ଅଭ୍ୟାସଃ (ଅଭ୍ୟାସ)
୧. ନିଜଭାଷୟା ବାକ୍ୟଦ୍ୱୟେନ ବାକ୍ୟତ୍ରୟେଣ ବା ଉତ୍ତରଂ ଲିଖତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ନିଜ ଭାଷାରେ
ଦୁଇଟି କିମ୍ବା ତିନୋଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଲେଖ ।)
(କ) ଦ୍ୱିତୀୟଚରକସ୍ୟ ଅମୃତକରସ୍ୟ
ସଂକ୍ଷିପ୍ତଂ ପରିଚୟଂ ଲିଖତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଦ୍ୱିତୀୟ ଚରକ
ରାଜବୈଦ୍ୟ ଅମୃତକରଙ୍କ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପରିଚୟ ଲେଖ ।)
- ଉତ୍ତର: ଅୱନ୍ତୀକାୟାଂ
ଦ୍ୱିତୀୟଚରକଃ ରାଜୱୈଦ୍ୟଃ ଅମୃତକରଃ ଆସୀତ୍ । ତସ୍ମିନ୍ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାକୁଲସ୍ୟ ଚ ମହାନ୍
ୱିଶ୍ୱାସଃ ଆସୀତ୍ । ସଃ ବହୁଶାସ୍ତ୍ରଦର୍ଶୀ, ତତ୍କାଲିକବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନଃ ଏୱଂ ରୋଗସ୍ୟ
ୟଥାର୍ଥନିଦାନେ ସୁଦକ୍ଷଃ ଆସୀତ୍ ।
- ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଅବନ୍ତୀକାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ
ଚରକ ରୂପେ ପରିଚିତ ରାଜବୈଦ୍ୟ ଅମୃତକର ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଉପରେ ରାଜା ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଅଗାଧ
ବିଶ୍ୱାସ ଥିଲା । ସେ ବହୁ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ପନ୍ନମତି (ତତ୍କାଳୀନ ବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ)
ଏବଂ ରୋଗର ସଠିକ୍ ନିରୂପଣ କରିବାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ ।
(ଖ) ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ କଃ ? ସଃ ସ୍ୱଭାୱେନ କୀଦୃଶଃ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବିକଳବୁଦ୍ଧି କିଏ
? ସେ ସ୍ୱଭାବରେ କିପରି ଥିଲା ?)
- ଉତ୍ତର: ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ
ରାଜୱୈଦ୍ୟସ୍ୟ ରସଶାଲାୟାଃ ସହାୟକଃ ଆସୀତ୍ । ସଃ ସ୍ୱଭାୱେନ ସ୍ୱଲ୍ପୱିଦ୍ୟଃ, ମୂଢ଼ଃ, ଅହଙ୍କାରୀ ଚ ଆସୀତ୍, ପରଂ ସର୍ୱଥା ଆତ୍ମାନଂ
ସର୍ୱଜ୍ଞଃ ଇତି ଚିନ୍ତୟତି ସ୍ମ ।
- ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବିକଳବୁଦ୍ଧି ହେଉଛି
ରାଜବୈଦ୍ୟଙ୍କ ରସଶାଳାର (ଔଷଧଶାଳା) ଜଣେ ସହାୟକ । ସେ ସ୍ୱଭାବରେ ଅଳ୍ପବିଦ୍ୟା ଅର୍ଜନ
କରିଥିବା ଜଣେ ମୂର୍ଖ ଓ ଅହଙ୍କାରୀ ଲୋକ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ସବୁବେଳେ ନିଜକୁ ସର୍ବଜ୍ଞ
(ସବୁଜାନ୍ତା) ବୋଲି ମନେ କରୁଥିଲା ।
(ଗ) ମହତା ଆନନ୍ଦେନ ମନ୍ଦଂ
ୱିହସ୍ୟ ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ କିଂ କଥୟତି ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବହୁତ ଆନନ୍ଦର
ସହିତ ଧୀରେ ହସି ବିକଳବୁଦ୍ଧି କଣ କହୁଛି ?)
