ବିଷୟ: ଓଡ଼ିଆ (ପଦ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ)
ଶ୍ରେଣୀ: ୪ର୍ଥ
ବିଷୟବସ୍ତୁ: 'ସ୍ଵାଧୀନ ଦେଶର ସନ୍ତାନ ଆମେ'
ସମୟ: ୬ ଦିନ (ପ୍ରତିଦିନ ୧
ପିରିୟଡ୍, ପ୍ରତି ପିରିୟଡ୍ ୪୦ ମିନିଟ୍)
ଦିନ ୧ (ପ୍ରଥମ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: 'ସ୍ଵାଧୀନ ଦେଶର ସନ୍ତାନ ଆମେ' କବିତାର ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ପଦ୍ୟର
ପରିଚୟ ଓ ବୋଧ (ପୃଷ୍ଠା ୯)।
୧. ଅଧୀତି (ଉପକ୍ରମ/ପରିଚୟ): (୫ ମିନିଟ୍)
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: ଶ୍ରେଣୀକୁ ପ୍ରଶ୍ନ
କରନ୍ତୁ, "ତୁମେମାନେ କେଉଁ ଦେଶର
ନାଗରିକ? ଆମ ଦେଶର ନାମ କ’ଣ? ଆମ ଦେଶ କେବେ ସ୍ଵାଧୀନ
ହୋଇଥିଲା?" ପିଲାମାନଙ୍କ ଉତ୍ତର
ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହାପରେ କବିତାର ପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ି ପଢ଼ି ଶୁଣାନ୍ତୁ - "ସ୍ଵାଧୀନ ଦେଶର ସନ୍ତାନ
ଆମେ, ଭାରତ ଆମର
ଜନମଭୂଇଁ।"
- ଉଦାହରଣ: "ଯେମିତି ତୁମେ ତୁମ
ମାଆଙ୍କ ପେଟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ସେମିତି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭାରତ ମାଆଙ୍କ କୋଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ। ଭାରତ ହେଉଛି ଆମର
ଜନ୍ମଭୂମି।"
୨. ବୋଧ (ଧାରଣାଗତ ବୁଝାମଣା): (୧୦ ମିନିଟ୍)
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: ପ୍ରଥମ ପଦ୍ୟ "ଖେଳି ବୁଲି ବଢୁ ତାହାରି
କୋଳରେ, ତା'ର ନଦ ନଦୀ କାନନ
ଛୁଇଁ" -
ଏଠାରେ 'କୋଳ' ଅର୍ଥାତ୍ ଭାରତ ମାଆଙ୍କ
କୋଳ, 'କାନନ' ଅର୍ଥାତ୍ ବନ/ଜଙ୍ଗଲ।
ଦ୍ଵିତୀୟ ପଦ୍ୟ "ଶକ୍ତି ଭରିଛି ଶରୀରେ ଆମର, ତାହାରି ସମୀର ତାହାରି
ଜଳ" -
'ସମୀର' ଅର୍ଥାତ୍ ବାୟୁ। ଏଠାରେ
କବି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ପବନ ଓ ଜଳ ଆମ ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତି ଦିଏ।
- ଉଦାହରଣ: "ତୁମେ ଯେଉଁ ବାୟୁ
ନିଶ୍ୱାସ ନେଉଛ, ସେଇଟି ଭାରତର ବାୟୁ।
ତୁମେ ଯେଉଁ ପାଣି ପିଉଛ,
ସେଇଟି ଭାରତର ଜଳ। ଏସବୁ ତୁମକୁ ଶକ୍ତି ଦେଉଛି। ଆଉ ଦେଖ, "ଚଉଦିଗ ହସେ ତାହାରି
ଆଲୋକେ" -
ଅର୍ଥାତ୍ ଭାରତର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକରେ ସବୁଆଡ଼େ ଆନନ୍ଦ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (ପୁନରାବୃତ୍ତି): (୧୦ ମିନିଟ୍)
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦଳରେ
ବିଭକ୍ତ କରି କବିତା ପଢ଼ିବାକୁ କୁହନ୍ତୁ। 'ସ୍ଵାଧୀନ', 'ଜନମଭୂଇଁ', 'କାନନ', 'ସମୀର' ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ହାତତାଳି ଦେଇ କହିବାକୁ କୁହନ୍ତୁ। 'ଆସ କଥା ହେବା' (ପୃଷ୍ଠା ୧୦)ର ୧ମ ପ୍ରଶ୍ନ
- "ଆମ ଦେଶର ନାମ କୁହ?" - ଏହାର ଉତ୍ତର ସମସ୍ତେ ଏକାସାଙ୍ଗରେ କହନ୍ତୁ -
"ଭାରତ"।
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ 'ସ୍ଵାଧୀନ' କହିବି, ସମସ୍ତେ 'ଦେଶର' କହିବ।" (ଖେଳ
ପଦ୍ଧତିରେ ପଢ଼ିବା)
୪. ପ୍ରୟୋଗ (ପ୍ରୟୋଗ): (୧୦ ମିନିଟ୍)
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ ଭାରତର କେଉଁ କେଉଁ
ନଦୀ ଜାଣ? ତୁମେ କେଉଁ ନଦୀ କୂଳରେ
ଖେଳିଛ?" ପିଲାମାନଙ୍କ ଉତ୍ତର
ଶୁଣନ୍ତୁ। (ଯେପରି - ଗଙ୍ଗା, ମହାନଦୀ, ଦୟା ଇତ୍ୟାଦି)।
- ଉଦାହରଣ: "ରମେଶ, ତୁ କୁହ, ତୁ କେଉଁ ନଦୀ ପାଖରେ
ଖେଳିଛୁ? ହଁ, ମହାନଦୀ। ଏଇ ମହାନଦୀ ହିଁ
ଭାରତର ଏକ ଅଙ୍ଗ।"
୫. ପ୍ରସାର (ପ୍ରସାର/ବାଣ୍ଟିବା): (୫ ମିନିଟ୍)
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ ତୁମ ଆଖପାଖର
କୌଣସି ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ବା ବନର ନାମ
ଲେଖି ଆସ।" (ପିଲାମାନେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ଭୌଗୋଳିକ ବିଶେଷତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ
ଉତ୍ସାହିତ ହୁଅନ୍ତି)
ଦିନ ୨ (ଦ୍ୱିତୀୟ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: କବିତାର ୩ୟ, ୪ର୍ଥ ଓ ୫ମ ପଦ୍ୟର ବୋଧ ଓ
ଅଭ୍ୟାସ (ପୃଷ୍ଠା ୯)।
୧. ଅଧୀତି (୩ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: ଗତକାଲିର ସାରାଂଶ
ପଚାରନ୍ତୁ - "ଆମ ଶରୀରକୁ କିଏ ଶକ୍ତି ଦିଏ?" (ଭାରତର ବାୟୁ ଓ ଜଳ)। ଏବଂ ୩ୟ ପଦ୍ୟ "ତା' ଆଖିରେ ଆମେ ସର୍ବେ
ସମାନ" ପଢ଼ି ଶୁଣାନ୍ତୁ।
- ଉଦାହରଣ: "ଭାରତ ମାଆଙ୍କ ଆଖିରେ
ସମସ୍ତେ ସମାନ - ଗରିବ,
ଧନୀ, ଛୋଟ, ବଡ଼ - ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ
ସମାନ ଅଧିକାର।"
୨. ବୋଧ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: ୩ୟ ପଦ୍ୟର "ତାହାରି ବୁକୁ ବିଶ୍ୱେ
ପହିଲେ, ଶୁଣାଇଲା ତା'ର ସାମ୍ୟ ବାଣୀ" - 'ବୁକୁ' ଅର୍ଥାତ୍ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ, 'ସାମ୍ୟ' ଅର୍ଥାତ୍ ସମତା। ୪ର୍ଥ
ପଦ୍ୟ "ତାହାରି ଗାନ୍ଧୀ ଜନତାର
କାନେ, ମୁକ୍ତିର ଡାକ ଶୁଣାଇ
ବାରେ" -
ଗାନ୍ଧୀଜୀ ଭାରତବାସୀଙ୍କୁ ସ୍ଵାଧୀନତା ପାଇଁ ଡାକ ଦେଲେ। "ନିର୍ଭୟେ ହସି ସତ୍ୟର ଜୟ, ଲେଖିଗଲା ନିଜ
ରକତଧାରେ" -
ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ନିଜ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଦେଲେ।
- ଉଦାହରଣ: "ଗାନ୍ଧୀଜୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ
ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସାର ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ କହିଲେ। ସେ କହିଲେ - 'ସତ୍ୟମେବ ଜୟତେ' - ଅର୍ଥାତ୍ ସତ୍ୟର ଜୟ
ହୁଏ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: 'ଆସ କଥା ହେବା' (ପୃଷ୍ଠା ୧୦)ର ୫ମ ପ୍ରଶ୍ନ
- "କାହାର ଆଖିରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ସମାନ?" - ଉତ୍ତର: ଭାରତ ମାଆ। 'ଆସ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା' (ପୃଷ୍ଠା ୧୦)ର ୪ର୍ଥ
ପ୍ରଶ୍ନ - "ପରାଧୀନତାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କିଏ ଜନତାକୁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇଥିଲା?" - ଉତ୍ତର: ମହାତ୍ମା
ଗାନ୍ଧୀ।
- ଉଦାହରଣ: "ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନାମ ଶୁଣିଲେ
ତୁମେ କ’ଣ ମନେ ପକାଉଛ?
- ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା, ଚରଖା।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ କେବେ କାହାକୁ ସମାନ
ବ୍ୟବହାର କରିଛ? କିମ୍ବା ତୁମ ସହ କାହାର
ବ୍ୟବହାର ସମାନ ନଥିଲା?"
- ପିଲାମାନଙ୍କ ଅନୁଭବ ଶୁଣନ୍ତୁ।
- ଉଦାହରଣ: "ସ୍କୁଲରେ ସମସ୍ତେ ସମାନ।
ଗରିବ-ଧନୀ, ଛୋଟ-ବଡ଼ କେହି ନାହିଁ।
ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଖେଳ, ପଢ଼।"
୫. ପ୍ରସାର (୭ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ
ବିଷୟରେ ବଡ଼ଙ୍କୁ ପଚାର କିମ୍ବା ବହି ପଢ଼। ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଭଲ କଥା ଲେଖି ଆସ।"
(ଉଦାହରଣ: "ସତ୍ୟମେବ ଜୟତେ")
ଦିନ ୩ (ତୃତୀୟ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: କବିତାର ୬ଷ୍ଠ ଓ ୭ମ ପଦ୍ୟ, ନୂଆ ଶବ୍ଦ ଜାଣିବା (ପୃଷ୍ଠା
୯-୧୦)।
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: ୬ଷ୍ଠ ପଦ୍ୟ "ଅନୁସରି ସେହି ସତ୍ୟର ପଥ, ପୂର୍ବପୁରୁଷ କାରତି
ହେଜି" ପଢ଼ନ୍ତୁ। 'କାରତି' ଅର୍ଥାତ୍ ଗୌରବ, 'ହେଜି' ଅର୍ଥାତ୍ ରକ୍ଷା କରି।
ପଚାରନ୍ତୁ, "ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ କ’ଣ
କରିଥିଲେ?"
- ଉଦାହରଣ: "ଆମ ବାପା-ଜେଜେବାପା ଦେଶ
ପାଇଁ ଲଢ଼ିଥିଲେ, ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ଗୌରବକୁ
ସାଇତି ରଖିବା।"
୨. ବୋଧ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ଉତ୍ସାହେ ମାତି ଦେଶର
କର୍ମେ, ଆସରେ ଲାଗିବା ଜଡ଼ତା
ତେଜି" -
'ଜଡ଼ତା' ଅର୍ଥାତ୍ ଅଳସ୍ୟ, 'ଆସରେ ଲାଗିବା' ଅର୍ଥାତ୍ କାମରେ ଲାଗିବା।
୭ମ ପଦ୍ୟ "ଅଗ୍ରଣୀ ହେବା ଶିକ୍ଷାରେ
ଆମେ, ରଖିବାନି ଦେଶେ ଅଜ୍ଞ
ଜଣେ" -
'ଅଜ୍ଞ' ଅର୍ଥାତ୍ ଅଶିକ୍ଷିତ। ଆମେ
ଶିକ୍ଷାରେ ଆଗେଇବା ଓ କାହାକୁ ଅଶିକ୍ଷିତ ରଖିବୁ ନାହିଁ।
- ଉଦାହରଣ: "ତୁମେ ଯଦି ପଢ଼ ଓ ଅନ୍ୟକୁ
ପଢ଼ାଅ, ତେବେ ଦେଶରେ କେହି ଅଜ୍ଞ
ରହିବେ ନାହିଁ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: 'ନୂଆ ଶବ୍ଦ ଜାଣିବା' (ପୃଷ୍ଠା ୧୦) - 'କାନନ' (ବନ), 'ସାମ୍ୟ' (ସମତା), 'ଅଜ୍ଞ' (ଅଶିକ୍ଷିତ), 'ଅରଜିବା' (ହାସଲ କରିବା), 'କାରତି' (ଗୌରବ) - ଏଗୁଡ଼ିକର
ବାକ୍ୟ ଗଠନ କରାନ୍ତୁ।
- ଉଦାହରଣ: "'ଅଜ୍ଞ' ଶବ୍ଦ ଦେଇ ବାକ୍ୟ - 'ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇ
ଅଜ୍ଞତା ଦୂର କରିବା।'"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ କ’ଣ କଲେ ଦେଶର
କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ? (ଯେପରି - ପରିଷ୍କାର ରଖିବା, ଗଛ ଲଗାଇବା, ପଢ଼ାଇବା)"
- ଉଦାହରଣ: "ସ୍କୁଲରେ ପରିଷ୍କାର
ରଖିଲେ, ଗଛ ଲଗାଇଲେ - ଏସବୁ ଦେଶ
ପାଇଁ କାମ।"
୫. ପ୍ରସାର (୫ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ ତୁମ ଘର
ଆଖପାଖରେ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ସଫେଇ କର। ତାହାକୁ ଦେଶ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବ।" (ପିଲାମାନେ
ସମାଜ ସେବାର ଭାବନା ପାଆନ୍ତି)
ଦିନ ୪ (ଚତୁର୍ଥ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: କବିତାର ୮ମ ଓ ୯ମ ପଦ୍ୟ, 'କଥା ହେବା' ଓ 'ଉତ୍ତର ଲେଖିବା'ର କିଛି ଅଂଶ (ପୃଷ୍ଠା ୯-୧୦)।
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: ୮ମ ପଦ୍ୟ "ଆସିଲେ ଅରାତି
ଗ୍ରାସିବାକୁ ଦେଶ, ପଣ କରି ପ୍ରାଣ ପଶିବା ରଣେ" ପଢ଼ନ୍ତୁ। 'ଅରାତି' ଅର୍ଥାତ୍ ଶତ୍ରୁ, 'ଗ୍ରାସିବା' ଅର୍ଥାତ୍ ନଷ୍ଟ କରିବା।
ପଚାରନ୍ତୁ, "ଯଦି କେହି ଆମ ଦେଶକୁ
ଆକ୍ରମଣ କରେ, ତେବେ ଆମେ କ’ଣ କରିବା?"
