୧. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ ।
(କ) ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନରେ
ପ୍ରଦତ୍ତ ମୌଳିକ କର୍ଭବ୍ୟର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ? ଉତ୍ତର: ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଓ ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ। ନାଗରିକମାନେ
ମୌଳିକ ଅଧିକାର ପାଉଥିବାରୁ ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଦରକାର। ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ
ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଦେଶପ୍ରେମୀ କରାଇବା ସହିତ ଦେଶ ଓ ଜାତି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହ
ପ୍ରଦାନ କରେ। ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କଲେ ନାଗରିକ ଦେଶର କଲ୍ୟାଣ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗଠନ ପାଇଁ
ସଚେତନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣବିଧି ଏବଂ ଏହାକୁ ପାଳନ କଲେ
ସମାଜରେ ଶୃଙ୍ଖଳା ରହିପାରିବ।
(ଖ) ମୌଳିକ କର୍ଭବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ‘
ଏକ ଅଭିନବ ବ୍ୟବସ୍ଥା’– ଏହା କାହିଁକି କୁହାଯାଏ ? ଉତ୍ତର: ଭାରତର ମୂଳ ସମ୍ବିଧାନରେ କେବଳ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଥିଲା କିନ୍ତୁ ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ
ବିଷୟରେ କୌଣସି ସୂଚନା ନଥିଲା। ପରେ ସମ୍ବିଧାନରେ ସଂସ୍କାର ଆଣିବା ପାଇଁ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱରଣ
ସିଂହ କମିଟି ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି କମିଟିର ସୁପାରିସ ଅନୁସାରେ ୧୯୭୬ ମସିହାର ୪୨ ତମ ସଂଶୋଧନ
ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବିଧାନରେ ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗ କରାଗଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମୂଳ
ସମ୍ବିଧାନରେ ନଥାଇ ପରେ ଯୋଡ଼ା ଯାଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସମ୍ବିଧାନର ଏକ ଅଭିନବ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବୋଲି
କୁହାଯାଏ।
୨. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୨୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ ।
(କ) ଏକାଦଶତମ ମୌଳିକ କର୍ଭବ୍ୟର
ଗୁରୁତ୍ଵ ବୁଝାଇ ଲେଖ । ଉତ୍ତର: ୨୦୦୨ ମସିହାର ୮୬ ତମ ସଂଶୋଧନ ବଳରେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାତାପିତା ବା ଅଭିଭାବକ ନିଜର
ଛଅରୁ ଚଉଦ ବର୍ଷ ବୟସର ସନ୍ତାନ ବା ପାଳିତଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷାଲାଭର ସୁଯୋଗ ଯୋଗାଇଦେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ।
(ଖ) ଉଦାହରଣ ସହିତ ସାମାଜିକ
ମୌଳିକ କର୍ଭବ୍ୟ ବିଷୟ ଆଲୋଚନା କର । ଉତ୍ତର: ସାମାଜିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ନାଗରିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦ୍ଭାବ ଓ
ଭ୍ରାତୃଭାବ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ସମାଜରେ ମହିଳାମାନଙ୍କର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କରିବା ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
(ଗ) ‘ଭାରତୀୟ
ନାଗରିକଙ୍କମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧୂକାର ଓ ମୌଳିକ କର୍ଭବ୍ୟ ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ’ – ଏହାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ
ଲେଖ । ଉତ୍ତର: ଅଧିକାର ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ
ଗୋଟିଏ ମୁଦ୍ରାର ଦୁଇଟି ପାର୍ଶ୍ୱ ପରି। ବିନା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନାରେ ଅଧିକାର ଉପଲବ୍ଧ ହେବା
ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ରାଷ୍ଟ୍ର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିବା ବଦଳରେ ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ କିଛି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ
ଆଶା କରିଥାଏ।
(ଘ) ଭାରତୀୟ ନାଗରିକମାନଙ୍କର
ରାଜନୈତିକ କର୍ଭବ୍ୟ ବୁଝାଇ ଲେଖ । ଉତ୍ତର: ଭାରତର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ରକ୍ଷା କରିବା, ଜାତୀୟ ସଂହତି ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ
ନାଗରିକମାନଙ୍କର ରାଜନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅଟେ।
୩. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ ।
(କ) କେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆମଦେଶରେ
ମୌଳିକ କର୍ଭବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ? ଉତ୍ତର: ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ
ବିଦେଶୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଗୁ ନହୋଇ, କେବଳ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
(ଖ) ଜଣେ ନାଗରିକ ନିଜର ମୌଳିକ
କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ନକଲେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇପାରିବ କି ? ଉତ୍ତର: ନା, ଜଣେ ନାଗରିକ ନିଜର ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ନ କଲେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ କୌଣସି ଆଇନଗତ
କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।
(ଗ) ମୌଳିକ କର୍ଭବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ
ମୁଖ୍ୟତଃ କେତେ ପ୍ରକାରର ? ଉତ୍ତର: ମୌଳିକ
କର୍ତ୍ତବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ - ଆଇନଗତ, ରାଜନୈତିକ, ସାମାଜିକ, ନୈତିକ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ।
(ଘ) କେବେ ମୌଳିକ
କର୍ଭବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ ଯୋଗ କରାଯାଇଛି ? ଉତ୍ତର: ୧୯୭୬ ମସିହାର ୪୨ ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ
ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ ପ୍ରଥମ କରି ଯୋଗ କରାଯାଇଛି।