- ଉତ୍ତର: ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ ମନ୍ଦଂ
ୱିହସ୍ୟ କଥୟତି ଯତ୍ - "ମାନ୍ୟାଃ ! ଶ୍ରୀମତାଂ ସାହଚର୍ଯ୍ୟେଣ ବହୁଗ୍ରନ୍ଥାନୁଶୀଲନେନ
ଚ ମମାଽପି ଦ୍ରୱ୍ୟଗୁଣପରୀକ୍ଷଣେ ବଲୀୟସୀ ଦକ୍ଷତା ଜାୟତେ, ଅତଃ ଅହଂ ମାର୍ଗେ ପତିତଂ
ପଦାର୍ଥଂ ଜିହ୍ୱାୟାଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ୟ ପରୀକ୍ଷଣଂ କରୋମି" ।
- ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବିକଳବୁଦ୍ଧି ଧୀରେ ହସି
କହୁଛି ଯେ - "ମାନ୍ୟବର! ଆପଣଙ୍କ ସାହଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ବହୁ ଗ୍ରନ୍ଥର ଅନୁଶୀଳନ ଦ୍ୱାରା
ମୋର ମଧ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ଗୁଣ ପରୀକ୍ଷା କରିବାରେ ପ୍ରବଳ ଦକ୍ଷତା ଆସିଯାଇଛି, ତେଣୁ ମୁଁ ରାସ୍ତାରେ
ପଡ଼ିଥିବା ପଦାର୍ଥକୁ ଜିଭରେ ରଖି ପରୀକ୍ଷା କରୁଛି" ।
(ଘ) ରାଜୱୈଦ୍ୟଃ ଅମୃତକରଃ
ରାଜ୍ଞଃ ଉଦରପୀଡ଼ାୟାଃ କାରଣଂ କିମିତି ଅୱଦତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ରାଜବୈଦ୍ୟ
ଅମୃତକର ରାଜାଙ୍କ ପେଟ ଗୋଳମାଳର (ଉଦରପୀଡ଼ାର) କାରଣ କଣ ବୋଲି କହିଲେ ?)
- ଉତ୍ତର: ରାଜୱୈଦ୍ୟଃ ଖଟ୍ୱାୟାଃ
ଅଧୋଭାଗେ ଭୂଚଣକବୀଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଅୱଦତ୍ ଯତ୍ - "ରାଜନ୍ ! ଭୂଚଣକାନାମ୍
ଅଧିକଭକ୍ଷଣେନ ଏତାଦୃଶୀ ଉଦରପୀଡ଼ା ଭୱତୀତି ଶାସ୍ତ୍ରସ୍ୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତଃ, ଅତଃ ଭୱାନ୍ ଅଧିକଂ
ଭୂଚଣକଂ ଖାଦିତୱାନ୍" ।
- ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ରାଜବୈଦ୍ୟ ଖଟ ତଳେ
ଚିନାବାଦାମ ଚୋପା/ମଞ୍ଜି ଦେଖି କହିଲେ ଯେ - "ହେ ରାଜନ୍! ଚିନାବାଦାମ ଅଧିକ ଖାଇବା
ଦ୍ୱାରା ଏପରି ପେଟ ବ୍ୟଥା ହୋଇଥାଏ, ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ; ତେଣୁ ଆପଣ ଅଧିକ
ଚିନାବାଦାମ ଖାଇଛନ୍ତି" ।
(ଙ) ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ ସେନାପତେଃ
ମିଥ୍ୟାନାଡ଼ୀପରୀକ୍ଷଣଂ କୃତ୍ୱା କିମୱଦତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବିକଳବୁଦ୍ଧି
ସେନାପତିଙ୍କର ମିଛ ନାଡ଼ି ପରୀକ୍ଷା କରି କଣ କହିଲା ?)
- ଉତ୍ତର: ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ ଖଟ୍ୱାୟାଃ
ଅଧଃ ବିଡାଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଅୱଦତ୍ ଯତ୍ - "ସେନାପତେ ! ଅଧିକ-ବିଡାଲଭକ୍ଷଣେନ ଏତାଦୃଶଃ
ଜ୍ୱରଃ ଅୱଶ୍ୟଂ ଜାୟତେ । ମନ୍ୟେ ରାତ୍ରୌ ଭୱାନ୍ ଅଧିକଂ ବିଡାଲମାଂସମ୍ ଅଖାଦତ୍, ୟେନ ଜ୍ୱରାକ୍ରାନ୍ତଃ
ଅସ୍ତି" ।
- ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବିକଳବୁଦ୍ଧି ଖଟ ତଳେ
ବିଲେଇଟିକୁ ବସିଥିବାର ଦେଖି କହିଲା - "ହେ ସେନାପତି! ଅଧିକ ବିଲେଇ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା
ଏପରି ଜ୍ୱର ନିଶ୍ଚୟ ଆସେ । ମନେହୁଏ ରାତିରେ ଆପଣ ଅଧିକ ବିଲେଇ ମାଂସ ଖାଇଦେଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଆପଣ ଜ୍ୱରରେ
ପୀଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି" ।
୨. ନିଜଭାଷୟା ଏକପଦାତ୍ମକଂ / ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତମ୍ ଉତ୍ତରଂ ଲିଖତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ନିଜ ଭାଷାରେ
ଗୋଟିଏ ପଦରେ କିମ୍ବା ଅତି ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଲେଖ ।)
(କ) ରାଜା କୁପିତଃ ସନ୍ କଂ
ଦେଶାନ୍ତରୀକରୋତି ସ୍ମ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ରାଜା କ୍ରୋଧିତ
ହୋଇ କାହାକୁ ଦେଶରୁ ବାହାର କରିଦେଇଥିଲେ ?)
- ଉତ୍ତର: ୱିକଲବୁଦ୍ଧିମ୍
(ବିକଳବୁଦ୍ଧିକୁ)
(ଖ) ଅଜ୍ଞାନାତ୍ ଅନଭ୍ୟାସାତ୍ ଚ
କେ କାଲକୱଲିତାଃ ଭୱନ୍ତି ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଅଜ୍ଞାନତା ଓ
ଅନଭ୍ୟାସ ଯୋଗୁଁ କେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁମୁଖରେ ପଡୁଥିଲେ ?)
- ଉତ୍ତर: ବହୱଃ ଶିଶୱଃ (ଅନେକ
ଶିଶୁ)
(ଗ) ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ ରାଜୱୈଦ୍ୟଂ
ୱିହାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରରୂପେଣ କିଂ ପ୍ରାରଭତ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବିକଳବୁଦ୍ଧି
ରାଜବୈଦ୍ୟଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ କେଉଁ କାମ ଆରମ୍ଭ କଲା ?)
- ଉତ୍ତର: ଚିକିତ୍ସାକାର୍ଯ୍ୟମ୍
(ଚିକିତ୍ସା କାର୍ଯ୍ୟ)
(ଘ) କଃ ପୁନଃ ନାୟାତି ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: କିଏ ଆଉ ଫେରିଆସେ
ନାହିଁ ?)
- ଉତ୍ତର: ମୃତକଃ / ମୃତଃ ପ୍ରାଣୀ
(ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ମୃତ ଜୀବ)
(ଙ) ରାଜୱୈଦ୍ୟଃ ଅମୃତକରଃ କୁତ୍ର
ଆସୀତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ରାଜବୈଦ୍ୟ
ଅମୃତକର କେଉଁଠାରେ ଥିଲେ ?)
- ଉତ୍ତର: ଅୱନ୍ତୀକାୟାମ୍ (ଅବନ୍ତୀକାରେ)
(ଚ) କଃ ସ୍ୱଲ୍ପୱିଦ୍ୟଃ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: କିଏ ଅଳ୍ପବିଦ୍ୟା
ଶିଖିଥିଲା ?)
- ଉତ୍ତର: ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ /
ରସଶାଲାସହାୟକଃ (ବିକଳବୁଦ୍ଧି ବା ରସଶାଳାର ସହାୟକ)
(ଛ) କଃ ବହୁଶାସ୍ତ୍ରଦର୍ଶୀ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: କିଏ ବହୁ
ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଥିଲେ ?)
- ଉତ୍ତର: ରାଜୱୈଦ୍ୟଃ ଅମୃତକରଃ
(ରାଜବୈଦ୍ୟ ଅମୃତକର)
(ଜ) ରାଜୱୈଦ୍ୟଃ ଖଟ୍ୱାୟାଃ
ଅଧୋଭାଗେ କିମପଶ୍ୟତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ରାଜବୈଦ୍ୟ ଖଟ
ତଳେ କଣ ଦେଖିଥିଲେ ?)
- ଉତ୍ତର: ଭୂଚଣକବୀଜମ୍ (ଚିନାବାଦାମ
ଚୋପା ବା ମଞ୍ଜି)
(ଝ) ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ ସେନାପତେଃ
ଖଟ୍ୱାୟାଃ ଅଧୋଭାଗେ କିମପଶ୍ୟତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବିକଳବୁଦ୍ଧି
ସେନାପତିଙ୍କ ଖଟ ତଳେ କଣ ଦେଖିଲା ?)