- ଉଦାହରଣ: "ଆମ ସୈନ୍ୟମାନେ ଦେଶ ପାଇଁ
ଲଢ଼ନ୍ତି। ଆମେ ବି ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ଦେଶ ପାଇଁ ଠିଆ ହେବା।"
୨. ବୋଧ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ଅରଜିବା ଯେତେ
ବିଜ୍ଞାନ-ଧନ, ସଉଜିବା ନୂଆ
ଶିଳ୍ପରାଜି" -
'ଅରଜିବା' ଅର୍ଥାତ୍ ହାସଲ କରିବା, 'ସଉଜିବା' ଅର୍ଥାତ୍
ସଜାଇବା/ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା। ଆମେ ବିଜ୍ଞାନ ଶିଖିବା ଓ ନୂଆ ଶିଳ୍ପ ଗଢ଼ିବା। "ବରଜିବା ଯେତେ ଭେଦାଭେଦ
ଭାବ, ନବ ଭାରତର ସେବକ
ସାଜି" -
'ବରଜିବା' ଅର୍ଥାତ୍ ଦୂର କରିବା, 'ଭେଦାଭେଦ' ଅର୍ଥାତ୍ ପାର୍ଥକ୍ୟ। ଆମେ
ସମସ୍ତ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦୂର କରି ନୂଆ ଭାରତ ଗଢ଼ିବା।
- ଉଦାହରଣ: "ହିନ୍ଦୁ, ମୁସଲମାନ, ଶିଖ, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ - ସମସ୍ତେ
ସମାନ। ଆମେ କାହା ସହ ଭେଦଭାବ କରିବୁ ନାହିଁ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: 'ଆସ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା' (ପୃଷ୍ଠା ୧୦)ର ୫ମ ପ୍ରଶ୍ନ
- "ବିଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ରଗତି ହେଲେ ଆମେ କ’ଣ କରିପାରିବା?" - ଉତ୍ତର: ନୂଆ ଶିଳ୍ପ
ଗଢ଼ିପାରିବା, ଦେଶକୁ ଆଗେଇ ନେଇପାରିବା।
'ଆସ କଥା ହେବା' (ପୃଷ୍ଠା ୧୦)ର ୩ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
- "ଅଜ୍ଞତାକୁ କିପରି ନଷ୍ଟ କରିବା?" - ଉତ୍ତର: ଶିକ୍ଷା ଦେଇ।
- ଉଦାହରଣ: "ବିଜ୍ଞାନ ଶିଖିଲେ ଆମେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ଡ୍ରୋନ୍ ତିଆରି
କରିପାରିବା।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୫ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ କାହା ସହ କେବେ
ଭେଦଭାବ କରିଛ? ଆଗରୁ କ’ଣ କରୁଥିଲ, ବର୍ତ୍ତମାନ କ’ଣ କରିବ?" (ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସମାନ
ବ୍ୟବହାର ଶିଖାଇବା)
- ଉଦାହରଣ: "ଯଦି ତୁମ ପାଖରେ ଜଣେ
ଗରିବ ସାଙ୍ଗ ଅଛି, ତୁମେ ତାକୁ ତୁମ ସହ
ଖେଳିବାକୁ ଡାକିବ। କାରଣ ସମସ୍ତେ ସମାନ।"
୫. ପ୍ରସାର (୫ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ ତୁମ ପରିବାରରେ
କାହାକୁ ଭେଦଭାବ କରୁଛ କି ନାହିଁ, ଦେଖ। ଯଦି କରୁଛ, ତେବେ ଆଗରୁ ବନ୍ଦ
କର।" (ପିଲାମାନେ ସାମାଜିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ବିକଶିତ କରନ୍ତି)
ଦିନ ୫ (ପଞ୍ଚମ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: ୯ମ ପଦ୍ୟ, 'ଭାଷାର କଥା' (ବହୁବିକଳ୍ପ), 'କବିତାରୁ ଖୋଜି ଲେଖ'ର କିଛି ଅଂଶ (ପୃଷ୍ଠା ୧୦-୧୨)।
