ଅଭ୍ୟାସଃ (ଅଭ୍ୟାସ)
୧. ନିଜଭାଷୟା ବାକ୍ୟଦ୍ୱୟେନ ବାକ୍ୟତ୍ରୟେଣ ବﺎ ଉତ୍ତରଂ ଲିଖତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ନିଜ ଭାଷାରେ
ଦୁଇଟି କିମ୍ବା ତିନୋଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଲେଖ ।)
(କ) ମାଧୱଃ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରେ କିଂ
କିମପଶ୍ୟତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ମାଧବ
ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ କଣ କଣ ଦେଖିଥିଲା ?)
- ଉତ୍ତର: ମାଧୱଃ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରେ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରମପଶ୍ୟତ୍ । ତତ୍ର ମନ୍ଦିରେ ଜଗନ୍ନାଥଂ ବଲଭଦ୍ରଂ ଚାନ୍ତରା ସୁଭଦ୍ରା ରାଜତେ ।
ସଃ ଆନନ୍ଦୱିପଣ୍ୟାଂ ମହାପ୍ରସାଦମପି ଅଖାଦତ୍ ଏୱଂ ସାଗରତୀରମପି ଅପଶ୍ୟତ୍ ।
- ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ମାଧବ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଦେଖିଥିଲା । ସେଠାରେ ମନ୍ଦିରରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଭଦ୍ରା
ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି । ସେ ଆନନ୍ଦବଜାରରେ ମହାପ୍ରସାଦ ମଧ୍ୟ ଖାଇଥିଲା ଏବଂ ସମୁଦ୍ରକୂଳ ମଧ୍ୟ
ଦେଖିଥିଲା ।
(ଖ) ସାଗରତୀରସ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟଂ
କୀଦୃଶମାସୀତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ସମୁଦ୍ରକୂଳର
ଦୃଶ୍ୟ କିପରି ଥିଲା ?)
- ଉତ୍ତର: ସାଗରସ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମତୀୱ
ସୁଖପ୍ରଦମାସୀତ୍ । ତତ୍ର ଅନେକେ ୟାତ୍ରିଣଃ ଆସନ୍ ଏୱଂ କେଚନ ସାଗରସ୍ନାନମକୁର୍ୱନ୍ । ତସ୍ୟ
ୱେଲାଭୂମିଃ ନିତରାଂ ମନୋହରା ଆସୀତ୍ ।
- ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ସମୁଦ୍ରର ଦୃଶ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ
ସୁଖଦାୟକ ଥିଲା । ସେଠାରେ ଅନେକ ଯାତ୍ରୀ ଥିଲେ ଏବଂ କେତେକ ସମୁଦ୍ର ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ ।
ତାର ବେଳାଭୂମି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ଥିଲା ।
(ଗ) ରଥୟାତ୍ରା ୱିଷୟେ ମାଧୱଃ
କିଂ କଥୟତି ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ରଥଯାତ୍ରା
ବିଷୟରେ ମାଧବ କଣ କହୁଛି ?)
- ଉତ୍ତର: ମାଧୱଃ କଥୟତି ଯତ୍
ପ୍ରତିୱର୍ଷଂ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଃ ବଲଭଦ୍ରଃ ସୁଭଦ୍ରା ସୁଦର୍ଶନଃ ଚ ତ୍ରିଭିଃ ରଥୈଃ ରାଜମାର୍ଗେ
ୟାତ୍ରାଂ କୁର୍ୱନ୍ତି । ୟା ରଥୟାତ୍ରା ନାମ୍ନା ୱିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧା ଅସ୍ତି ।
- ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ମାଧବ କହୁଛି ଯେ
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା ଏବଂ ସୁଦର୍ଶନ
ତିନୋଟି ରଥରେ ରାଜଦାଣ୍ଡରେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି । ଯେଉଁ ରଥଯାତ୍ରା ନାମରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ
ଅଟେ ।
(ଘ) ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରସ୍ୟ
ପଞ୍ଚତୀର୍ଥାନି କାନି ସନ୍ତି ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର
ପଞ୍ଚତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ କଣ କଣ ?)
