନଦୀରେ ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା [✓])
- ଉଦାହରଣ: "କାରଖାନାର ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ଓ
ସହରର ଅଳିଆ ନଦୀକୁ ଦୂଷିତ କରେ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମ ଅଞ୍ଚଳର ନଦୀ ପୋଖରୀ
କେମିତି? ସେଗୁଡ଼ିକ ସଫା ଅଛି କି?" (ପିଲାମାନଙ୍କ ଅନୁଭବ ଶୁଣିବି)
- ଉଦାହରଣ: "ଆମ ଗାଁର ପୋଖରୀଟି
ଅଳିଆରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଯାଇଛି।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ନଦୀ ପ୍ରଦୂଷଣ' ବିଷୟରେ ୫ଟି ବାକ୍ୟ ଲେଖି
ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ପରିବେଶ ଚେତନା ବଢ଼ାନ୍ତି)
ଦିନ ୪ (ଚତୁର୍ଥ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: ଗଙ୍ଗାର ଶେଷ ଯାତ୍ରା, ପଦ୍ମା, ହୁଗୁଳି, ବଙ୍ଗୋପସାଗର
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ମୁଁ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ
ପହଞ୍ଚେ। ଏଇଠି ମୁଁ ଦୁଇଟି ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଯାଏ।"
- ଉଦାହରଣ: "ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ଗଙ୍ଗା
ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇଯାଏ - ଏକ ବାଙ୍ଗଲା ଦେଶକୁ, ଅନ୍ୟ କଲିକତାକୁ।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ବାଂଲା ଦେଶରେ ମୋତେ 'ପଦ୍ମା' ବୋଲି କହୁଥିବା ବେଳେ
କଲିକତାରେ 'ହୁଗୁଳି' ବୋଲି କହନ୍ତି।"
- "ଶେଷରେ ମୁଁ ସୁନ୍ଦରବନ
ଠାରେ ବଙ୍ଗୋପ ସାଗରରେ ମିଶି ଯାଇ ଥାଏ।"
- ଉଦାହରଣ: "ଗଙ୍ଗା ବାଙ୍ଗଲା ଦେଶରେ 'ପଦ୍ମା' ଓ ଭାରତର କଲିକତାରେ 'ହୁଗୁଳି' ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ଶେଷରେ
ଏହା ସୁନ୍ଦରବନରେ ସାଗରରେ ମିଶେ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ପାଠରୁ' - (ଘ) "'ପ୍ରୟାଗ ରାଜରେ ପହଞ୍ଚିଲା
ବେଳକୁ ଯମୁନା ସହିତ ମୋର ସଙ୍ଗମ ହୁଏ' — ଏହି ବାକ୍ୟରେ 'ସଙ୍ଗମ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ?" - (ଉ: (i) ଏକାଧିକ ନଦୀର ମିଶ୍ରଣ [✓])
- ଉଦାହରଣ: "ସଙ୍ଗମ ଅର୍ଥାତ୍ ଦୁଇ
ନଦୀର ମିଳନ ସ୍ଥଳ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ କୌଣସି ଦୁଇ
ନଦୀର ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥଳ ଅଛି କି?" (ପିଲାମାନଙ୍କ ମତ ନେବି)
- ଉଦାହରଣ: "ଓଡ଼ିଶାରେ ମହାନଦୀ, କୁଆଖାଇ, ଦୟା ନଦୀର ସଙ୍ଗମ
ଅଛି।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ସୁନ୍ଦରବନ' ବିଷୟରେ ବଡ଼ଙ୍କୁ ପଚାରି
ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ଭୌଗୋଳିକ ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ାନ୍ତି)
ଦିନ ୫ (ପଞ୍ଚମ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: 'ଭାବ ଓ ଲେଖ', 'ମେଳ କର', 'ଭାଷାର କଥା' (ଅଂଶ)
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ଭାବ ଓ ଲେଖ' - (ଖ) "ଗଙ୍ଗା ନଦୀ
କୂଳରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିବା ଶିଳ୍ପ ସହର ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗା ନଦୀର କ'ଣ କ୍ଷତି ହୋଇଛି?" - (ଉ: କାରଖାନାର ବର୍ଜ୍ୟଜଳ
ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ ଦୂଷିତ କରୁଛି, ତା'ର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ
ହେଉଛି।)
- ଉଦାହରଣ: "କାରଖାନାର ମଇଳା ଗଙ୍ଗାକୁ
ପ୍ରଦୂଷିତ କରୁଛି।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ମେଳ କର' -
ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ପତ୍ତି - ଗୋମୁଖ
ଦେବ ପ୍ରୟାଗ - ଅଳକାନନ୍ଦା
ଶିଳ୍ପ ସହର - କାନପୁର
ବାଙ୍ଗଲା ଦେଶ - ପଦ୍ମା ନଦୀ
ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ - ବାରଣାସୀ - 'ଭାଷାର କଥା' - ୧. "ହେବା' କ୍ରିୟାର ରୂପ" -
(କ) କୁମ୍ଭ ମେଳାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଲୋକ ଏକ ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।
(ଖ) ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଆସ, ମୁଁ ବହୁତ ଖୁସି ହେବି।
(ଗ) ସେ ଦିନ ସକାଳେ ଆମ ଘରେ ବହୁତ ଲୋକ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ।
(ଘ) ପର୍ବତ ମାଳାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋମୁଗ୍ଧକର ହୁଏ।
(ଙ) ଏହି କାମ ଗତ କାଲି ହେବାର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଣସି କାରଣରୁ ହୋଇ ପାରିଲା ନାହିଁ। - ଉଦାହରଣ: "'ହୁଅନ୍ତି' = ବର୍ତ୍ତମାନ, 'ହୋଇଥିଲେ' = ଅତୀତ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ଭାଷାର କଥା' - ୨. "ଆଳୟ' ଯୋଗ" -
ଦେବ + ଆଳୟ = ଦେବାଳୟ (ଦେବତାଙ୍କ ଘର/ମନ୍ଦିର)
ବିଦ୍ୟା + ଆଳୟ = ବିଦ୍ୟାଳୟ (ଶିକ୍ଷାର ଘର/ସ୍କୁଲ)
ପୁସ୍ତକ + ଆଳୟ = ପୁସ୍ତକାଳୟ (ବହିର ଘର/ଲାଇବ୍ରେରୀ)
ଭୋଜନ + ଆଳୟ = ଭୋଜନାଳୟ (ଖାଇବାର ଘର/ହୋଟେଲ)
ମେଘ + ଆଳୟ = ମେଘାଳୟ (ମେଘର ଘର/ଆକାଶ) - ଉଦାହରଣ: "'ଦେବାଳୟ' = ମନ୍ଦିର, 'ବିଦ୍ୟାଳୟ' = ସ୍କୁଲ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ 'ଆଳୟ' ଯୋଗ କରି ୫ଟି ଶବ୍ଦ ଗଠନ
କର।"
- ଉଦାହରଣ: "ଭାଷା + ଆଳୟ = ଭାଷାଳୟ, ଚିକିତ୍ସା + ଆଳୟ =
ଚିକିତ୍ସାଳୟ।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ ୫ଟି 'ଆଳୟ' ଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର
କରି ବାକ୍ୟ ଲେଖି ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ଶବ୍ଦଭଣ୍ଡାର ବଢ଼ାନ୍ତି)
ଦିନ ୬ (ଷଷ୍ଠ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: 'ତୁମେ ଯାହା ବୁଝିଲ', 'ଗଙ୍ଗା ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା', 'ପୁସ୍ତକାଳୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ସ'
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: ସମଗ୍ର ପାଠଟିକୁ
ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବି। "ଆଜି ଆମେ ଏହି ପାଠର ଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ
କରିବା।"
- ଉଦାହରଣ: "ଆମେ ଶିଖିଲୁ ଯେ ଗଙ୍ଗା
ହିମାଳୟରୁ ବାହାରି ଅନେକ ସହର, ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଦେଇ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ମିଶେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁଁ ଏହା ଦୂଷିତ
ହେଉଛି।"
୨. ବୋଧ (୧୨ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ତୁମେ ଯାହା ବୁଝିଲ' - ୨. "ଯଦି ନଦୀ
ଗୁଡ଼ିକ ଦିନକୁ ଦିନ ପ୍ରଦୂଷିତ ହେବାରେ ଲାଗିବ, ତେବେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଆମ ଉପରେ କ'ଣ ପଡ଼ିବ?" -
(ଉ: "ଆମେ ପିଇବାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ପାଇବୁ ନାହିଁ, ରୋଗ ହେବ, ମାଛ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଳଜୀବ ମରିବେ, ଚାଷ ହେବ ନାହିଁ, ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବ ହେବ।") - 'ଗଙ୍ଗା ସହିତ
କଥାବାର୍ତ୍ତା' -
(ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସଂଳାପ)
ଛାତ୍ର: "ହେ ଗଙ୍ଗା ମାଆ, ତୁମେ କିପରି ଅଛ?"