- ଉତ୍ତର: ୱିଡାଲମ୍ / ମାର୍ଜାରମ୍
(ବିଲେଇକୁ)
୩. ସନ୍ଧିୱିଚ୍ଛେଦଂ କୁରୁତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ
କର ।)
- ଅୟମପି = ଅୟମ୍ + ଅପି
- ପ୍ରାରଭତ = ପ୍ର + ଆରଭତ
- ଉପହସିତୋଽୟମ୍ = ଉପହସିତଃ + ଅୟମ୍
- ତିରସ୍କୁର୍ୱନ୍ତି = ତିରଃ + କୁର୍ୱନ୍ତି
- ତମେୱ = ତମ୍ + ଏୱ
- କଦାପି = କଦା + ଅପି
- ପ୍ରୋୱାଚ = ପ୍ର + ଉୱାଚ
- ପତ୍ନ୍ୟପି = ପତ୍ନୀ + ଅପି
- ଭୃଶମକ୍ରନ୍ଦତ୍ = ଭୃଶମ୍ + ଅକ୍ରନ୍ଦତ୍
- ସୁୟୋଗାଭିଲାଷୀ = ସୁୟୋଗ + ଅଭିଲାଷୀ
୪. ସନ୍ଧିଂ କୁରୁତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ସନ୍ଧି କର ।)
- ଅଦ୍ୟ + ଆରଭ୍ୟ = ଅଦ୍ୟାରଭ୍ୟ
- ଅହମ୍ + ଏୱ = ଅହମେୱ
- ତାମ୍ + ଏୱ = ତାମେୱ
- ଦୁଃଖ + ଅୱଲୋକନେନ = ଦୁଃଖାୱଲୋକନେନ
- ଅତି + ଏୱ = ଅତୀୱ
- ଦୁଃଖ + ଅଭିଭୂତାଃ = ଦୁଃଖାଭିଭୂତାଃ
- ମିତ୍ରାଲୟମ୍ + ଅଗଚ୍ଛତ୍ = ମିତ୍ରାଲୟମଗଚ୍ଛତ୍
- ତତ୍ର + ଅପି = ତତ୍ରାପି
- ସତ୍ୟମ୍ + ଅସ୍ତି = ସତ୍ୟମସ୍ତି
- ଅସ୍ୟ + ଉପରି = ଅସ୍ୟୋପରି
୫. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ୱିଭକ୍ତିନାମ ଲିଖତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ରେଖାଙ୍କିତ
ପଦଗୁଡ଼ିକର ବିଭକ୍ତିର ନାମ ଲେଖ ।)
(ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପ୍ରଶ୍ନର ମୁଖ୍ୟ
ପଦଗୁଡ଼ିକର ବିଭକ୍ତି ଦିଆଗଲା)
- (କ) ଅୱନ୍ତୀକାୟାଂ
ରାଜୱୈଦ୍ୟଃ ଅମୃତକରଃ ଆସୀତ୍ ।
- ଅୱନ୍ତୀକାୟାମ୍ = ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି (ଅଧିକରଣେ ସପ୍ତମୀ)
- (ଖ) ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ
ଆତ୍ମାନଂ ସର୍ୱଜ୍ଞ ଇତି ଚିନ୍ତୟତି ।
- ଆତ୍ମାନମ୍ = ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି (କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା)
- (ଗ) ରାଜୱୈଦ୍ୟस्य ସୱିଧେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟଂ
ପ୍ରମାଣୟିଷ୍ୟତି ।
- ରାଜୱୈଦ୍ୟସ୍ୟ = ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି (ସମ୍ବନ୍ଧେ ଷଷ୍ଠୀ)
- (ଘ) ଅସୌ ମାର୍ଗସ୍ୟ ଉପରି
ପତିତଂ ପଦାର୍ଥମାନୀୟ ସ୍ୱଜିହ୍ୱାୟାଂ ସଂସ୍ଥାପୟତି ।
- ସ୍ୱଜିହ୍ୱାୟାମ୍ = ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି (ଅଧିକରଣେ ସପ୍ତମୀ)
- (ଙ) ପଦାର୍ଥସ୍ୟ ପରୀକ୍ଷଣଂ
ୱିନା ଗମନଂ ଦୋଷାୟ ଭୱତି ।
- ଦୋଷାୟ = ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି (କ୍ରିୟାର୍ଥୋପପଦସ୍ୟ ଚ କର୍ମଣି ସ୍ଥାନିନଃ ସୂତ୍ରରେ
ଚତୁର୍ଥୀ)