- ଉତ୍ତର: ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରସ୍ୟ
ପଞ୍ଚତୀର୍ଥାନି ତୁ ଶ୍ୱେତଗଙ୍ଗା, ମାର୍କଣ୍ଡେୟଃ, ରୋହିଣୀକୁଣ୍ଡଂ, ଚକ୍ରତୀର୍ଥଂ, ମହୋଦଧିଶ୍ଚ ସନ୍ତି ।
- ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରର
ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ ହେଉଛି - ଶ୍ୱେତଗଙ୍ଗା, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ରୋହିଣୀକୁଣ୍ଡ, ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ଏବଂ ମହୋଦଧି (ସମୁଦ୍ର) ।
(ଙ) ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରେ କାନି କାନି
ପ୍ରମୁଖ-ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନାନି ସନ୍ତି ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ
କେଉଁ କେଉଁ ପ୍ରମୁଖ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ସବୁ ରହିଛି ?)
- ଉତ୍ତର: ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରେ
ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ-ସଂସ୍କୃତ ୱିଦ୍ୟାୱିଦ୍ୟାଲୟଃ, ସାମନ୍ତଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରସ୍ୱୟଂଶାସିତମହାୱିଦ୍ୟାଲୟଃ, ରାଷ୍ଟ୍ରିୟସଂସ୍କୃତସଂସ୍ଥାନସ୍ୟ
ସଦାଶିୱପରିସରଃ, ୱେଦକର୍ମକାଣ୍ଡମହାୱिଦ୍ୟାଲୟଃ ଏୱଂ ନୀଲାଚଲଚତୁଷ୍ପାଠୀ ଇତ୍ୟାଦୀନି
ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନାନି ସନ୍ତି ।
- ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ
ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ
(SCS College), ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସଂସ୍କୃତ
ସଂସ୍ଥାନର ସଦାଶିବ ପରିସର, ବେଦ କର୍ମକାଣ୍ଡ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ନୀଳାଚଳ ଚତୁଷ୍ପାଠୀ ଆଦି ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ସବୁ
ରହିଛି ।
୨. ନିଜଭାଷୟା ଏକପଦାତ୍ମକଂ / ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତମ୍ ଉତ୍ତରଂ ଲିଖତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ନିଜ ଭାଷାରେ
ଗୋଟିଏ ପଦରେ କିମ୍ବା ଅତି ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଲେଖ ।)
(କ) ମାଧୱଃ କଦା ପୁରୀତଃ
ଆଗଚ୍ଛତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ମାଧବ କେତେବେଳେ
ପୁରୀରୁ ଫେରିଲା ?)
- ଉତ୍ତର: ସାୟଙ୍କାଲେ (ସନ୍ଧ୍ୟା
ସମୟରେ)
(ଖ) ମାଧୱଃ କତି ଦିନାନି ପୁରୀ
ସ୍ଥିତୱାନ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ମାଧବ କେତେ ଦିନ
ପୁରୀରେ ରହିଥିଲା ?)
- ଉତ୍ତର: ତ୍ରୀଣି ଦିନାନି (ତିନି
ଦିନ)
(ଗ) ଜଗନ୍ନାଥଂ ବଲଭଦ୍ରଂ ଚ କସ୍ୟ
ମଧ୍ୟେ ସୁଭଦ୍ରା ରାଜତେ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଜଗନ୍ନାଥ ଓ
ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି ?)
- ଉତ୍ତର: ସୁଭଦ୍ରା (ସୁଭଦ୍ରା)
(ଘ) ମାଧୱଃ କୁତ୍ର ମହାପ୍ରସାଦମ୍
ଅଖାଦତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ମାଧବ କେଉଁଠାରେ
ମହାପ୍ରସାଦ ଖାଇଥିଲା ?)
- ଉତ୍ତର: ଆନନ୍ଦୱିପଣ୍ୟାମ୍
(ଆନନ୍ଦବଜାରରେ)
(ଙ) କସ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମତୀୱ
ସୁଖପ୍ରଦମ୍ ଅସ୍ତି ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: କାହାର ଦୃଶ୍ୟ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖଦାୟକ ଅଟେ ?)
- ଉତ୍ତର: ସାଗରସ୍ୟ (ସମୁଦ୍ରର)
(ଚ) ମାଧୱଃ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରତଃ
ଗୁଣ୍ଡିଚାମନ୍ଦିରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତଂ କଥମଗଚ୍ଛତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ମାଧବ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିପରି ଯାଇଥିଲା ?)
- ଉତ୍ତର: ପଦ୍ଭ୍ୟାମ୍ (ଚାଲି ଚାଲି
/ ପାଦରେ)
(ଛ) କତିଭିଃ ରଥୈଃ ମହାପ୍ରଭୱଃ
ୟାତ୍ରାଂ କୁର୍ୱନ୍ତି ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: କେତୋଟି ରଥରେ
ମହାପ୍ରଭୁମାନେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି ?)
- ଉତ୍ତର: ତ୍ରିଭିଃ ରଥୈଃ (ତିନୋଟି
ରଥରେ)
(ଜ) କା ୟାତ୍ରା ନାମ୍ନା
ୱିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧା ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: କେଉଁ ଯାତ୍ରା
ନାମରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ?)
- ଉତ୍ତର: ରଥୟାତ୍ରା (ରଥଯାତ୍ରା)
(ଝ) ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରେ କାନି
ପୱିତ୍ରସ୍ଥାନାନି ସନ୍ତି ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ
କେଉଁ ସବୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ରହିଛି ?)
- ଉତ୍ତର: ଲୋକନାଥ-ଗୁଣ୍ଡିଚାମନ୍ଦିର-ନରେନ୍ଦ୍ର-ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା-ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନାଦୀନି
(ଲୋକନାଥ, ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର, ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀ, ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା, ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଦି)
(ଞ) ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନେଷୁ
ଅଧ୍ୟୟନାୟ ୱିଦ୍ୟାର୍ଥିନଃ କୁତ୍ରତଃ ସମାଗଚ୍ଛନ୍ତି ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ:
ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରେ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଛାତ୍ରମାନେ କେଉଁଠାରୁ ଆସନ୍ତି ?)
- ଉତ୍ତର: ଭାରତୱର୍ଷସ୍ୟ
ୱିଭିନ୍ନେଭ୍ୟଃ ପ୍ରାନ୍ତେଭ୍ୟଃ (ଭାରତବର୍ଷର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରୁ)
୩. ସନ୍ଧିୱିଚ୍ଛେଦଂ କୁରୁତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ
କର ।)
- ସୁଖକରମାସୀତ୍ = ସୁଖକରମ୍ + ଆସୀତ୍
- ଚାନ୍ତରା = ଚ + ଅନ୍ତରା
- ତଦପି = ତତ୍ + ଅପି
- ୟାତ୍ରିଣଶ୍ଚାପି = ୟାତ୍ରିଣଃ + ଚ + ଅପି
- ସାଗରସ୍ନାନମକୁର୍ୱନ୍ = ସାଗରସ୍ନାନମ୍ +
ଅକୁର୍ୱନ୍
- ନିତରାଂମନୋହରା = ନିତରାମ୍ + ମନୋହରା
- ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରତଃ = ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର + ତଃ
- ପଦ୍ଭ୍ୟାମଗଚ୍ଛମ୍ = ପଦ୍ଭ୍ୟାମ୍ + ଅଗଚ୍ଛମ୍
- ୱିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧା = ୱିଶ୍ୱ + ପ୍ରସିଦ୍ଧା
- ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନାଦୀନି = ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ + ଆଦୀନି
୪. ସନ୍ଧିଂ କୁରୁତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ସନ୍ଧି କର ।)
- କଦା + ପୁରୀତଃ = କଦାପୁରୀତଃ
- ପ୍ରାତଃ + ଏୱ = ପ୍ରାତରେୱ
- ସ୍ଥିତୱାନ୍ + ଅହମ୍ = ସ୍ଥିତୱାନହମ୍
- ଜଗନ୍ନାଥମ୍ + ବଲଭଦ୍ରମ୍ = ଜଗନ୍ନାଥମ୍ବଲଭଦ୍ରମ୍
- ତତ୍ର + ଅପି = ତତ୍ରାପି
- ଅତୀୱ + ସୁଖପ୍ରଦମ୍ = ଅତୀୱସୁଖପ୍ରଦମ୍
- ପ୍ରତି + ୱର୍ଷମ୍ = ପ୍ରତିୱର୍ଷମ୍
- ତ୍ରିଭିଃ + ରଥୈଃ = ତ୍ରିଭି୍ର୍ରଥୈଃ
- ନାମ୍ନା + ୱିଶ୍ୱ = ନାମ୍ନାୱିଶ୍ୱ
- ଶିକ୍ଷା + ଅନୁଷ୍ଠାନାନି = ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନାନି
୫. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ୱିଭକ୍ତିନାମ ଲିଖତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ରେଖାଙ୍କିତ
ପଦଗୁଡ଼ିକର ବିଭକ୍ତିର ନାମ ଲେଖ ।)
(ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପ୍ରଶ୍ନର ମୁଖ୍ୟ
ପଦଗୁଡ଼ିକର ବିଭକ୍ତି ଦିଆଗଲା)
- (କ) କଦା ପୁରୀତଃ ଆଗଚ୍ଛଃ ?
- ପୁରୀତଃ = ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି (ଅପାଦାନେ ପଞ୍ଚମୀ)
- (ଖ) ଅହଂ ସାୟଙ୍କାଲେ
ଆଗଚ୍ଛମ୍ ।
- ସାୟଙ୍କାଲେ = ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି (ଅଧିକରଣେ ସପ୍ତମୀ)
- (ଗ) ମନ୍ଦିରେ ଜଗନ୍ନାଥଂ
ବଲଭଦ୍ରଂ ଚାନ୍ତରା ସୁଭଦ୍ରା ରାଜତେ ।
- ଜଗନ୍ନାଥଂ, ବଲଭଦ୍ରଂ = ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ('ଅନ୍ତରା' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା)
- (ଘ) ସର୍ୱେ ଛାତ୍ରାଃ ତତ୍ର
କ୍ରୀଡନ୍ତି ।
- ଛାତ୍ରାଃ = ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି (କର୍ତ୍ତରି ପ୍ରଥମା)
- (ଙ) ୱିଦ୍ୟାର୍ଥିନଃ
ସମାଗତ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନଂ କୁର୍ୱନ୍ତି ।
- ଅଧ୍ୟୟନମ୍ = ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି (କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା)
୬. ୱାକ୍ୟାନି ରଚୟତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର
।)
- କଦା (କେତେବେଳେ): ତ୍ୱଂ କଦା
ପୁରୀ ଗମିଷ୍ୟସି ?
- ପ୍ରାତଃ (ସକାଳେ): ସଃ ପ୍ରାତଃ ଏୱ
ଉଦ୍ୟାନେ ଭ୍ରମତି ।
- ପରିତଃ (ଚାରିପାଖରେ):
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରଂ ପରିତଃ ପ୍ରାଚୀରଂ ସନ୍ତି ।
- ଅତୀୱ (ଖୁବ୍/ଅତ୍ୟନ୍ତ): ସାଗରସ୍ୟ
ଦୃଶ୍ୟମ୍ ଅତୀୱ ସୁଖପ୍ରଦମ୍ ଅସ୍ତି ।
- ପ୍ରତିୱର୍ଷମ୍ (ପ୍ରତିବର୍ଷ):
ପ୍ରତିୱର୍ଷମ୍ ପୁର୍ୟାଂ ରଥୟାତ୍ରା ଭୱତି ।
- ପଦ୍ଭ୍ୟାମ୍ (ପାଦରେ/ଚାଲି ଚାଲି):
ବାଲକଃ ପଦ୍ଭ୍ୟାମ୍ ୱିଦ୍ୟାଲୟଂ ଗଚ୍ଛତି ।