ଗଙ୍ଗା: "ମୁଁ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ, ଲୋକେ ମୋତେ ଅଳିଆ ଓ ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ଦେଇ ପ୍ରଦୂଷିତ କରୁଛନ୍ତି।"
ଛାତ୍ର: "ଆମେ ତୁମକୁ ସଫା କରିବା ପାଇଁ କ'ଣ କରିପାରିବା?"
ଗଙ୍ଗା: "ତୁମେ ନଦୀରେ ଅଳିଆ ନ ପକାଅ, କାରଖାନା ବର୍ଜ୍ୟଜଳକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର।"
ଛାତ୍ର: "ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା।" - ଉଦାହରଣ: "ତୁମେ ଗଙ୍ଗା ସହ କ'ଣ କଥା ହେବ, ଲେଖ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ପୁସ୍ତକାଳୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ
ଉତ୍ସ' - ୧. "ଗଙ୍ଗାର ଶାଖା
ନଦୀ" -
ଗଙ୍ଗାର ଶାଖା ନଦୀ: ଯମୁନା, ଗୋମତୀ, ଘାଘରା, ଗଣ୍ଡକୀ, କୋଶୀ, ମହାନନ୍ଦା
ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥାନ: ଯମୁନା - ଯମୁନୋତ୍ରୀ, ଗୋମତୀ - ଗୋମତୀ ତାଲ, ଘାଘରା - ତିବ୍ବତ
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସହର: ଯମୁନା - ଦିଲ୍ଲୀ, ଆଗ୍ରା; ଗୋମତୀ - ଲକ୍ଷ୍ନୌ - ଉଦାହରଣ: "ଯମୁନା ଗଙ୍ଗାର ଏକ
ପ୍ରମୁଖ ଶାଖା ନଦୀ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୬ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: 'ନିଜକୁ ନଦୀଟିଏ ମନେ କରି
ଆତ୍ମକହାଣୀ ଲେଖ।' -
(ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର)
"ମୁଁ ମହାନଦୀ। ମୋର ଜନ୍ମ ଛତିଶଗଡ଼ର ପାହାଡ଼ରେ। ମୁଁ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଆସି କଟକ, ସମ୍ବଲପୁର, ସୋନପୁର ଆଦି ସହର ଦେଇ ବହେ। ମୁଁ ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଜମିକୁ ଜଳ ଯୋଗାଏ। ହେଲେ ଲୋକେ ମୋତେ ଅଳିଆ ଓ ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ଦେଇ ପ୍ରଦୂଷିତ କରୁଛନ୍ତି। ମୋତେ ସଫା କରିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ।" - ଉଦାହରଣ: "ତୁମେ ଯଦି ନଦୀ ହୁଅ, ତୁମର କାହାଣୀ କ'ଣ ହେବ?"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ 'ନଦୀ ସଫା କରିବା' ଯୋଜନା ବିଷୟରେ ବଡ଼ଙ୍କୁ
ପଚାରି ଆସ।" - "ପାଠାଗାରକୁ ଯାଇ ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ ବିଷୟରେ ପଢ଼।"
(ପିଲାମାନେ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି)