प्रश्न और अभ्यास (ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ଅଭ୍ୟାସ)
1. निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर तीन वाक्यों में दीजिए। (ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର
ଉତ୍ତର ତିନୋଟି ବାକ୍ୟରେ ଦିଅ।)
(क) ब्रजनारी माता यशोदा से कौन-सी शिकायतें करती हैं ? (ବ୍ରଜନାରୀ ମାତା ଯଶୋଦାଙ୍କୁ
କେଉଁ ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି?) उत्तर: ब्रजनारी माता यशोदा से शिकायत करती है कि बालक कृष्ण ने उनके घर में घुसकर माखन खा लिया है। दोपहर को घर सूना देखकर वे घर में घुसे और दूध-दही-माखन खुद खाया तथा अपने साथियों को भी खिलाया। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବ୍ରଜନାରୀ ମାତା ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି ଯେ ବାଳକ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଘରେ
ପଶି ଲହୁଣୀ ଖାଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ଖରାବେଳେ ଘର ଖାଲି ଦେଖି ସେ ଘରେ ପଶି କ୍ଷୀର, ଦହି, ଲହୁଣୀ ନିଜେ ଖାଇଛନ୍ତି ଏବଂ
ନିଜ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଖୁଆଇଛନ୍ତି।
(ख) बालकृष्ण की माखन-चोरी का वर्णन कीजिए । (ବାଳକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମାଖନ-ଚୋରିର ବର୍ଣ୍ଣନା କର।) उत्तर: बालकृष्ण दोपहर के समय घर को सूना देखकर किवाड़ खोलकर घर के अंदर चले जाते हैं। वे खाट पर चढ़कर छींके से दही निकालते हैं,
कुछ खुद खाते हैं, कुछ साथियों को खिलाते हैं और कुछ नीचे गिरा देते हैं। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବାଳକୃଷ୍ଣ
ଖରାବେଳେ ଘର ଖାଲି ଦେଖି କବାଟ ଖୋଲି ଘର ଭିତରକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେ ଖଟ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଛିଙ୍କାରୁ
(ଶିକାରୁ) ଦହି ବାହାର କରନ୍ତି,
କିଛି ନିଜେ ଖାଆନ୍ତି, କିଛି ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଖୁଆନ୍ତି
ଏବଂ କିଛି ତଳେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତି।
(ग) ब्रजनारी ने माता यशोदा से यह क्यों कहा कि 'पूत अनोखा जायो' ? इस कथन का आशय स्पष्ट कीजिए । (ବ୍ରଜନାରୀ ମାତା ଯଶୋଦାଙ୍କୁ
କାହିଁକି କହିଲେ ଯେ 'ପୂତ ଅନୋଖା ଜାୟୋ' (ଅଦ୍ଭୁତ ପୁଅ ଜନ୍ମ କରିଛ)? ଏହି କଥନର ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ କର।) उत्तर: ब्रजनारी को लगता है कि कृष्ण रोज-रोज उनके घर से दूध-दही और माखन की चोरी करते हैं और भारी नुकसान करते हैं। कृष्ण के इस नटखट और शरारती स्वभाव से तंग आकर ब्रजनारी यशोदा से कहती है कि तुमने तो एक अनोखे (आश्चर्यजनक) लड़के को जन्म दिया है। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବ୍ରଜନାରୀଙ୍କୁ ଲାଗୁଛି ଯେ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କ ଘରୁ କ୍ଷୀର-ଦହି ଏବଂ
ଲହୁଣୀ ଚୋରି କରି ବହୁତ କ୍ଷତି କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ସ୍ଵଭାବ କାରଣରୁ ବ୍ରଜନାରୀ
ବିରକ୍ତ ହୋଇ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ତୁମେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛ।
2. निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक-एक वाक्य में दीजिए । (ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ବାକ୍ୟରେ ଦିଅ।)
(क) कौन किससे शिकायत करता है ? (କିଏ କାହାକୁ ଅଭିଯୋଗ କରୁଛି?) उत्तर: एक ब्रजनारी (ग्वालिन) माता यशोदा से शिकायत करती है। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଜଣେ ବ୍ରଜନାରୀ
(ଗୋପାଳୁଣୀ) ମାତା ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି।
(ख) किस पर चढ़कर कृष्ण दही निकालते हैं ? (କାହା ଉପରେ ଚଢ଼ି କୃଷ୍ଣ ଦହି
ବାହାର କରନ୍ତି?) उत्तर: कृष्ण खाट पर चढ़कर छींके से दही निकालते हैं। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: କୃଷ୍ଣ ଖଟ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଛିଙ୍କାରୁ (ଶିକାରୁ) ଦହି ବାହାର କରନ୍ତି।
(ग) ब्रजनारी ने किसे अनोखा कहा है ? (ବ୍ରଜନାରୀ କାହାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ କହିଛନ୍ତି?)