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: ୯ମ ପଦ୍ୟ "ଯିଏ ଯହିଁ ଥାଉ ଜନମ
ଭୂଇଁର, କଲ୍ୟାଣେ ସଦା ରହିବା
ରତ" -
'କଲ୍ୟାଣ' ଅର୍ଥାତ୍ ମଙ୍ଗଳ, 'ରତ' ଅର୍ଥାତ୍ ଲାଗିଥିବା। "ସ୍ଵାଧୀନତା ଆମ ଜୀବନ
ବ୍ରତ" -
ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ଵାଧୀନତା ଆମର ଜୀବନର ପ୍ରତିଜ୍ଞା।
- ଉଦାହରଣ: "ଆମେ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କ
ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରିବା। ସ୍ଵାଧୀନତା ଆମର ପ୍ରତିଜ୍ଞା।"
୨. ବୋଧ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ସ୍ଵାଧୀନତା"
ଅର୍ଥାତ୍ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବଞ୍ଚିବା, କାହାର ଦାସ ନହେବା। ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଆମେ ସ୍ଵାଧୀନ
ହୋଇଥିଲୁ। କବିତାର ଶେଷ ଧାଡ଼ି "ସ୍ଵାଧୀନତା ଆମ ଜୀବନ ବ୍ରତ" - ମାନେ ଜୀବନସାରା ଆମେ ସ୍ଵାଧୀନତା
ପାଇଁ ଲଢ଼ିବା, ସ୍ଵାଧୀନତାକୁ ରକ୍ଷା
କରିବା।
- ଉଦାହରଣ: "ଆମେ ସ୍ଵାଧୀନ, ତେଣୁ ଆମେ ଖୁସିରେ
ପଢ଼ୁଛୁ, ଖେଳୁଛୁ। ଆମେ ଏହି
ସ୍ଵାଧୀନତାକୁ ସବୁବେଳେ ରକ୍ଷା କରିବା।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: 'ଭାଷାର କଥା' (ପୃଷ୍ଠା ୧୧)ର ୧-୪ MCQ କରନ୍ତୁ।
- ପ୍ରଶ୍ନ ୧: (ଗ) ଜନମ ଭୂଇଁର କୋଳରେ
- ପ୍ରଶ୍ନ ୨: (ଖ) ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧୀ
- ପ୍ରଶ୍ନ ୩: (କ) ଭେଦାଭେଦ ଭାବ ଦୂର କରିବା
- ପ୍ରଶ୍ନ ୪: (ଘ) ଦେଶ ପାଇଁ କାମ କରିବା
- ଉଦାହରଣ: "ପ୍ରଶ୍ନ ୨ - 'ସତ୍ୟର ଜୟ' କଥା ଗାନ୍ଧୀଜୀ ଶିଖାଇଲେ।
ଏହି ଉତ୍ତରଟି ଠିକ୍, କାରଣ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ସତ୍ୟ ଓ
ଅହିଂସାର ପୁରୋଧା ଥିଲେ।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ତୁମେ ଯଦି ଦେଶର
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୁଅ, ତେବେ ଦେଶ ପାଇଁ କ’ଣ
କରିବ?" - ପିଲାମାନଙ୍କର
କଳ୍ପନାଶକ୍ତି ବଢ଼ାନ୍ତୁ।
- ଉଦାହରଣ: "ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପାଠ
ପଢ଼ିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବି, ଗରିବଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦେବି, ଗଛ ଲଗାଇବି।"
୫. ପ୍ରସାର (୫ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ ତୁମ ପରିବାରରେ
ସମସ୍ତଙ୍କୁ 'ସତ୍ୟମେବ ଜୟତେ' (ସତ୍ୟର ଜୟ) କଥାଟି କୁହ।
ଆଉ ତୁମେ ଯଦି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୁଅ, ତାହାର ଗୋଟିଏ କଥା ଲେଖି ଆସ।"
ଦିନ ୬ (ଷଷ୍ଠ ପିରିୟଡ୍)
ବିଷୟ: 'କବିତାରୁ ଖୋଜି ଲେଖ' (ଶେଷ ଅଂଶ), 'ତୁମ ପାଇଁ କାମ' ଓ ସମୀକ୍ଷା (ପୃଷ୍ଠା ୧୧-୧୩)।