୬. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ୱିଭକ୍ତିକାରଣଂ ଲିଖତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ରେଖାଙ୍କିତ
ପଦଗୁଡ଼ିକର ବିଭକ୍ତିର କାରଣ ସୂଚାଅ ।)
- (କ) ଅଜ୍ଞାନାତ୍ ଅସ୍ୟୋପରି
ଆୱୟୋଃ ପଦପାତଃ ସ୍ୟାତ୍ ।
- ଅଜ୍ଞାନାତ୍ = ହେତୁ ବା କାରଣ ଅର୍ଥରେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି (ହେତୌ ପଞ୍ଚମୀ) ।
- (ଖ) ଅୟଂ ରୋଗସ୍ୟ ନିଦାନେ
କ୍ଷମଃ ଭୱତି ।
- ରୋଗସ୍ୟ = ନିଦାନ (ରୋଗ ନିରୂପଣ) ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ଥିବାରୁ ସମ୍ବନ୍ଧେ ଷଷ୍ଠୀ
ବିଭକ୍ତି ।
- (ଗ) ଭୂଚଣକାନାମ୍
ଅଧିକଭକ୍ଷଣେନ ଉଦରପୀଡ଼ା ଭୱତି ।
- ଭୂଚଣକାନାମ୍ = ଭକ୍ଷଣ କ୍ରିୟାର କର୍ମ ଅର୍ଥରେ ସମ୍ବନ୍ଧେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ।
- (ଘ) ସଃ ସେନାପତେଃ
ସଦନମଗଚ୍ଛତ୍ ।
- ସେନାପତେଃ = ଗୃହ ବା ସଦନ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ଥିବାରୁ ସମ୍ବନ୍ଧେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ।
- (ଙ) ସେନାପତେଃ ଗୃହଜନାଃ
ଉତ୍ସିପ୍ତାଃ ଜାତାଃ ।
- ସେନାପତେଃ = ପରିବାରର ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ଥିବାରୁ ସମ୍ବନ୍ଧେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି
।
୭. ୱାକ୍ୟାନି ରଚୟତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର
।)
- ୱିଶ୍ୱାସଃ (ବିଶ୍ୱାସ): ରାଜ୍ଞଃ
ଅମୃତକରେ ମହାନ୍ ୱିଶ୍ୱାସଃ ଆସୀତ୍ ।
- ପୁରତଃ (ସମ୍ମୁଖରେ): ମୂଢ଼ଃ
ଅନ୍ୟେଷାଂ ପୁରତଃ ଗର୍ୱଂ ପ୍ରକଟୟତି ।
- ସହ (ସହିତ): ରାଜୱୈଦ୍ୟେନ ସହ
ସହାୟକଃ ଆଗଚ୍ଛତି ।
- ପରମ୍ (କିନ୍ତୁ / ପରେ):
କିୟତକ୍ଷଣେଭ୍ୟଃ ପରମ୍ ସଃ ପଦାର୍ଥଂ ମୁଖାତ୍ ନିକ୍ଷିପ୍ତୱାନ୍ ।
- ୱହିଃ (ବାହାରେ): ସଃ ମୁଖାତ୍
ୱହିଃ ଔଷଧଂ ତ୍ୟକ୍ତୱାନ୍ ।
- ଉପରି (ଉପରେ): ମାର୍ଗସ୍ୟ ଉପରି
ଏକଃ ପଦାର୍ଥଃ ଆସୀତ୍ ।
- ୱିନା (ବିନା): ପରୀକ୍ଷଣଂ ୱିନା
ଗମନଂ ନ ଉଚିତମ୍ ।
- ଇତି (ବୋଲି): ସଃ ଆତ୍ମାନଂ
ସର୍ୱଜ୍ଞଃ ଇତି ମନ୍ୟତେ ।
- ନିକଷା (ପାଖରେ): ତସ୍ୟ ଗୃହଂ
ନିକଷା କଶ୍ଚିତ୍ ଜନଃ ମୃତଃ ।
- ୟାୱତ୍ (ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ): ୟାୱତ୍
ସଃ ପଶ୍ୟତି ତାୱତ୍ ୱୈଦ୍ୟଃ ଆଗତଃ ।
୮. ଶୁଦ୍ଧମ୍ ଉତ୍ତרଂ ନିରୂପୟତ ।
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଶୁଦ୍ଧ ଉତ୍ତର
ବାଛ ।)
(କ) ଅୱନ୍ତୀକାୟାଂ ଦ୍ୱିତୀୟଚରକଃ
ରାଜୱୈଦ୍ୟଃ କଃ ଆସୀତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଅବନ୍ତୀକାରେ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଚରକ ରାଜବୈଦ୍ୟ କିଏ ଥିଲେ ?)