उत्तर: ब्रजनारी ने बालक कृष्ण को अनोखा कहा है। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ବ୍ରଜନାରୀ ବାଳକ
କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ କହିଛନ୍ତି।
(घ) 'कौन रंग लायो' का अर्थ क्या है ? ('କୌନ ରଙ୍ଗ ଲାୟୋ' ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?) उत्तर: 'कौन रंग लायो' का अर्थ है - कौन-सा ढंग लाया है या कैसा अनोखा आचरण करता है। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: 'କୌନ ରଙ୍ଗ ଲାୟୋ' ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି - କେଉଁ
ପ୍ରକାରର ଢଙ୍ଗ ବା ଆଚରଣ ଆଣିଛି।
3. निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक-एक शब्द में दीजिए । (ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଶବ୍ଦରେ ଦିଅ।)
(क) यहाँ लाल किसे कहा गया है ? (ଏଠାରେ 'ଲାଲ୍' କାହାକୁ କୁହାଯାଇଛି?) उत्तर: कृष्ण को। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ।
(ख) किस समय घर सूना था ? (କେଉଁ ସମୟରେ ଘର ଖାଲି ଥିଲା?) उत्तर: दोपहर। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଖରାବେଳେ।
(ग) प्रतिदिन किसकी हानि होती थी ? (ପ୍ରତିଦିନ କାହାର କ୍ଷତି
ହେଉଥିଲା?) उत्तर: गोरस (दूध,
दही,
माखन) की। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଗୋରସ (କ୍ଷୀର, ଦହି, ଲହୁଣୀ) ର।
(घ) दही कहाँ रखा हुआ था ? (ଦହି କେଉଁଠାରେ ରଖାଯାଇଥିଲା?) उत्तर: छींके पर। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ଛିଙ୍କାରେ (ଶିକାରେ)।
भाषा - ज्ञान (ଭାଷା - ଜ୍ଞାନ)
1. 'माखन' एक संज्ञा-पद है । इस तरह इस पद में जितने संज्ञा पद हैं - उन्हें छाँटकर लिखिए । ('ମାଖନ୍' ଗୋଟିଏ ବିଶେଷ୍ୟ ପଦ। ଏହିଭଳି
ଏହି ପଦରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବିଶେଷ୍ୟ ପଦକୁ ବାଛି ଲେଖ।) उत्तर: पद में आए अन्य संज्ञा पद हैं: लाल,
दुपहर, दिवस, घर,
किवार, मँदिर, दूध,
दही,
मोहन, खाट, गोरस, ब्रजनारि, पूत। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ପଦରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ
ବିଶେଷ୍ୟ ପଦଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ଲାଲ, ଦୁପହର, ଦିବସ, ଘର, କିୱାର (କବାଟ), ମନ୍ଦିର (ଘର), ଦୁଧ (କ୍ଷୀର), ଦହି, ମୋହନ, ଖାଟ, ଗୋରସ, ବ୍ରଜନାରି, ପୂତ (ପୁଅ)।
2. निम्नलिखित शब्दों के पर्यायवाची (समानार्थी) शब्द लिखिए । लाल, दिवस, पूत, माखन, किवार, अनोखा (ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ (ସମାନାର୍ଥୀ) ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
ଲାଲ, ଦିବସ, ପୂତ, ମାଖନ, କିୱାର, ଅନୋଖା) उत्तर और ओड़िया अर्थ (ଉତ୍ତର ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ):
- लाल (ଲାଲ) - पुत्र / बेटा (ପୁତ୍ର / ପୁଅ)
- दिवस (ଦିବସ) - दिन (ଦିନ)
- पूत (ପୂତ) - पुत्र / बेटा (ପୁତ୍ର / ପୁଅ)
- माखन (ମାଖନ) - मक्खन (ଲହୁଣୀ)
- किवार (କିୱାର) - किवाड़ / दरवाजा (କବାଟ / ଦରଜା)
- अनोखा (ଅନୋଖା) - आश्चर्यजनक / अद्भुत (ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ / ଅଦ୍ଭୁତ)
3. नीचे लिखे सही शब्द पर सही ( ) का चिह्न लगाइए । दिवस - दीवस, दहि - दही, हानि - हानी, नारि - नारी (ତଳେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଠିକ୍ ଶବ୍ଦ
ଉପରେ ଠିକ୍ ଚିହ୍ନ ଲଗାଅ। ଦିବସ - ଦୀବସ, ଦହି - ଦହୀ, ହାନି - ହାନୀ, ନାରି - ନାରୀ) उत्तर: सही शब्द हैं - दिवस, दही,
हानि, नारी। ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ: ସଠିକ୍ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ହେଲା - दिवस (ଦିବସ), दही (ଦହି), हानि (ହାନି), नारी (ନାରୀ)।
4. तुक मिलाइए । मेरी, खायो, गोरस (ଅନ୍ତ୍ୟାନୁପ୍ରାସ ବା ଛନ୍ଦ
ମିଳାଅ। ମେରୀ, ଖାୟୋ, ଗୋରସ) उत्तर:
- मेरी - तेरी
- खायो - आयो / लायो / ढरकायो
- गोरस - नीरस ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ:
- ମେରୀ - ତେରୀ (ମୋର-ତୋର)
- ଖାୟୋ - ଆୟୋ / ଲାୟୋ /
ଢ଼ରକାୟୋ (ଖାଇଲା-ଆସିଲା-ଢାଳିଦେଲା)
- ଗୋରସ - ନୀରସ