୧. ଅଧୀତି (୫ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: ସମଗ୍ର କବିତାଟିକୁ ଧୀରେ
ଧୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ। ପିଲାମାନଙ୍କୁ ମନ ଦେଇ ଶୁଣିବାକୁ କୁହନ୍ତୁ। "ଆଜି ଆମେ କବିତାର
ଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କରିବା।"
- ଉଦାହରଣ: "ଆମେ ଶିଖିଲୁ ଯେ ଭାରତ ଆମ
ଜନ୍ମଭୂମି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ସମାନ, ଆମେ ଶିକ୍ଷା ଓ
ବିଜ୍ଞାନରେ ଆଗେଇବା, ଆଉ ସ୍ଵାଧୀନତା ଆମ ଜୀବନ
ବ୍ରତ।"
୨. ବୋଧ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: 'କବିତାରୁ ଖୋଜି ଲେଖ' (ପୃଷ୍ଠା ୧୨)ର ୧ମ ପ୍ରଶ୍ନ
(ଯୋଡ଼ା ଶବ୍ଦ) -
(କ) ପ୍ରାଣୀ - ବାଣୀ (ପଦ୍ୟ ୩)
(ଖ) ହେଜି - ତେଜି (ପଦ୍ୟ ୬)
(ଗ) ଜଣେ - ରଣେ (ପଦ୍ୟ ୭)
(ଘ) ଶିଳ୍ପରାଜି - ସାଜି (ପଦ୍ୟ ୮)
(ଙ) ବାରେ - ଧାରେ (ପଦ୍ୟ ୪) - ଉଦାହରଣ: "ଦେଖ, 'ଜଣେ' ଓ 'ରଣେ' - ଏହି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ ଶେଷରେ 'ଣେ' ଅଛି। ଏହାକୁ ଯୋଡ଼ା ଶବ୍ଦ
କୁହାଯାଏ।"
୩. ଅଭ୍ୟାସ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: 'ପଦ୍ୟ ଅଂଶକୁ ସଜାଡ଼ିବା' (ପୃଷ୍ଠା ୧୨) -
(କ) ଭାରତ ଆମର ଜନମ ଭୂଇଁ
(ଖ) ତା'ର ମାଟି ଦିଏ ଶସ୍ୟଫଳ
(ଗ) ନୂଆ ଶିଳ୍ପରାଜି ସଉଜିବା
(ଘ) ସ୍ଵାଧୀନତା ଆମ ଜୀବନବ୍ରତ
(ଙ) ଜଡ଼ତା ତେଜି ଲାଗିବା ଆସରେ - ଉଦାହରଣ: "'ସ୍ଵାଧୀନତା ଆମ ଜୀବନବ୍ରତ' - ଏହା ସବୁଠାରୁ
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାଡ଼ି।"
୪. ପ୍ରୟୋଗ (୧୦ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: 'ତୁମ ପାଇଁ କାମ' (ପୃଷ୍ଠା ୧୩) - ଚିତ୍ରଟି
ଦେଖାନ୍ତୁ (ଦୁଇଟି ପିଲା ଗଛ ଲଗାଉଛନ୍ତି) ଏବଂ ପଚାରନ୍ତୁ, "ଏଠାରେ କ’ଣ ହେଉଛି? ତୁମେ ଏହି ଚିତ୍ର ଦେଖି
ଦୁଇଧାଡ଼ି କବିତା ଲେଖିବ।"
- ଉଦାହରଣ: "ଗଛ ଲଗାଇବା, ପାଣି ଦେବା - ଏହା ଦେଶ
ପାଇଁ ଭଲ କାମ।" (ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଲେଖିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ)
- ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର: "ଗଛଟିକୁ ଲଗାଇବା, ପାଣି ଦେଇ ବଢ଼ାଇବା" କିମ୍ବା
"ଦେଶକୁ ସବୁଜ କରିବା, ଆମେ ସବୁ ପିଲା।"
୫. ପ୍ରସାର (୫ ମିନିଟ୍):
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ: "ଘରେ ଯାଇ ଗୋଟିଏ ଗଛ ଲଗାଅ
କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ଗଛକୁ ପାଣି ଦିଅ। ତୁମେ ଯାହା କଲ, ସେଇଥିରୁ ଗୋଟିଏ ଲାଇନ୍ ଲେଖି ଆସ - 'ଦେଶ ପାଇଁ ମୋର କାମ'।" (ପିଲାମାନେ
ପରିବେଶ ପ୍ରତି ସଚେତନ ହୁଅନ୍ତି)