- (i) ଶ୍ରୀକରଃ (ii) ପ୍ରଭାକରଃ (iii) ଅମୃତକରଃ (iv) ଭାସ୍କରଃ
- ଉତ୍ତର: (iii) ଅମୃତକରଃ
(ଖ) କିଂ ୱିନା ଗମନଂ ଦୋଷାୟ
ଭୱତି ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: କଣ ନକରି ଯିବାଟା
ଦୋଷାବହ ବୋଲି ସେ ଭାବୁଥିଲା ?)
- (i) ନିରୀକ୍ଷଣଂ (ii) ପରୀକ୍ଷଣଂ (iii) ଅନୁକ୍ଷଣଂ (iv) ପ୍ରତିକ୍ଷଣମ୍
- ଉତ୍ତର: (ii) ପରୀକ୍ଷଣଂ
(ଗ) ଭୂଚଣକାନାମ୍ ଅଧିକଭକ୍ଷଣେନ
କିଂ ଭୱତୀତି ଶାସ୍ତ୍ରସ୍ୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତଃ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଚିନାବାଦାମ ଅଧିକ
ଖାଇଲେ କଣ ହୁଏ ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ରର ନିୟମ ଅଛି ?)
- (i) ପଦପୀଡ଼ା (ii) ବାହୁପୀଡ଼ା (iii) ଶିରାଃ ପୀଡ଼ା (iv) ଉଦରପୀଡ଼ା
- ଉତ୍ତର: (iv) ଉଦରପୀଡ଼ା
(ଘ) ପରିଜନାଃ କସ୍ୟ ଅପୂର୍ୱାଂ
ନିଦାନଦକ୍ଷତାଂ ବହୁ ପ୍ରଶଂସିତୱନ୍ତଃ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ପରିବାର ଲୋକେ
କାହାର ଅପୂର୍ବ ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ?)
- (i) ରାଜୱୈଦ୍ୟସ୍ୟ (ii) ଦନ୍ତୱୈଦ୍ୟସ୍ୟ (iii) ୟୋଗୱୈଦ୍ୟସ୍ୟ (iv) ଶଲ୍ୟୱୈଦ୍ୟସ୍ୟ
- ଉତ୍ତର: (i) ରାଜୱୈଦ୍ୟସ୍ୟ
(ଙ) କଃ ସୁୟୋଗାଭିଲାଷୀ ଅଭୱତ୍ ?
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: କିଏ ସୁଯୋଗ
ଅପେକ୍ଷାରେ ଥିଲା ?)
- (i) ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ (ii) କ୍ଷୁଦ୍ରବୁଦ୍ଧିଃ (iii) ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧିଃ (iv) ସୁବୁଦ୍ଧିଃ
- ଉତ୍ତର: (i) ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ
୯. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ । (କୋଷ୍ଠକାତ୍)
(ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରୁ
ବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।)
[ରାଜୱୈଦ୍ୟେନ, ରୋଗସ୍ୟ, ରାଜ୍ଞଃ, କାଲକୱଲିତାଃ, ପାଦପାତଃ]
- (କ) ରାଜ୍ଞଃ ନିକଟେ ପିତରଃ ସର୍ୱ
ୱୃତ୍ତାନ୍ତଂ ନିୱେଦୟନ୍ତି ।
- (ଖ) ବହୱଃ ଶିଶୱଃ କାଲକୱଲିତାଃ ।
- (ଗ) ରାଜୱୈଦ୍ୟେନ ସହ ୱିକଲବୁଦ୍ଧିଃ
ଆଗଚ୍ଛତି ।
- (ଘ) ଅସ୍ୟ ଉପରି ଆୱୟୋଃ ପାଦପାତଃ ସ୍ୟାତ୍ ।
- (ଙ) រୋଗସ୍ୟ ନିଦାନେ ଅୟଂ କ୍ଷମଃ ଭୱତି
।